Een referendum? 'Wij in Gent, wij kunnen dat'

Een referendum? 'Wij in Gent, wij kunnen dat'

Foto: ingezonden/Bob Van Mol

Gent - "Laten we met deze volksraadpleging tonen hoe democratisering in de praktijk gebracht kan worden." De Gentse Piratenpartij, die niet in de gemeenteraad zit, is voorstander van een referendum over het mobiliteitsplan van Gent. De gemeenteraad beslist maandag of het er komt of niet. "Wij in Gent, wij kunnen dat", zegt Sarah Van Liefferinge, frontvrouw van de Gentse Piraten.

De Piratenpartij is een jonge partij, die bij de laatste lokale verkiezingen in Gent 0,7 procent van de stemmen kreeg (1.106 unieke stemmen), maar niet in de gemeenteraad raakte. De partij heeft maandag dus geen stem uit te brengen bij het debat over een referendum over het circulatieplan, maar zegt in een opiniestuk voor Gentenaar.be wel voorstander te zijn van het voorstel.

Hoe het Gentse circulatieplan een opstap kan worden naar meer democratie

Het Gentse circulatieplan beroert de gemoederen. Dat blijkt ook uit een online poll van De Gentenaar, die haar lezers vroeg: "Vindt u dat Gent en de Gentenaars beter worden van het voorliggende circulatieplan: ja of neen?" Na 24 uur is de poll afgesloten met 5.444 stemmen: 50,6% voor en 49,4% tegen. Het debat leeft in Gent, en nog duidelijker: deze vraag polariseert de Gentenaars.

Ook in de gemeenteraad woedt de discussie. Voorbije woensdag diende oppositiepartij N-VA een voorstel in voor een (niet-bindende) volksraadpleging. Maandag beslist de gemeenteraad of het referendum er komt of niet. De verwachting is dat de meerderheid (SP.A, Groen en Open VLD) het voorstel zal afwijzen, of de voorgestelde vraag zal wijzigen. Dat is nu eenmaal hoe het ouderwetse spel der partijpolitiek gespeeld wordt.

Het Braunplein: een parking, een park of een Stadshal?

Of u nu voor- of tegenstander van het circulatieplan bent, een meer democratische cultuur zou onze geliefde stad in elk geval ten goede komen. Denk maar aan de Stadshal op het Emile Braunplein. Of u het gebouw nu fantastisch of vreselijk vindt, feit is dat 40% van 2.075 Gentse burgers zich in 2003 uitspraken voor een heel ander ontwerp: een stadsparkje, vol bomen en bankjes. 

Het stadsbestuur, die de mogelijkheid tot burgerinspraak met veel zwier had aangekondigd, legde de wens van die meerderheid even gezwind naast zich neer, en koos een evenementenplein boven een verademingsplek. Ook de meerkost van de Stadshal (€ 2.500.000) bleek geen bezwaar. De bevolking werd gesust met de belofte dat de vraag naar meer groen in het stadscentrum "meegenomen zou worden". 

Voordien, in 1997, was het dankzij een volksraadpleging (die door burgerprotest afgedwongen werd) dat de aanleg van een ondergrondse parking onder het Braunplein door de Gentse burgers verhinderd werd. Gelukkig maar. Ondertussen is volop bewezen dat parkings in de stadskern verkeer en fijn stof aanzuigen. 

Volksraadpleging als instrument voor democratisering

Het peilen naar democratisch draagvlak via een volksraadpleging, is een lovenswaardig idee dat de Gentse Piraten toejuichen. Beleidsmaatregelen die van bovenaf doorgeduwd worden laten altijd een wrange smaak achter. 

Maar zo'n volksraadpleging op overheidsinitiatief heeft ook schaduwkanten. De kans bestaat dat de uitslag gemanipuleerd wordt door een grote propagandashow, opgezet met belastingsgeld. Ook een suggestieve vraagstelling kan de burgers makkelijk misleiden. Denk maar aan het virale satirische filmpje van De Ideale Wereld: "Als u intekent voor de afschaffing van het ouderschapsverlof, dan krijgt u een gratis tablet: ja of nee?" De antwoorden die we te zien krijgen doen wenkbrauwen fronsen.

Bij een waardige volksraadpleging moeten burgers genuanceerd en objectief geïnformeerd worden. Een weloverwogen vraagstelling is fundamenteel. De uitslag van het referendum moet serieus genomen worden. In België is het bestuur niet verplicht om het burgeradvies ten harte te nemen. Alle referenda zijn niet-bindend, dat staat zo vastgelegd in onze Grondwet. Het volk staat dus nooit boven de macht van de partijpolitiek. 

Net deze onmacht zorgt voor frustratie. Wereldwijd staan burgers op om het gebrek aan democratie dat onze besturen kenmerkt aan te klagen. Ze protesteren tegen de besparingen in onderwijs en zorg, tegen de kap van bossen en de aanleg van shoppingcentra of andere megalomane projecten. De roep om burgerinspraak klinkt steeds luider. 

Wij in Gent, wij kunnen dat

Het zou een vooruitstrevende stad als Gent sieren om het concept van volksraadplegingen serieus te nemen, en dit uit te werken op een serene en democratische manier. Zo zijn er bij de Gentenaars nog veel vragen over het circulatieplan. Hoe zit het met de files op de ring en op knooppunten? Zal de luchtkwaliteit daar niet drastisch dalen? En wat met het nieuwe koopcentrum aan de Expo, dat extra verkeer zal aanzuigen en de middenstand in het centrum bedreigt? Wat zijn de alternatieven daar?

Dit moet een beslissing zijn met een degelijk onderbouwde en coherente langetermijnsvisie: wat voor binnenstad willen we in Gent? Welk soort economie willen we stimuleren? Willen we een Gent voor Gentenaars, of bouwen we verder aan een toeristische attractiestad? En wat met electrische en zelfrijdende wagens die de toekomst zal brengen? Bieden zij een stil en proper alternatief voor de stinkende walmen die ons verkeer nu genereert?

Het stadsbestuur zal samen met haar inwoners op zoek moeten naar antwoorden in een continu publiek debat. Enkel zo kan een democratisch draagvlak voor een ingrijpende beleidsmaatregel zoals het circulatieplan gecreëerd worden. 

Laten we met deze volksraadpleging de kans grijpen om het goed te doen, en aan de rest van de wereld te tonen hoe democratisering in de praktijk gebracht kan worden. Enkel met kleine stapjes kunnen we groeien en een cultuur creëren waarin een waarlijk democratisch instrument, namelijk het bindend referendum op volksinitiatief, een vaste waarde wordt die het democratisch deficit verhelpt. Wij in Gent, wij zijn pioniers. Wij kunnen dat.  

Sarah Van Liefferinge, voor de Gentse Piraten. 

Corrigeer

Auto's in de kijker

Vastgoed

Jobs in de regio