Archeoloog Jos Sterk schrijft boek over Hasseltse cafés

‘Himmler was te gast in De Drie Pistolen'

‘Himmler was te gast in De Drie Pistolen'

Jos Sterk: 'Hasselt is geëvolueerd van een café- naar een brasseriestad.'

Foto: rs

Hasselt -

In het begin van de vorige eeuw telde Hasselt ongeveer driehonderd cafés. Dat gegeven intrigeerde journalist Jos Sterk zodanig, dat hij op zoek ging naar straffe verhalen achter die drankgelegenheden. Het resultaat is het boek ‘Hasselt Caféstad'.

Nazibeul Heinrich Himmler was ooit te gast in De Drie Pistolen, de zoon van de Duitse rijkskanselier Paul von Hindenburg logeerde tijdens de Eerste Wereldoorlog drie maanden in het Kompke en Chris Jagger - broer van - trad ooit op in Het Hooghuis. Het is maar een vluchtige greep uit de lijst van illustere namen die in het boek van Jos Sterk (58) de revue passeren. De Hasselaar is financieel journalist met een passie voor geschiedenis. Hij is archeoloog van opleiding en behaalde daarna de bachelordiploma's economie en accountancy. Voor MoneyTalk.be, de financiële website van Roularta, volgt hij dagelijks de ontwikkelingen op de internationale beurzen.

‘Zes dagen op zeven ben ik daarmee bezig', verduidelijkt hij. ‘Alleen op zaterdag heb ik de handen vrij voor iets anders. Dan ga ik in archieven op zoek naar onderwerpen die me interesseren. Een daarvan is de geschiedenis van Hasselt. Zo is vrij toevallig mijn caféboek ontstaan. Ik stootte op zoveel interessante gegevens, dat ik snel wist dat één boek niet zou volstaan om alles te verwerken. Vandaar dat binnenkort een tweede en een derde boek verschijnen.'

Een voor de hand liggende vraag: wat is het oudste nog bestaande café van Hasselt?

Jos Sterk: ‘In de Kleine Hal in de Maastrichterstraat bestaat al sinds 1836. Het is het laatste overgebleven café van een buurt waar vroeger de ene horecazaak naast de andere lag. Dat is voor een groot deel te danken aan Joke Vandenbriel, die de zaak al een kwarteeuw runt. In de loop de jaren heeft zij haar publiek erg zien veranderen. Tot voor een aantal jaren kwamen er veel studenten, met het gevolg dat de vloer altijd vol boekentassen lag. Tegenwoordig komen er veel ambtenaren en ook wel bekende Hasselaren, zoals Louis Verbeeck, Roland Demal - de vader van Axelle Red - en Armand Schreurs, die er zijn eerste poppenkastvertoning hield.'

In je boek duiken heel wat tot de verbeelding sprekende figuren op, maar de opmerkelijkste lijkt toch wel Hitlers rechterhand Heinrich Himmler. Hoe kwam hij in Hasselt terecht?

‘Tijdens de Tweede Wereldoorlog was in De Drie Pistolen op de Grote Markt de Duitse Kommandatur gevestigd. Op een dag werd er een feestmaal georganiseerd voor de SS'ers die in Hasselt gelegerd waren. De komst van Himmler gebeurde in het grootste geheim. Ik vond er niets van terug in de oorlogspers, maar het verhaal werd me bevestigd door Jos Bonneux. Zijn vader was suisse in de Sint-Quintinuskathedraal en werd soms ingehuurd als maître d'hôtel. Jos vertelde me dat hij zich nog goed de verhalen herinnerde over klakkende laarzen en lange leren jassen. Hij wist ook dat het personeel de restjes van de copieuze maaltijd mee naar huis mocht nemen. Een interessant detail: bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog verlieten de uitbaters hun zaak en verborgen ze flessen wijn, zalm en andere dure voedingswaren achter een speciaal gemetselde muur. Voor Himmler werden die weer tevoorschijn gehaald.'

Ook café Het Kerkhof heeft een apart verhaal.

‘Meer dan één. Ik zal beginnen in 1990, het jaar waarin de zaak werd overgenomen door Marion Schön. Haar vader was een neef van de beroemde Duitse voetbalcoach Helmut Schön, die als trainer van de Mannschaft heel succesvol was. In 1974 behaalde hij na de veelbesproken finale tegen Nederland de wereldtitel. Hij was de peter van Marion, die afkomstig is uit het vroegere Oost-Duitsland, maar intussen perfect Hasselts spreekt. De vader van Marion, een architect, kwam om het leven bij een val van een stelling. Een tante baatte een hotel in Genk uit, vandaar dat de familie naar Limburg verhuisde. Marion heeft nog meer bekende familieleden. Haar neef Peter Windelschmidt was de ontdekker van Boney M, een groep met drie donkere zangeressen en de hyperkinetische Bobby Farrell. Hij vertelde Marion dat Farrell wel een goede danser was, maar helemaal niet kon zingen.'

Je besteedt ook veel aandacht aan de cafés van Steve Stevaert.

‘Logisch, want hij heeft een belangrijk hoofdstuk geschreven in het boek van het Hasseltse caféleven. Hij was een goede cafébaas en had een neus voor zaken. De rol van zijn vrouw Marleen mag daarbij niet onderschat worden. Zij had een onmiskenbaar talent om met de klanten om te gaan. Hij exploiteerde onder meer De Oude Tijd aan het station en De Witte Non in de Witte Nonnenstraat, maar zijn bekendste zaak was Het Magazijn in de Minderbroedersstraat. Het café was een onderdeel van een voor die tijd vernieuwend totaalconcept.'

‘Steve stond achter de tapkraan, in het gedeelte naast het café kwam de boekhandel De Markies van Carrabas. Op de bovenverdieping opende de Italiaan Felice Ottati een restaurant, Dré Steemans organiseerde in een zaaltje toneelvoorstellingen. Later koos hij voor zijn typetje trouwens de voornaam van zijn buurman. Op dezelfde etage runde een zekere Noël Slangen de vrije zender Radio Radio. Je ziet, daar zat heel wat bekend volk in spe bijeen.'

Je schrijft dat Steve Stevaert ook even brouwer was.

‘Op een dag kreeg hij het idee om een typisch Hasselts bier op basis van jeneverbessen te brouwen. Er werd een proefbrouwsel gemaakt en een van de klanten offerde zich op als proefkonijn. Zijn maag brandde zodanig van de jeneverbessen, dat hij er twee dagen ziek van was. (lacht) Steve vond uiteindelijk toch de juiste mix en zijn Dikkenek werd zeer populair in zijn café, maar toen kwam de politiek in het spel. Hij gaf het bier over aan zijn partner Erik Horrix, die het nog altijd op bescheiden schaal laat brouwen. Dat bieravontuur heeft er trouwens indirect voor gezorgd dat Steve in de politiek stapte. Hij kreeg van het stadsbestuur geen toestemming om een ambachtelijke brouwerij te beginnen. Dat schoot bij hem in het verkeerde keelgat en droeg ertoe bij dat hij uit de horeca stapte.'

Is Hasselt nog altijd een caféstad?

‘Nee, het is een brasseriestad geworden. Vroeger was een café een ontmoetingsplaats, maar het uitgaansleven is grondig gewijzigd. Jongeren hebben geen stamkroeg meer. Als je vroeger op café ging, wist je dat je daar altijd wel iemand tegen het lijf liep. Dat is niet langer het geval. Ook de uitbreiding van het aanbod heeft een invloed gehad op het verdwijnen van veel cafés. Het is haast onmogelijk geworden om te overleven op pilsbier, frisdrank en een zak chips. Je moet ook speciaalbieren, wijnen en een menukaart hebben. Het rookverbod was voor veel zaken de doodsteek. Je kunt die ontwikkeling betreuren, want per slot van rekening is een stuk Vlaamse volkscultuur verdwenen.'

Corrigeer

Doe de stemcheck van Het Nieuwsblad en ontdek met welke partij jij het best overeenkomt.

Auto's in de kijker

Vastgoed

Jobs in de regio