Mama

Panische angst om te bevallen

Panische angst om te bevallen

Foto: shutterstock

Schrik om te bevallen? Dat vindt iedereen doodnormaal. Maar wat als die angst je leven beheerst?

De Britse actrice Helen Mirren -- bekroond met een Oscar voor haar hoofdrol in The Queen -- is nooit moeder geworden. Dat heeft veel te maken met het trauma dat ze opliep als dertienjarig meisje. Ze zat op een meisjesschool, maar die dag reden ze met de hele klas naar een andere school, vol jongens. Daar moesten ze samen naar een film kijken over 'een prachtig mirakel'. De prille tieners hadden geen idee van wat ze mochten verwachten, en Helen schrok zich dan ook rot toen bleek dat het een film over een bevalling was. 'Tot op de dag van vandaag zie ik het voor me: de close-up van een vrouw die een baby krijgt. Vreselijk bloederig. Ik ben er nog steeds door getraumatiseerd. Ik heb zelf geen kinderen en alles wat met een geboorte te maken heeft, stoot me af. Ik vind het gruwelijk.'


De actrice lijdt vermoedelijk aan primaire tokofobie, aldus Yolente Roelens, psychiater in het Universitair Ziekenhuis Gent. 'Dat komt voor bij vrouwen die nog nooit een bevalling hebben meegemaakt of nog nooit zwanger zijn geweest. Ze zijn soms zo bang om zwanger te worden dat ze verschillende soorten anticonceptie combineren of zich zelfs laten steriliseren. In bepaalde gevallen hebben ze wél een kinderwens maar zetten ze die opzij, puur uit angst.' Ook tijdens een zwangerschap kan tokofobie ontstaan. 'Het kan een symptoom zijn van een prenatale depressie. Dat is een stuk minder bekend dan een postnatale depressie en er rust nog een groot taboe op, maar het komt wel geregeld voor. Tokofobie kan ook het gevolg zijn van een trauma: een heel pijnlijke eerdere bevalling bijvoorbeeld, of een doodgeboorte. Maar ook misbruik of relatieproblemen kunnen aan de basis liggen.' In bepaalde gevallen kiezen vrouwen zelfs voor abortus, door hun extreme angstgevoelens.

Op een roze wolk
'Angst voor een bevalling is heel normaal, iedere vrouw is nu eenmaal bang voor de pijn. Maar pas als die angst extreem wordt en ze je dagelijkse leven beïnvloedt, is er sprake van tokofobie', zegt doctoraalstudent An-Sofie Van Parys, die onderzoek voert naar deze angststoornis. 'Uit Scandinavisch onderzoek blijkt dat ongeveer één op de twintig vrouwen zulke extreme angst ervaart. Maar binnen tokofobie zijn er nog grote onderlinge verschillen. Sommige vrouwen zijn vooral bang voor de pijn tijdens de bevalling, anderen zijn bang om dood te gaan of om een slechte moeder te zijn. Nog anderen hebben dan weer schrik dat hun baby iets zou overkomen of zou sterven tijdens de geboorte. En er zijn ook vrouwen die bang zijn om de controle over hun lichaam te verliezen.'


Ook al komt het geregeld voor, toch rust er nog een groot taboe op. 'Van zwangere vrouwen wordt verwacht dat ze heel blij zijn en dat ze leven op een roze wolk. Maar die negen maanden zijn niet altijd rozengeur en maneschijn, zeker als je zo angstig bent', aldus Van Parys. 'Vrouwen met tokofobie schamen zich er vaak voor dat niet alles prima gaat. Zeker omdat onze samenleving heel individualistisch is geworden. Zo'n vijftig jaar geleden was je nog zwanger in groep: moeders, tantes, nichten en vriendinnen gaven veel meer steun, je kon met alle vragen bij ze terecht. Nu zijn aanstaande moeders veel meer op zichzelf aangewezen. Als zwangere vrouw hoor je ook de vreselijkste verhalen. Dat voedt alleen maar de angst. Bovendien is bevallen een heel klinisch proces geworden. Gelukkig doen heel wat ziekenhuizen tegenwoordig hun best om die trend tegen te gaan. In het UZ Gent is er bijvoorbeeld het initiatief thuisbevallen in het ziekenhuis, waarbij uitstekende medische hulp wordt geboden in een omgeving waar de vrouw en haar familie zich thuis voelen.'

Vicieuze cirkel
Tokofobie kan belangrijke gevolgen hebben voor vrouwen, waarschuwt dokter Roelens. 'Als ze zwanger zijn, hebben ze vaker last van misselijkheid en hebben ze het soms moeilijk om zich te binden aan de foetus. Het risico op een postnatale depressie wordt ook groter. Net als de kans op een moeilijke bevalling, precies omdat ze daar zo voor vrezen. Een soort vicieuze cirkel dus. Veel vrouwen met tokofobie vragen zelfs bewust om een keizersnede, ook al is dat niet medisch noodzakelijk. Maar dat blijft toch een chirurgische ingreep, waar risico's aan verbonden zijn.'
Hoe kunnen vrouwen hun angst dan bezweren? 'De beste oplossing is hulp te zoeken en erover te praten. Het liefst zo snel mogelijk, zelfs als je nog niet zwanger bent. Je kunt je huisarts in vertrouwen nemen, of je gynaecoloog of vroedvrouw. In zeer ernstige gevallen -- als de angst je leven beheerst -- stap je beter naar een psycholoog of psychiater.'


Corrigeer

Het beste van Enkel voor abonnees