Fit & Gezond

Bang voor borstkanker

Bang voor borstkanker

Foto: *

Is het zinvol om zelf je borsten te onderzoeken of een mammografie te laten nemen? En vanaf welke leeftijd loop je meer risico? Oncoloog professor dr. Erik Van Limbergen (UZ Leuven) beantwoordt onze meest prangende vragen.

Borstkanker treft in West-Europa 8,5 tot 10 procent van de vrouwen. Driekwart van hen geneest, maar het blijft een van de belangrijkste doodsoorzaken bij vrouwen. Geen wonder dus dat het heel wat vrouwen angst aanjaagt.

Radiotherapeut-oncoloog prof. dr. Erik Van Limbergen (UZ Leuven) buigt zich al 33 jaar over borstkanker. De arts zit het samenwerkingsverband voor van de vijf Vlaamse screeningscentra voor borstkanker.
Borstkanker treft in West-Europa 8,5 tot 10 procent van de vrouwen. Driekwart van hen geneest. De systematische screening van vrouwen tussen 50 en 69 jaar speelt daarin een grote rol, legt oncoloog professor dr. Erik Van Limbergen uit.



Wat kan een vrouw doen om borstkanker te voorkomen?


Erik Van Limbergen: 'Levensstijl is een belangrijke factor in het ontstaan van borstkanker en een van de redenen waarom het in onze westerse wereld meer voorkomt dan elders. Ik zou vrouwen aanraden om gezond te leven door gezond en gevarieerd te eten met verse groenten, fruit en vis, om overgewicht te vermijden en fysiek actief te zijn. Als borstkanker meermaals voorkomt in de directe familie, gaan vrouwen best naar hun huisarts om na te gaan of er een groot risico is op erfelijkheid en of ze medisch extra moet worden opgevolgd. Vanaf hun vijftigste zouden alle vrouwen moeten deelnemen aan de screening en tweejaarlijks een mammografie laten nemen. Dat is trouwens gratis.'

Is borstkanker erfelijk?


'Van alle borstkankers is ongeveer één op de vijf familiaal bepaald. Soms gaat het om dramatische gevallen, waarbij meerdere vrouwen uit een familie geconfronteerd worden met borstkanker.'

Vanaf welke leeftijd kan je borstkanker krijgen?
'Borstkanker kan al voorkomen bij twintigers, maar is voor vrouwen die niet erfelijk of familiaal belast zijn zeldzaam vóór 35 jaar. Driekwart van alle borsttumoren komt voor bij vrouwen boven de vijftig.'

Wanneer moet je een mammografie laten nemen?
'Alle vrouwen van 50 tot 69 jaar ontvangen tweejaarlijks een uitnodiging voor een gratis mammografie in het kader van het Vlaamse preventieprogramma. Dankzij de screening en preventie vinden we kleinere tumoren sneller en hebben vrouwen een betere overlevingskans. Een mammografie kan een tumor al tonen als die één centimeter groot is en doorgaans nog niet opgemerkt wordt bij een klinisch borstenonderzoek.'

Sterven er minder vrouwen dankzij de screening?
'Door het screenen van vrouwen tussen 50 en 69 jaar daalt de borstkankersterfte met 28 procent. In België zijn we zo ver nog niet, omdat de screening pas in 2001 is gestart en ze nog niet genoeg vrouwen bereikt.'

Waarom pas screenen vanaf 50 jaar?
'Omdat wetenschappelijk bewezen is dat je pas vanaf die leeftijd met een screening de mortaliteit reduceert en kosteneffectief kunt werken. Het merendeel van de borstkankers komt immers voor bij vrouwen van boven de vijftig en een tweejaarlijkse screening volstaat omdat tumoren traag groeien in die leeftijdsgroep. Maar het heeft ook te maken met de borsten zelf. Vanaf je vijftigste wordt het klierweefsel in de borst omgezet in vetweefsel. Dat vetweefsel is heel transparant op een mammografie, waardoor kleine letsels snel zichtbaar zijn als witte vlekjes. Bij jongere vrouwen is het als zoeken naar een witte vlek op een witte achtergrond.'

Veertigers ook screenen is geen goed idee?
'De kans dat je een kanker toch mist, is in die leeftijdsgroep 2,5 keer hoger. Bovendien zouden er 2,5 keer meer vrouwen worden teruggeroepen voor diagnosestelling die bij verder onderzoek geen kanker blijken te hebben. Als je vrouwen dikwijls ten onrechte doorverwijst, haken ze af. Voor vrouwen die niet tot een hoog-risicogroep behoren, is een systematische mammografie op die leeftijd niet aangewezen.'

Waarom worden zeventigplussers niet meer gescreend?
'Bij vrouwen boven de 69 komen wel meer tumoren voor in de borsten, maar die zijn doorgaans niet de doodsoorzaak. Tachtigers sterven misschien wel met borstkanker, maar nauwelijks aan borstkanker.'

Kan een mammografie kanker veroorzaken?
'Een mammografie gebeurt door blootstelling aan ioniserende straling, die inderdaad DNA-schade en kanker kan veroorzaken. Daarom is het heel belangrijk dat de dosis zo laag mogelijk wordt gehouden en dat het alleen gebeurt als het nodig is. Screening van vijftigplussers veroorzaakt één tumor voor elke 50 gevonden tumoren. Daarvan sterven maar tien vrouwen aan borstkanker, in plaats van 24 zonder screening.'

Moeten vrouwen die 'iets voelen' meteen naar de dokter?
'Een vrouw die iets vindt, voelt of ziet aan haar borsten, gaat inderdaad best naar de dokter. Veel vrouwen vrezen borstkanker bij pijn in de borst, maar pijn is een uitermate zeldzaam symptoom van borstkanker.'

Moet je zelf je borsten onderzoeken?
'Vrouwen die systematisch hun borsten onderzoeken, vinden een tumor meestal pas als die twee centimeter groot is. Bij vrouwen die toevallig een knobbeltje vinden, gaat het om een tumor van drie centimeter. Daartussen verstrijkt gemiddeld ongeveer anderhalve maand. Dat maakt in overlevingskansen geen verschil, blijkt uit onderzoek. Al neemt het niet weg dat het goed is als een vrouw haar lichaam en borsten kent, zodat ze veranderingen opmerkt.'

Corrigeer

Het beste van Enkel voor abonnees