Raad van State laat Vlaamse regering Turteltaks terugfluiten, Turtelboom weigert

Raad van State laat Vlaamse regering Turteltaks terugfluiten, Turtelboom weigert

Annemie Turtelboom. Foto: belga

Het is de Vlaamse regering verboden om een stroomheffing in te voeren zoals ze dat van plan is. Dat schrijft de Raad van State in een advies over de plannen van minister van Energie Annemie Turtelboom (Open VLD). Volgens de Raad gaat Vlaanderen haar bevoegdheid te buiten door een heffing - de zogenaamde Turteltaks - op te leggen die gekoppeld is aan het elektriciteitsverbruik. Er bestaat namelijk al zo'n federale bijdrage op verbruik. Minister Turtelboom is echter niet van plan de heffing bij te sturen en baseert zich op arresten van het Grondwettelijk Hof.

In oktober besliste de Vlaamse regering om vanaf 2016 een forfaitaire energieheffing van 100 euro per gezin in te voeren. Met die heffing wil Vlaams minister van Energie Annemie Turtelboom (Open VLD) de historische schuldenberg van de groenestroomcertificaten wegwerken. De heffing werd door critici snel omgedoopt tot de 'Turteltaks' en kwam al meermaals onder vuur te liggen.

Er bestaat al een heffing op verbruik

Het was wachten op het advies van de Raad van State op de regeling. Dat advies is er nu en is niet mals. De Raad van State merkt namelijk op dat de hoogte van de Vlaamse heffing bepaald wordt in functie van het verbruik per afnamepunt. Maar er bestaat al een federale bijdrage die ook gebaseerd is op het elektriciteitsverbruik. Er wordt met andere woorden een belasting ingevoerd "op een materie waarop reeds een federale belasting wordt geheven". Volgens de Raad van State is dat niet alleen strijdig met de Grondwet maar ook met de bevoegdheidsafspraken. "Die verbieden dat het Vlaamse gewest een belasting int op een aangelegenheid waarop reeds een federale belasting wordt geheven", staat te lezen. 

Volgens de Raad van State moet Turtelboom haar plannen daarom grondig herwerken.  "Bijgevolg dient het ontwerp grondig te worden herwerkt zodat de heffingsplichtigen niet worden belast in functie van het verbruik", klinkt het. De Raad van State hint wel dat er andere criteria kunnen opgesteld worden, bijvoorbeeld een verschillend tarief voor particulieren en bedrijven, of een verschillend tarief voor kleine, middelgrote en grote ondernemingen. 

Omdat er al zoveel bezwaren zijn, ziet de Raad van State voorlopig ook af van verder onderzoek van problemen van staatssteun en van discriminatie die zouden kunnen opduiken. 

Turtelboom spreekt advies tegen

Minister van Energie Annemie Turtelboom is echter niet van plan de heffing bij te sturen. Zij verdedigt het feit dat er gedifferentieerd wordt op basis van verbruik. "Die differentiatie naar verbruik zorgt er net voor dat er een verschillende heffing is voor de tweeverdiener met twee kinderen in een energiezuinige rijwoning en de kasteelheer met veel kamers in een hoge verbruikscategorie. Dat is een bewuste keuze", aldus Turtelboom.

"Het volgen van het advies van de Raad van State zou betekenen dat elke Vlaming naar een gemiddeld tarief zou gaan van minstens 150 euro per jaar. Wij kiezen voor een indeling. Met ons voorstel betaalt iemand die in een hogere verbruikscategorie ook meer", aldus Turtelboom. "Als ik het advies van de Raad van State volg, krijg je een vlaktaks van jewelste", klinkt het nog.

Het is niet gebruikelijk dat een minister ingaat tegen een advies van de Raad van State, maar Turtelboom voelt zich gesteund door arresten van het Grondwettelijk Hof. "Er zijn vier arresten van het Grondwettelijk Hof die stellen dat de belastbare grondslag niet mag verward worden met de belastbare materie. Belastbare materie is hier het afnamepunt en de belastbare grondslag is de differentiatie in gebruikscategorie. Op basis van die vier arresten van het Grondwettelijk Hof wordt de heffing wel degelijk geheven op het afnamepunt in tegenstelling tot wat de Raad beweert."

"Groot probleem voor begroting"

Hoe vastberaden Turtelboom ook klinkt, de oppositiepartjien reageren hard voor de minister. "Het is 'du jamais vu' dat een minister toch doorgaat met een ongrondwettelijk initiatief. Met dit vernietigend advies van de Raad van State heeft Annemie Turtelboom een groot probleem voor de Vlaamse begroting", waarschuwt Groen-fractieleider Bjorn Rzoska. "De Turteltaks is een dubbele belasting en dus fundamenteel oneerlijk. Turtelboom had al vlotjes 450 miljoen opbrengsten van haar Turteltaks in de begroting ingeschreven. Maar met het advies van de Raad van State is dat niet houdbaar voor de Vlaamse regering. De begroting kan in de huidige vorm niet ter stemming aan het parlement voorgelegd."

Oppositiepartij SP.A roept Turtelboom op om van haar plannen af te zien. "Wij hebben ons van in het begin verzet tegen deze asociale taks. We zijn blij dat de Raad van State nu ook zegt dat deze taks onwettig is", aldus fractieleider Joris Vandenbroucke. "Tegelijk is het verbazend en onwaarschijnlijk dat een Vlaams minister van Financiën zondigt tegen het fundamentele principe dat je mensen geen twee keer mag belasten voor hetzelfde".

"Begrip voor keuze Turtelboom" 

Coalitiepartner CD&V toont wel begrip voor de keuze van energieminister Turtelboom (Open Vld). Maar het valt af te wachten hoe dit uitdraait, zegt Vlaams parlementslid Robrecht Bothuyne.

"Over de juridische opmerkingen van de Raad van State valt zeker iets te zeggen, maar ook over de argumentatie van de juristen van minister Turtelboom valt iets te zeggen. Ik denk dat je hier juridisch alle kanten mee uit kan", reageert CD&V'er Robrecht Bothuyne. "Dit lijkt juridisch een zeer slappe koord. Er zullen ongetwijfeld procedures komen, dus het zal de rechter zijn die finaal moet oordelen."

Bothuyne toont alvast begrip voor de keuze van Turtelboom om onverminderd door te zetten. "Want zij heeft natuurlijk een put te vullen", zo verwijst de CD&V'er nog naar de historische schuldenberg van de groenestroomcertificaten. "Ook wij hebben nog wat vragen over de manier waarop, maar die gaan we binnenskamers bespreken."

Ook N-VA volgt de demarche van Turtelboom om het advies van de Raad van State naast zich neer te leggen. "Op basis van eerdere uitspraken van het Grondwettelijk Hof kan de kritiek van de Raad van State perfect juridisch weerlegd worden", argumenteert parlementslid Andries Gryffroy. "De basis voor de heffing is het aansluitingspunt en dat is dus niet hetzelfde als bij de federale heffing."

Gerechtelijke stappen 

De radicaal linkse partij PVDA is van plan om de energieheffing van Turtelboom aan te vechten voor het grondwettelijk hof. "Turtelboom bevindt zich in een juridisch wespennest", argumenteert Tom De Meester van PVDA. "De Turteltaks is niet alleen asociaal en onrechtvaardig, maar ook ongrondwettelijk." 

Daarom bereidt de partij zich voor op een procedure voor het Grondwettelijk Hof, al is het voorlopig wachten op de goedkeuring van de heffing. Tegelijk drijft de partij haar acties tegen de Turteltaks op.

"Ondersteuning voor aanvechten 'ongrondwettelijke taks'"

Vlaams Belang-fractieleider Chris Janssens belooft de burgers te ondersteunen die de geplande energieheffing willen aanvechten."Vlaams belang stelt vast dat de Vlaamse regering in al haar ijver om de Vlaming op te zadelen met een nieuwe energieheffing nu zelfs de Grondwet aan haar laars willen lappen", hekelde Janssens. "Nu naast de publieke opinie ook de Raad van State de energieheffing neersabelt, zou men toch mogen verwachten dat de Vlaamse regering het geweer van schouder verandert, maar dat is blijkbaar niet het geval." 

De oppositiepartij blijft erbij dat de energieheffing fundamenteel onrechtvaardig is. Ze wil dat de historische schuldenput van de groenestroomcertificaten gedicht wordt via "een bijdrage vanuit de superwinsten die sommige bedrijven realiseren uit de groene stroom, een verlaging van de winstuitkeringen van de distributienetbeheerders en een gespreide aflossing uit de algemene middelen".
 

Corrigeer

IN HET NIEUWS

Verkiezingen in jouw gemeente:

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees