Kunstenaar Koen Vanmechelen opent Open University of Diversity

'Zonder migratie was de mens al uitgestorven'

'Zonder migratie was de mens al uitgestorven'

Koen Vanmechelen: 'De kip is symbool van de diversiteit in de wereld.'rs Foto: © Rudi Smeets

HASSELT - Kunstenaar Koen Vanmechelen opent de Open University of Diversity. Daarin participeren niet alleen de stichtende leden van zijn eigen foundations, maar ook mensen van UHasselt en het Nationaal Park Hoge Kempen.

'Vannacht ben ik pas om twee uur teruggekeerd uit Wenen, maar om half zes was ik al uit mijn bed', zegt Koen Vanmechelen. De 45-jarige kunstenaar is een rusteloze natuur. In zijn hoofd meandert een nooit eindigende ideeënstroom, die voortdurend resulteert in schilderijen, tekeningen, glaswerk, installaties, video's en andere expressievormen. Ze veruiterlijken allemaal een gigantische metafoor: de kip.

In 1998 ging hij van start met The Cosmopolitan Chicken, een mondiaal project waarmee hij via de kruising van nationale rassen op zoek is naar de ultieme kip als symbool van de diversiteit in de wereld. Zijn kunst balanceert voortdurend tussen wetenschap, filosofie, ethiek en politiek.

Hij werkt samen met onder anderen geneticus Jean-Jacques Cassiman, fertiliteitsspecialist Willem Ombelet, stomatoloog Luc Vrielinck en kinderpsychiater Peter Adriaenssens. Zij lagen mee aan de basis van zijn vier wetenschappelijke foundations. Vorig jaar kreeg hij voor zijn oeuvre een eredoctoraat van UHasselt. In het artistiek schrale Limburg wordt dat slechts mondjesmaat opgepikt, maar buiten de provinciegrenzen geniet hij een mondiale renommee.

Het hele jaar door exposeert hij van Los Angeles tot Shanghai. In de Chinese stad opent hij op 26 maart een solotentoonstelling en binnenkort bouwt hij op de Potsdammer Platz in Berlijn een toren van twaalf meter hoog. Daarin zijn de veertien generaties van zijn kippenproject vertegenwoordigd.

Gelatinefabriek

Het epicentrum van zijn activiteiten ligt op de bovenverdieping van de vroegere gelatinefabriek van Hasselt, waarin het architectenkantoor van Alfredo De Gregorio is gevestigd. Binnenkort verhuist die naar kasteel Borghoven in Piringen, zodat Koen Vanmechelen de volledige ruimte ter beschikking krijgt. Daar heeft hij grote plannen mee.

'Een van de mogelijkheden is een permanente expositieruimte, maar het wordt heel zeker ook een ontmoetingsplaats voor kunstenaars en wetenschappers die rond diversiteit werken', preciseert hij. 'Dat past perfect bij hetgeen ik met de Open University of Diversity beoog: een denktank vormen rond cultuur en biodiversiteit. Ik ben blij dat zeer recent ook Ignace Schops en Piet Stinissen in het verhaal stapten. De eerste heeft wereldfaam op het vlak van biodiversiteit, de tweede is decaan van de faculteit Geneeskunde van UHasselt en voorzitter van LifeTechLimburg.'

Wie praat over menselijke diversiteit, waagt zich in een multiculturele samenleving op glad ijs.

Koen Vanmechelen: 'Ja, maar je kunt die diversiteit niet ontkennen, ze is er gewoon. We zijn allemaal verschillend. Als men zegt dat de multiculturele samenleving mislukt is, dan bedoelt men dat het beleid daar rond faalde. Trouwens, DNA-onderzoek heeft uitgewezen dat de mens allang was uitgestorven als er geen migratie was geweest. Zonder kruising is iedere stam eindig. Diversiteit is een noodzaak. De mens heeft de kip succesvol gemaakt door ze te diversifiëren. Daar moeten we lessen uit trekken, bijvoorbeeld door ons aan te passen aan alle klimaattypes, voedselbronnen en noem maar op.'

