No-flylist VS meer dan verdubbeld in jaar tijd

No-flylist VS meer dan verdubbeld in jaar tijd

Foto: EPA

Het aantal mensen dat niet in of naar de VS mag vliegen is in het voorbije jaar meer dan verdubbeld. Washington heeft nu 21.000 bekende of vermoedelijke terroristen op de lijst staan.

De lijst met namen zwol aanzienlijk na de mislukte poging van de Nigeriaan Umar Farouk Abdulmutallab om met Kerstmis 2009 een vliegtuig van Amsterdam naar Detroit op te blazen.

De overheid paste de criteria om mensen op de lijst te zetten aan en ging vervolgens in haar dossiers op zoek naar mensen die daaraan voldeden. De overheid maakt niet openbaar wie op de lijst staan en waarom ze daar op zijn gezet.

Het aantal bekende of vermoedelijke terroristen is van ongeveer 10.000 gestegen tot ongeveer 21.000 vorig jaar, blijkt uit overheidsgegevens die aan het persbureau AP zijn verstrekt. Maar vijfhonderd van hen zijn Amerikanen.

Bredere terreurdreiging

De no-flylist is sterk in omvang gegroeid terwijl de VS zeggen veel kopstukken van al-Qaeda te hebben gedood. Dat komt doordat de autoriteiten denken dat de huidige terreurdreiging van een aanzienlijk bredere groep komt dan degenen die verantwoordelijk waren voor de aanslagen van 11 september 2001.

'Zowel de Amerikaanse inlichtingen- en politiegemeenschappen als buitenlandse diensten blijven mensen identificeren die ons kwaad willen doen, vooral in de VS en in het bijzonder met betrekking tot de luchtvaart', zegt directeur John Pistole van de Transport Security Administration.

Abdulmuttalab kwam voor in een database van de Amerikaanse inlichtingendiensten die (gedeeltelijke) namen en familieleden van vermoedelijke terroristen bevat. Deze gegevensbank dient als basis voor de zogenoemde terror watch list, waarvan de no-flylist een component is, maar alleen als er voldoende informatie is om iemand met terrorisme in verband te brengen. In het geval van de Nigeriaan bleek achteraf dat van hem voldoende bekend was om hem op de watch list te zetten. Als dat gebeurd was, zouden de inlichtingendiensten hem hebben tegengehouden.

Niet per se gevaar voor luchtvaart

De mislukte aanslag in 2009 heeft geleid tot fikse wijzigingen in de manier waarop de watch list wordt samengesteld. Oude dossiers werden nageplozen en mensen die op de lijst hadden moeten staan werden alsnog toegevoegd, maar ook mensen die aan de nieuwe maatstaven voldeden.

'Wij hebben veel geleerd over de watch list-procedures en hebben sterke verbeteringen doorgevoerd die tot op de dag van vandaag voortduren', zegt Timothy Healy, directeur van het Terrorist Screening Center dat de lijst samenstelt.

Een van de belangrijkste nieuwe normen is dat iemand niet per se als een gevaar voor de luchtvaart hoeft te worden beschouwd om op de no-flylist te worden gezet. Het volstaat als mensen als een gevaar voor de binnenlandse of internationale veiligheid worden beschouwd, of bijvoorbeeld een terreurtrainingskamp hebben bezocht, zegt een Amerikaanse terreurbestrijder die anoniem wil blijven. Nu de diverse instanties bijna klaar zijn met het doornemen van hun oude dossiers zal de lijst waarschijnlijk minder snel groeien, verwacht hij.

Gestrand in het buitenland

Burgerrechtenorganisatie ACLU heeft de Amerikaanse overheid al voor de rechter gedaagd namens mensen die vermoeden dat zij op de no-fly list staan en daardoor niet met het vliegtuig kunnen reizen. 'Het nieuws dat de lijst groeit zegt ons dat van meer mensen de rechten worden geschonden', zegt Nusrat Choudhury, een juriste die aan het nationale veiligheidsproject van de ACLU werkt. 'Het is een geheime lijst en de overheid zet daar mensen op zonder enige uitleg. Burgers zijn hierdoor in het buitenland gestrand.'

De overheid vertelt mensen niet dat ze op de lijst staan, noch waarom, zodat ze zich niet kunnen verweren, zegt Choudhury. Mensen die menen dat ze onterecht op de lijst staan kunnen een brief schrijven aan het ministerie voor Binnenlandse Veiligheid, maar de enige manier om er achter te komen of ze er nog op staan is te proberen een vliegreis te maken.

De lijst is geheim, maar wordt voortdurend herzien, zegt Martin Reardon, voormalig chef van van het Terrorist Screening Operations centrum. Gemiddeld ondergaat de lijst zo'n duizend wijzigingen per dag, meestal doordat er nieuwe informatie over iemand op de lijst wordt toegevoegd.

Hoewel de leiding van al-Qaeda inmiddels is gedecimeerd, denkt Reardon niet dat de lijst zal slinken. 'Zelfs als Al-Qaida morgen zou ophouden te bestaan, denk ik dat andere terroristische organisaties of 'eenzame wolven' die de intentie en het vermogen bezitten om aanslagen tegen de VS te plegen het gat zullen opvullen. Dat is precies de reden waarom de lijst bestaat.'
 

 

Corrigeer

NIET TE MISSEN

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees