Nog geen euthanasie voor oordeelsbekwame minderjarigen geregistreerd

Aantal euthanasie-aangiftes overschrijdt grens van 2.000

Aantal euthanasie-aangiftes overschrijdt grens van 2.000

Professor Wim Distelmans (VUB), voorzitter van de Federale Controle- en Evaluatiecommissie Euthanasie. Foto: AP

Voor het eerst zijn er vorig jaar in ons land meer dan 2.000 aangiftes van euthanasie geregistreerd. Professor Wim Distelmans (VUB), voorzitter van de Federale Controle- en Evaluatiecommissie Euthanasie, wijst erop dat het aantal palliatieve sedaties minstens vijf keer hoger is dan het aantal euthanasie-aangiftes.

Sinds 2002 is euthanasie in België uit de strafwet gehaald. In 2012 en 2013 steeg het aantal registraties nog telkens met ruim een kwart, in 2014 beperkte de stijging zicht tot ruim zes procent (1.924 registraties) en in 2015 steeg het aantal registraties met ruim vijf procent tot tot 2.021. De kaap van 2.000 registraties is dan wel voor het eerst bereikt, professor Wim Distelmans (VUB) verwacht dat de stijging de komende jaren niet meer opvallend zal zijn. Hij vermoedt dat er een soort van “plateaufase” in zicht is.

Dark number

“We moeten voorzichtig zijn met die cijfers”, merkt professor Distelmans op. “Je kan dan wel spreken over een stijging, maar die stijging heeft wellicht ook te maken met de bereidheid van artsen om te registreren. Er is nog altijd een dark number: artsen die euthanasie toepassen, maar niet registreren, waardoor we dus geen zicht hebben op het werkelijke aantal.”

Professor Distelmans zegt dat er niet voldoende actueel onderzoek is om dat dark number in te schatten, maar verwijst daarvoor naar Nederland. “In het begin was er een minderheid van artsen die registreerde, maar nadien begrepen de artsen ook dat een registratie wettelijk verplicht is en ook rechtszekerheid biedt.”

Vier grondwaarden

Artsen die euthanasie volgens de wet toepassen, moeten een aantal voorwaarden en administratieve regels respecteren, bijvoorbeeld een registratiedocument opsturen naar de commissie. “Als de euthanasie wordt goedgekeurd en er volgt nadien een klacht, dan zal het parket aan de commissie vragen of er een registratie was en of die is goedgekeurd. Want daaruit blijkt dat aan alle ethische en wettelijke voorwaarden is voldaan.”

Belangrijkste daarbij zijn de vier grondvoorwaarden: wilsbekwaamheid van de patiënt (1), een vrije, herhaaldelijke en duurzame vraag (2), ondraaglijk lijden (3) ten gevolge van ongeneeslijke aandoening (4).

Ongeveer 80 procent van het aantal geregistreerde aangiftes van euthanasie komt uit Vlaanderen, de rest uit Franstalig België. “Dat is van in het begin zo geweest en die trend is nog altijd aanwezig, waaruit we voorzichtig concluderen dat Franstalige artsen ofwel minder overgaan tot euthanasie, ofwel minder tot registratie. Ik denk dat beide voorkomen, want er is een cultureel verschil tussen Franstalige en Vlaamse artsen.”

Palliatieve sedatie

Distelmans denkt dat Franstalige artsen ook meer kiezen voor palliatieve sedatie, waar geen registratie voor nodig is. “Het aantal gevallen van palliatieve sedatie is opvallend toegenomen van voor de euthanasiewetgeving tot nu. Naargelang de bron schat men het aantal sedaties veertien jaar terug op acht procent van alle overlijdens, vandaag de dag is dat cijfer bijna verdubbeld. Palliatieve sedatie wordt minstens vijf keer meer toegepast dan euthanasie. De commissie ligt dikwijls onder vuur, maar bij euthanasie is er tenminste een evaluatie en controle. Bij palliatieve sedatie zitten heel wat verdoken euthanasievragen, vaak zonder dat de patiënt geraadpleegd wordt en dikwijls ook terecht. Maar daar spreken tegenstanders van euthanasie niet over, en dat stoort mij.”

Oordeelsbekwame minderjarigen

Sinds de uitbreiding van de euthanasiewetgeving naar oordeelsbekwame minderjarigen, voorjaar 2014, is er volgens professor Distelmans nog geen enkele aanvraag geregistreerd bij de Federale Controle- en Evaluatiecommissie Euthanasie. "Het verrast mij niet en het wil ook niet zeggen dat het niet zou voorkomen", zegt professor Distelmans. "We hadden ook verwacht dat het er heel weinig zouden zijn."

De voorzitter van de controlecommissie ziet twee redenen. "Een mogelijkheid is dat artsen het niet hebben laten registreren. Een tweede mogelijkheid is dat men de gangbare praktijk van vroeger voortzet en overgaat tot palliatieve sedatie."

Euthanasie voor minderjarigen kan sinds het voorjaar van 2014 onder strikte voorwaarden. Zo moet de minderjarige oordeelsbekwaam en bewust zijn, zich in een medisch uitzichtloze toestand van aanhoudend en ondraaglijk fysiek lijden (niet psychisch) bevinden en terminaal zijn. Naast een tweede arts moet ook een kinder- en jeugdpsychiater of -pscyholoog geraadpleegd worden en de ouders, of wettelijke vertegenwoordigers, van de minderjarige moeten ook akkoord gaan.

Verhit debat

Aan de behandeling in de Kamer ging een verhit debat vooraf, met twee dagen voor de stemming een vraag tot uitstel van 160 kinderartsen. Pleitbezorgers van de uitgebreide wet spraken toen over emotionele chantage en intellectuele oneerlijkheid. De stemming ging uiteindelijk zoals gepland op 13 februari 2014 door. CD&V, cdH en Vlaams Belang stemden unaniem tegen, terwijl PS, sp.a en Open Vld unaniem voor stemden. Bij N-VA, MR en Ecolo-Groen was het stemgedrag verdeeld.

De uitbreiding van de euthanasiewet leidde wereldwijd tot discussie in de media.
 

Corrigeer

NIEUWS