'Ook racisme is een hersenspinsel. Er is namelijk maar één ras. De huidtypes zijn er gekomen door de geografische omstandigheden. De mens is ontstaan in Oost-Afrika, waar hij door de grote hoeveelheden ultraviolet zonlicht te veel vitamine D produceerde. Daardoor ontstonden problemen met de beendervorming. Als reactie daarop vormde hij een zwarte huid. In het noordelijke halfrond is de huid blank om net meer zonlicht op te vangen.'

Diversiteit staat haaks op eenheidsdenken. Wat doe je in die redenering met het Limburggevoel?

'Het Limburggevoel is niet meer dan een kunstmatig grensgevoel. Onze provincie is een smeltkroes van allerlei invloeden, die ontstaan is door inwijking. Ik zie mezelf niet als een Limburger, maar ik vind de streek wel fantastisch. Bovendien is Limburg een uitstekende uitvalsbasis voor mijn werk. Ik beweeg me voortdurend tussen de jungle - dat woord heeft hier een zeer positieve betekenis - en de bewoonde wereld. Ik ben een beetje de oerkip, die voortdurend wisselt van biotoop. Twintig jaar geleden moest een kunstenaar in de stad wonen omwille van het artistieke klimaat en de mobiliteit.'

'Je kon alleen in Brussel het vliegtuig nemen. Aan Düsseldorf of Beek dacht niemand. Nu kan ik binnen een straal van honderd kilometer kiezen uit acht luchthavens. Ik vind dat geweldig omdat er in mijn artistiek universum altijd ergens licht brandt. Als het dag is in New York, is het nacht in Shanghai en vice versa. Er is nog een ander praktisch aspect. Het lijkt me nogal moeilijk om in een stad een onderkomen te vinden voor zevenhonderd kippen.'

Je hebt altijd enkele projecten die gelijktijdig lopen op een grote afstand van elkaar. Hoe krijg je dat gecombineerd?

'Dat komt door mijn roots. Ik ben altijd een kok gebleven. In de keuken is een goede mise-en-place de basis van alles. Zijn de groenten gewassen? Zijn de fonds getrokken? Ik zeg altijd zo: als de patatten geschild zijn, is alles in orde. (lacht) Voor een kunstenaar geldt net hetzelfde. Hij moet alles goed voorbereiden. Als ik met mijn medewerkers een tentoonstelling opbouw, weet ik waar het kleinste schroefje ligt.'

Hoe kwam je in de gastronomie terecht?

'Ik begon op mijn negentiende in het tweesterrenrestaurant L'Air Pur in La Roche. Al na enkele weken werd ik chef van de keuken. Toevallig was de maître d'hôtel de vriend van de dochter van Roger Souvereyns, die me naar het Scholteshof haalde als chef van de patisserie. Piet Huysentruyt werkte toen in de voorkeuken. We werden dikke vrienden en er ontstond een creatieve kruisbestuiving tussen ons beiden. Elke dag vonden we nieuwe gerechten uit. Ravioli van sinaasappel met rode biet, marquise van witte chocolade met tijm, feuilleté van dadels met een mix van kruiden: aan de lopende band bedachten we dat soort gerechten.'

Waarom stapte je uit de culinaire wereld?

'Op zeker ogenblik kon ik mijn ideeën daar niet meer kwijt. Dat lag niet aan de gastronomie, maar aan mezelf. Als ik een topkok was geweest, had ik niet voor een andere discipline hoeven te kiezen. Piet raakte zijn ei wel kwijt in de keuken. Wat hij kon, kon niemand. Zijn huidig succes is daarvan het beste bewijs. Hij is erin geslaagd zijn ideeën te vertalen naar een breed publiek. Ook daarin haalt hij een excellent niveau. We zijn nog altijd goed bevriend. Hij was eind 2009 zelfs op de opening van mijn expo in Washington.'

www.koenvanmechelen.be

Corrigeer

Auto's in de kijker

Vastgoed

Jobs in de regio