Chaos dreigt na Britse verkiezingen

Chaos dreigt na Britse verkiezingen

Ed Miliband en David Cameron Foto: AP

Donderdag is het zo ver: dan trekken miljoenen Britten naar de stembus om een nieuw Lagerhuis te kiezen. Het zijn de spannendste verkiezingen in de recente geschiedenis van Groot-Brittannië. De Conservatieven van David Cameron en Labour van Ed Miliban spelen een waar kat-en-muisspel En wie het zal winnen, is nog helemaal niet duidelijk.

Voorlopig staan slechts twee dingen vast. Er staat donderdag veel op het spel , en waar decennialang enkel Labour of de Conservatieven de absolute meerderheid in het parlement haalden, zal daar een einde aan komen. Het traditionele tweepartijensysteem, waarbij ofwel Labour of de Conservatieven als winnaar uit de bus kwamen, is niet meer, en moet plaats ruimen voor coalitieregeringen of minderheidskabinetten.

In 2010 waren de Conservatieven in hun eentje al niet meer in staat een absolute meerderheid te halen, en moesten ze een coalitie vormen met de Liberal Democrats van Nick Clegg. En de peilingen, die in Groot-Brittannië doorgaans meer betrouwbaar zijn dan bij ons, tonen aan dat dit keer opnieuw geen duidelijke leider zal worden aangeduid. Labour en de Conservatieven schommelen beiden rond de 270 zetels, terwijl voor een absolute meerderheid in het Lagerhuis 323 zetels nodig zijn. De derde partij, de Liberal Democrats, zou er zo’n 23 halen.

‘Weken van politieke chaos’

Een coalitie vormen wordt dus uiterst moeilijk. Zo moeilijk, dat intussen zowat alle Britse kranten en andere media waarschuwen voor ‘weken van politieke chaos’. Sommigen gaan er daarbij zelf vanuit dat er pas in juni een regering zal zijn, iets wat voor Groot-Brittannië uitzonderlijk laat zou zijn.

Omdat een absolute meerderheid voor geen enkele partij haalbaar is, zal de grootste partij twee opties hebben. Ze zal een coalitie kunnen vormen, of ze zal kunnen regeren met een minderheid. In Groot-Brittannië wordt dit laatste een ‘hung parliament’ genoemd, een parlement waar niemand een absolute meerderheid heeft.

Welke partij aan zet komt, is momenteel nog volstrekt onduidelijk, maar volgens kenners bedraagt de kans dat het alvast zo'n ‘hung parliament’ wordt, wel 90 procent. Verschillende scenario’s zijn mogelijk.

1. Conservatieven vormen minderheidsregering

Als de Conservatieven de meeste zetels binnenhalen, en beslissen geen coalitie te vormen of gedoogsteun te zoeken, kunnen ze een minderheidsregering vormen. Dit houdt wel risico’s in, want stel dat Cameron niet voldoende steun zou krijgen voor zijn beleidsverklaring, kan zijn regering vallen.

2. Labour vormt minderheidsregering

Stel dat Labour de grootste partij wordt, dan kan ook Labour een minderheidsregering vormen. Het verschil met de Conservatieven is echter dat het risico voor Labour kleiner is, want de steun voor Labour bij de andere partijen (bijvoorbeeld de Liberal Democrats, de Scottish National Party (SNP) of de Green Party) is stukken groter.

3. Conservatieven en Liberal Democrats vormen opnieuw een coalitie

Als de Conservatieven de grootste worden, zou Cameron zoals in 2010 opnieuw in zee kunnen gaan met de Liberal Democrats van Nick Clegg. Zij zijn namelijk de enige partij die zich in zijn EU-referendum kunnen vinden, al pinnen zij zich wel minder vast op een datum.

Maar sowieso wordt een herhaling van de coalitie pakken moeilijker dan vijf jaar geleden. Nu dreigen de Conservatieven en de Liberal Democrats er namelijk niet in te slagen zelfs samen een absolute meerderheid te halen. Bovendien is het gevoel van urgentie vandaag minder hoog, terwijl in 2010 het Britse begrotingstekort nog het Griekse evenaarde. En daarbij komt dat zowel de Conservatieven als de Liberal Democrats niet echt staat te springen voor een nieuwe coalitie samen. De liberalen zijn fel afgestraft voor hun regeringsdeelname, bij de Tories zagen velen met lede ogen toe hoe het conservatieve beleid afzwakte door samen met de liberalen in zee te gaan.

4. Labour vormt (meerderheids)coalitie

Een andere mogelijkheid is dat Labour een coalitie vormt, al is de vraag dan met wie. Met de Liberal Democrats is een optie, al zal Clegg dan wellicht wel moeten opstappen onder druk van de linkervleugel van zijn partij.

Logischer is echter een meerderheid met de SNP van Nicola Sturgeon, want beide partijen lijken samen een meerderheid op de been te zullen krijgen. Maar of ze ook effectief ook samen zullen gaan, is nog maar de vraag. Want hoe graag Sturgeon ook in zee wil met Labour, Miliband sloot een samenwerking met de haar partij eigenlijk al uit.

Wat er van moge zijn, vast lijkt te staan dat Sturgeon bijzonder hard klaar staat om te regeren. Aan de ‘Daily Telegraph’ vertelde ze dinsdag nog dat ze een regering zonder Schotse steun ‘niet legitiem’ beschouwt. Ze kijkt daarbij ondanks het veto van leider Miliband uitgesproken naar Labour, want een samenwerking met de Conservatieven sloot ze al uit.

Corrigeer

NIET TE MISSEN

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees