Echte kunst hoeft niet duur te zijn

Woensdag liggen er bij Aldi kunstwerken in het rek

Woensdag liggen er bij Aldi kunstwerken in het rek

Panamarenko onbetaalbaar? Niet helemaal. Deze ‘Prova car II’ kost 1.500 euro. Foto: wdk

Tegenwoordig kan iederéén kunst in huis halen: tussen de stofdoeken en confituur van supermarktketen Aldi vinden kunstliefhebbers vanaf morgen een ’echte’ Swennen of Silvain voor 12,99 euro in de rekken. ,,Een leuk initiatief’’, vindt galeriehouder Adriaan Raemdonck van De Zwarte Panter. ,,Al is originele kunst niet alleen weggelegd voor de rijken.’’

Het is niet de eerste keer dat Aldi kunst verkoopt. Eerder gebeurde dat al in thuisland Duitsland. Initiatiefnemer daar was de Düsseldorfse kunstenaar Felix Droese, die zes andere kunstenaars bereid vond mee te werken. Geruime tijd voordat de winkeldeuren opengingen, troepten er al kunstminnende klanten samen. Binnen de kortste keren waren de 140.000 beschikbare exemplaren weg en stonden sommige daarvan nog dezelfde avond op de internetveilingsite eBay met vraagprijzen tot 1.500euro. ,,Voor dat geld kan je net zo goed een origineel werk van een jonge kunstenaar kopen’’, zegt galeriehouder Adriaan Raemdonck. Zijn pand aan de Hoogstraat in Antwerpen staat bekend als een van de meest laagdrempelige galeries van het land: niet alleen kunstliefhebbers, maar ook de gewone man uit de buurt en toeristen stappen er makkelijk binnen. ,,Je kan momenteel aan heel schappelijke prijzen kunst in huis halen, vooral grafiek is nu een aanrader. Mensen verkijken zich op bekende namen die voor gigantische bedragen de deur uitgaan, maar slechts vijf procent van alle kunst behoort tot die elitaire kerngroep. Kunst is in de eerste plaats voor de liefhebber. Maar net zoals autofreaks moeten sparen voor een nieuwe exclusieve wagen, moet ook een verzamelaar er heel wat voor over hebben om zich precies dat begeerde werk te kunnen aanschaffen.’’

Jong talent

Van ieder kunstwerk is er slechts één uniek exemplaar. Hoe slagen galeries erin om uiteindelijk toch tot een heldere prijsvorming te komen? ,,De marktwaarde van een kunstwerk is vaak hoogst onzeker’’, bevestigt Raemdonck, voorzitter van de Belgische beroepsvereniging van galeriehouders. ,,De prijzen van het werk van een ervaren kunstenaar hangen af van de prijzen die zijn kunstwerken in het verleden haalden. De reputatie van de kunstenaar, de reputatie van de galerie, de hoeveelheid kunstwerken die de kunstenaar maakte en het soort kunstwerk wegen bij de prijsbepaling mee. De prijs van een nieuweling is op de kunstmarkt per definitie laag. Vroeger was men erg bang voor wat men ‘commercialisering’ noemt. Als beginner was het erg moeilijk om zomaar te mogen en te kunnen tentoonstellen. Nu worden jonge kunstenaars meteen het veld opgestuurd: op het einde van het schooljaar stellen de meeste academies het werk van hun laatstejaars tentoon. Die exposities worden op grote schaal in het oog gehouden. Museumdirecteurs, verzamelaars en galeriehouders gaan er op zoek naar jong talent en kopen al eens een werk om hen te ondersteunen. Dat biedt hen de kans hun artistieke loopbaan te starten. Het is pas wanneer die student zichzelf overstijgt en op belangrijke kunstbeurzen, in culturele centra of galerijen erkenning krijgt, dat de prijzen langzaam stijgen. Maar absolute zekerheid heb je nooit.’’

Kunst kopen met de bedoeling in de toekomst winst te maken, houdt volgens Raemdonck altijd een risico in. ,,We hebben geen glazen bol om te voorspellen hoeveel iets waard zal worden, hoewel we een neus hebben voor talent. Wie weinig geld wil uitgeven, kan best investeren in kunstenaars die hun sporen al hebben verdiend op artistiek vlak, zoals Fred Bervoets, Lieve Ulburghs, Dré Peeters of Jan Vanriet. Een litho van Vanriet heb je al voor 160euro, een assemblage van Peeters vanaf 1.500euro. De kans dat dat op termijn een meerwaarde krijgt, zit er wel in. Voor een echte investering in kunst moet men hoe dan ook zijn tijd nemen. Wij kopen vandaag een werk omdat we het mooi vinden, maar het zijn onze kinderen die daar de financiële vruchten van zullen plukken. Wie kunst louter koopt als belegging, moet goed op de hoogte zijn van wat reilt en zeilt in de kunstwereld. Ook goedkope kunst kan kwalitatief zijn en later een meerwaarde opleveren. Je moet gewoon je ogen en oren goed openhouden en je gevoel laten meespelen. Want uiteindelijk blijft échte kunst voor iederéén onbetaalbaar: de emoties zijn van onschatbare waarde. De materiële waarde is voor een kunstliefhebber meestal van secundair belang, ook al is die natuurlijk mooi meegenomen.’’ (lacht)

Spelen op de beurs

Ook voor kunsthandelaar Ronny VandeVelde is goedkoop daarom geen duurkoop. ,,Meer kunstenaars zouden moeten meewerken aan initiatieven als die van Aldi’’, vindt de voormalige galerist van Panamarenko. ,,Ze verlagen de drempel en zetten mensen er misschien toe aan in de toekomst iets duurder te kopen. Vaak blijft de kunstwereld een te beperkt wereldje. Nochtans zijn prenten van Panamarenko of Jan Fabre nog altijd heel betaalbaar. Ook Michaël Borremans is momenteel in kunstmiddens de talk of the town. Als je weet dat een tekening van Panamarenko twintig jaar geleden maar vijfhonderd euro kostte en nu véél meer waard is, loont het altijd de moeite om in opkomende namen te investeren. Kunst kopen is een beetje zoals spelen op de beurs: je hebt geen zekerheden, maar je doet het toch en hoopt op een goede afloop.’’

Corrigeer

IN HET NIEUWS

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees