Vakantie

Het verhaal achter de Vlaamse klassiekers

U bent Jeanneke Pis toch niet vergeten?

Manneken Pis is bekend bij iedereen van aan de Belgische kust tot in Japan. Maar kent iedereen ook zijn zusje? En voor wie juist wordt elke avond aan de Menenpoort de Last Post geblazen? Met de nieuwe website www.kenjeklassiekers.be doet Toerisme Vlaanderen de verhalen achter deze en andere Vlaamse monumenten leven. Niet alleen kunst en cultuur, maar ook wafels en witloof en onvergetelijke hits zoals 'Vlaanderen Boven' en 'Lichtjes van de Schelde'. Wij nemen hier een voorproefje, op de website kan je ze verder ontdekken en jouw eigen klassiekers invullen.

Manneken Pis: de redder van Brussel
Dé klassieker onder de klassiekers is toch wel ons klein, bescheiden Manneken Pis.
'Hij is de oudste burger van Brussel en is op vraag van de stad Brussel gebouwd in 1619 door ene Hiëronymus du Duquesnoy', vertelt Cath Luyten. 'Het standbeeld diende als publieke fontein. Het was het eerste bronzen beeldje, maar voordien zou er wel al een houten beeld gestaan hebben.'

Legendes genoeg over het 55centimeter grote mannetje, maar Caths favoriet is deze die vertelt dat het om de kleine Juliaan zou gaan, die Brussel gered heeft. 'Brussel werd aangevallen door vijanden. Op een gegeven moment deden ze voor dat ze zich overgaven. In werkelijkheid staken ze echter buskruit onder de stadswallen en wilden ze de stad opblazen. Een klein jongetje, Juliaan genaamd, zou echter de lont op tijd gezien hebben en die hebben uitgeplast. Zo heeft hij de stad van haar ondergang gered.'
'De echte verklaring van het plassende beeldje zou gewijd worden aan de vele leerlooierijen die zich in de omgeving van de Stoofstraat bevonden. Het zuur van de urine, en meer bepaald de urine van jonge jongens, zou het leer soepeler maken.'

Aan de schandpaal
Het beeldje dat je te zien krijgt in de Stoofstraat is echter niet het oorspronkelijke beeld van 1619. 'Dat staat in het Broodhuis', zegt Cath. 'Het beeldje is al ettelijke keren gestolen geweest. De eerste keer was dat in 1817. De dader werd veroordeeld tot levenslange gevangenisschap en werd een uur aan de schandpaal vastgebonden. In 1965 werd het nog eens gestolen en werd het later, als bij toeval, in de Vaart gevonden. Gek genoeg deed een gelijkaardig verhaal zich al eens enkele eeuwen eerder voor. Toen werd het beeldje in de Dender bij Geraardsbergen teruggevonden. Brussel zou de stad Geraardsbergen zodanig dankbaar geweest zijn, dat men een kopie heeft geschonken. Daarom staat er ook een Manneken Pis in Geraardsbergen.'

Wie denkt dat Manneken Pis alleen is, is fout. 'Er bestaat een heel lieve kleine meisjesversie van hem, dat Jeanneke Pis heet en in de Getrouwheidsgang te vinden is. Het is even klein als haar broertje. Ze is echt heel schattig en zit netjes op haar hurken te plassen. Alleen jammer dat ze een beetje in een verloren hoekje staat, want ze is echt een bezoekje waard.'
Ondanks Mannekens populariteit, zijn de meeste toeristen heel erg ontgoocheld als ze hem in levende lijve zien. 'Dita Von Teese bijvoorbeeld, bekend als burleske danseres in Amerika, vertelde in het één-programma de Rode Loper dat ze echt enorm teleurgesteld was toen ze Manneken Pis speciaal ging bezoeken en zag hoe klein hij maar was (lacht).'

De ontgoocheling zal wel ergens terecht zijn, maar aan zijn garderobe zal het zeker niet liggen. 'Hij heeft meer dan 800kostuums die allemaal te zien zijn in het Museum van de Stad Brussel. Twee tot drie keer per week kruipt er een dame –al een aantal jaren zijn vaste aankleedster– in alle vroegte op een ladder om hem in het nieuw te steken. Ze heeft al vier kleinkinderen, maar ze noemt haar Manneken met veel trots en overtuiging haar vijfde kleinkind!' (lacht)

Info: Museum van de Stad Brussel, Grote Markt, 1000 Brussel. Info op 02-279.43.50 of http://musea.brussel.be
Openingstijden: Dinsdag tot zondag van 10u tot 17u. Maandag gesloten.

De strijd om de mooiste toren
De Zimmertoren is, van de drie torens die Cath voor Ken je Klassiekers-reeks bezoekt, zonder twijfel de kleinste. Met zijn achttien meter is deze bescheiden, maar zeer bijzondere toren nochtans een verborgen parel. De astronomische studio en de Jubelklok, van de hand van uurwerkmaker Louis Zimmer, zitten hier ongetwijfeld voor iets tussen. De klok vertoont verschillende tijden en kosmische verschijnselen, zoals de fasen van de maan, de zonnecyclus en de seizoenen.

'Lier is een klein dorp dat je, onterecht trouwens, niet snel gaat bezoeken', zegt Cath. 'De toren lijkt op zich ook niet veel bijzonders. Het is een kleine, geblokte toren die slechts een twintigtal trappen telt. Maar de astronomische klok is des te indrukwekkender!'

'De Zimmertoren vormde in de middeleeuwen een eerste omwalling van de stad Lier en heette toen nog de Corneliustoren. In 1928 schonk Zimmer de Jubelklok aan de stad Lier. Die werd ondergebracht in de bouwvallige Corneliustoren, die voor de gelegenheid helemaal werd gerestaureerd en herdoopt tot de Zimmertoren.'

'In het paviljoen naast de Zimmertoren vind je nog een heel bijzondere klok van Zimmer, de Wonderklok. Deze klok bevat onder meer een klokje dat 21.000jaar nodig heeft om helemaal rond te draaien. Het duurt dus nog wel even vooraleer dat gebeurd is!' Zimmer gooide met zijn Wonderklok wereldwijd hoge ogen en kreeg er zelfs felicitaties voor van Albert Einstein. Hij bouwde de klok voor de wereldtentoonstelling in Brussel in 1935. Drie jaar later werd de klok naar New York verscheept voor de nieuwe wereldtentoonstelling. Omdat de klok echter een wel erg Duits klinkende naam had, confisqueerden de Amerikanen haar net voor de oorlog. Het heeft nog heel wat aarde in de voeten gehad om de klok uiteindelijk terug in Lier te krijgen.'
Leuk om te weten is dat het mechanisme van de Jubelklok om de zestien uur moet worden opgewonden. 'Die taak wordt met veel liefde uitgevoerd door een jonge vrouw, Youna, die gratis boven in de Zimmertoren mag wonen in ruil voor het dagelijks opwinden van de klok', vertelt Cath. 'Haar vrienden noemen haar dan ook lachend de hunchback van de Zimmertoren.'

Twee grotere broers
Cath bezoekt naast de Zimmertoren ook de Sint-Romboutstoren in Mechelen. Ook daar huist een man met leuk beroep, dat van torenwachter. 'Het is de enige kerk met twee beiaarden', weet Cath. 'De eerste is al heel oud en kan niet meer bespeeld worden omdat hij veel te vals staat. Hij is echter veel te mooi om zomaar te worden vervangen en daarom heeft men beslist de beiaard te laten staan. Bovendien geeft hij nog wel het uur aan. Elk jaar met Pasen demonteert de torenwachter samen met de beiaardier de melodietjes van de beiaard', zegt Cath.. Het is dan een week stil in Mechelen, want de klokken zijn dan naar Rome'Een weetje voor wie de toren vanuit een geweldige hoek wil zien: ga naar het dakterras van het congres- en erfgoedcentrum Lamot en je zult zien dat je daar een verbluffend mooi zicht hebt op Mechelen en de toren.'

De laatste toren die ze bezoekt, is niet van de minste: de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal van Antwerpen wint met haar 123meter overtuigend de wedstrijd van de grootste toren. 'Het is zelfs de grootste gotische toren van de lage landen. De meeste mensen weten dat hier ooit een tweede toren moest komen, alleen denkt men verkeerdelijk dat hij er niet is gekomen door geldgebrek. Niets is minder waar, want de bouw van de kathedraal gebeurde in de Gouden Eeuw, in een tijd dat men bij wijze van spreken geld te veel had. Twaalf jaar na aanvang van de bouw woedde er echter een heel zware brand, waardoor de kathedraal zeer zware schade opliep. Toen die hersteld werd, was, vermoed ik, het geld wel op om nog een tweede toren te bouwen.'

www.zimmertoren.be
www.sintromboutstoren.be
www.dekathedraal.be

 

We will remember them: The Last Post
In Ieper moeten we zijn voor een heel beladen klassieker, de Menenpoort, waar elke avond de Last Post wordt geblazen. Om 19.45uur stopt het dagelijkse leven er even. Exact een kwartier later, om klokslag 20uur, weerklinkt er klaroengeschal om de oorlogsdoden van de Eerste Wereldoorlog te herdenken.

De Last Post wordt dagelijks geblazen sinds 1929. Oorspronkelijk wilde men de plechtigheid enkel in de zomer houden, maar het initiatief kende zo'n succes dat men de ceremonie elke dag liet plaatsvinden.

De Menenpoort werd gebouwd in 1927 door de Britten en symboliseert de weg waarlangs de soldaten de stad inruilden voor het oostelijk front. Van de meeste van hen werd er nooit meer iets vernomen; ze sneuvelden op de slagvelden rond Ieper en konden niet meer teruggevonden of geïdentificeerd worden. Daarom werden de namen van de bijna 55.000 Commonwealth-soldaten die als vermist werden opgegeven, ingegraveerd in stenen panelen aan de Menenpoort. De meeste onder hen waren jongens die in dienst waren getreden zonder te beseffen wat hen te wachten stond; ze waren al blij dat ze een soldij verdienden en op avontuur konden gaan. De Last Post-Association doet er alles aan om de herinnering aan het oorlogsleed levendig te houden, zodat hun dood niet voor niets is geweest.

'Ik denk dat er geen heiligere plaats bestaat dan deze Menenpoort met haar Last Post', zegt voorzitter Benoit Mottrie. Tot op vandaag trekken vele veteranen naar Ieper om de Menenpoort te bezoeken. Dat levert soms mooie en tegelijk grappige momenten op.

'Zo was ik hier eens met veteraan Jack Dogan', vertelt Dominiek Dendooven, historicus en auteur van het boek De Menenpoort en de Last Post. 'Op een gegeven moment merkte hij, in het midden van de Last Post, aan de andere kant van de menigte een andere veteraan op. Het was een Duitser die blijkbaar in hetzelfde dorp als hem was gestationeerd, meer bepaald in Sint-Juliaan bij Ieper. 'Dan kan het zijn dat ik op jou geschoten heb!', riep Jack Dogan hem toe. 'Dat kan wel, maar je hebt wel gemist!', riep de Duitser terug. Ik heb nog nooit zoveel gelach gehoord onder de Menenpoort als toen. Dat is juist het mooie van deze plek: na de plechtigheid hebben de twee mannen, tegenstanders tijdens de oorlog, met elkaar verbroederd en elkaars hand geschud.'

Info over de Last Post en de Last Post Association op www.lastpost.be

Corrigeer

Het beste van Enkel voor abonnees