Tv-maker Martin Heylen volgde kardinaal Danneels tijdens zijn annus horribilis

Danneels: 'Ik lijd nog altijd'

Danneels: 'Ik lijd nog altijd'

Foto: vrt

Kardinaal Danneels ging het voorbije jaar van hemel naar hel. Martin Heylen, de maker van ‘God en klein Pierke’, was een bevoorrechte getuige. Heel af en toe kreeg hij de mens achter de sfinx te zien. Een mens die pijn heeft, klaar, maar ook volhoudt dat hem weinig schuld treft.

Sinds 28 augustus, de dag waarop het gesprek tussen Roger Vangheluwe, zijn slachtoffer en Godfried Danneels in De Standaard werd gepubliceerd, reageerde de kardinaal één keer persoonlijk op de storm van kritiek waarin hij was terechtgekomen. Begin september gaf hij toe dat hij tijdens het gesprek ‘een zware inschattingsfout' had gemaakt door Vangheluwe niet meteen aan te zetten tot ontslag. Dichter bij excuses voor zijn optreden van 8 april jongstleden kwam de kardinaal nooit.

Na de uitzending van God en klein Pierke, gisteren op Eén, mogen we ervan uitgaan dat een echt mea culpa er nooit meer zal komen. De kans is nihil dat Danneels een buitenstaander nog eens zo lang zo dichtbij laat komen als Martin Heylen. De televisiemaker volgde Danneels van oktober vorig jaar tot enkele weken geleden. Van hemel naar hel. Dat Heylen mocht blijven filmen na 23 april 2010, de dag waarop Vangheluwe het jarenlange misbruik van zijn neef bekende en ook de eerste twijfels over Danneels de kop opstaken, heeft een doodeenvoudige reden: de kardinaal had zijn woord gegeven.

Heylens portret begint in Rome, waar Danneels de heiligverklaring van pater Damiaan bijwoonde. We zien hem voor het hoofdaltaar van de Sint-Pietersbasiliek de mis leiden samen met de paus. Een absoluut ‘hoogtepunt', zegt Danneels daarover. ‘Geen vuiltje aan de lucht', aldus Heylen.

Die gezapige zorgeloosheid zit in alle fragmenten voorafgaand aan 23 april 2010. We zien Danneels, terwijl hij zijn dagelijkse vroegmis opdraagt voor een tweekoppig publiek: zijn huishoudster en zijn vroegere woordvoerder, Hans Geybels. In gebed bij het rotsje in de tuin van zijn ambtswoning; tijdens zijn afscheidmis als aartsbisschop, in januari, waarin hij zegt zijn ‘slagen' en ‘mislukkingen' te kennen. Uitstapjes met zijn bisschoppen omschrijft hij als ‘schoolreizen', met de Gentse bisschop Van Looy als accordeonist van dienst en André Léonard als de man die ‘veel liedjes kent'.

Ook Roger Vangheluwe kruist in die goeie dagen enkele keren Heylens pad. Het zijn vreemde beelden, die nog maar eens duidelijk maken hoe verwrongen de geest van de voormalige bisschop moet zijn. Wat gaat Danneels doen als hij met pensioen is, vraagt Heylen aan Vangheluwe, die de kardinaal ‘een persoonlijke vriend' noemt. Hij zal meer bidden, om te herbronnen, zegt de ex-bisschop. ‘Als je het innerlijk contact met God verliest, word je op den duur wat leeg, en wat je dan zegt, wordt wat te veel oppervlakkig', oreert Vangheluwe.

Begin september gaf Danneels nog aan dat hij zich gebruikt voelde door de bisschop. In God en klein Pierke gaat hij niet zover. Naar eigen zeggen bidt hij nog voor Vangheluwe. ‘Hij blijft toch een collega-bisschop'. Of hij zich dan niet verraden, wrokkig voelt, probeert Heylen nog. Neen, wrok heeft hij nog nooit gevoeld. ‘Dat is niet mijn verdienste, ik ben zo geboren.'

‘Pijn is misschien het beste woord', aldus Danneels. Zonder de zaken te specificeren, zegt hij: ‘Ik lijd er nog altijd voort onder, onder de pijn, dat is nog niet veranderd. Veel kan ik daar eigenlijk niet over zeggen (...) Er zijn dingen in het leven waarvan men pijn heeft en waarbij de enige taal om erover te spreken de stilte is, en het dragen.' Danneels oogde nooit zo kapot als in dat stukje televisie. Maar excuses kwamen er niet, zelfs geen woord over een inschattingsfout. En geen woord over de neef van Vangheluwe en andere slachtoffers. Al ligt dat ook deels aan Heylen, die er gewoon de man niet naar is om zijn gesprekspartner hard aan te pakken.

Heylen zegt wel dat de transcriptie van de zogeheten Danneels-tapes hem schokte. De kardinaal kwam hem voor als ‘wereldvreemd, iemand die mensen vanuit een ivoren toren beoordeelt'. Terwijl zijn reputatie altijd anders was geweest. Danneels' reactie is het pijnlijkste moment in de hele uitzending. ‘Het moet zijn dat de tekstweergave, geschreven, niet weergegeven heeft wat er in feite gebeurd is daar.' Het timbre van zijn stem, zijn lichaamstaal, het grotere kader: al die elementen waren verloren gegaan. Het onuitlegbare nog maar eens uitgelegd.

André Léonard, of all people, geeft ongewild en in tempore non suspecto nog een haast genetische reden voor Danneels' optreden. Gevraagd naar diens goeie en slechte kanten, verwijst hij naar eigen woorden van de kardinaal. ‘Als hij zware beslissingen moet nemen, aarzelt hij een beetje, zegt hij zelf.'

Helemaal op het einde verliest de schijnbaar onverstoorbare kardinaal zowaar even zijn geduld en gaat zijn stemtimbre even de hoogte in. Heylen blijft maar doorbomen over dat misbruik. ‘We moeten een beetje ophouden met over die pedofilie nog verder te doen. Op het einde word je daar zo moe van.'

Corrigeer

IN HET NIEUWS

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees