Een van de dodelijkste ziektes die de mensheid ooit gekend heeft, dreigt terug te komen door klimaatverandering

Een van de dodelijkste ziektes die de mensheid ooit gekend heeft, dreigt terug te komen door klimaatverandering

Keert een van de dodelijkste ziektes uit de geschiedenis van de mensheid terug? Een uitbraak van antrax in Siberië, doordat besmette dode lichamen weer aan de oppervlakte zijn gekomen nadat de grond ontdooid was, doet het ergste vrezen.

Eeuwenlang teisterden de pokken, een levensbedreigende en zeer besmettelijke virusziekte, de mensheid. De voorbije 3.000 jaar is bijvoorbeeld één op de tien mensen gestorven aan de ziekte. Voor bijna 30 procent van de mensen die besmet raakten, was de ziekte dodelijk.

Tot de pokken in de jaren ‘70 werden uitgeroeid en de ziekte verdween. Het laatste bekende geval van pokken deed zich voor in 1978 in Engeland, toen een laborante besmet raakte met het virus. Het laatste natuurlijke geval van de pokken dateert van een jaar eerder in Somalië. In 1980 werd de wereld daarom pokkenvrij verklaard door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Maar mogelijk dreigt die dodelijke ziekte nu terug te keren als gevolg van de opwarming van de aarde.

Een van de dodelijkste ziektes die de mensheid ooit gekend heeft, dreigt terug te komen door klimaatverandering

Epidemie

120 jaar geleden stierven namelijk duizenden mensen aan de ziekte tijdens een epidemie in Siberië, in Rusland. De besmette lichamen liggen diep onder de bevrozen grond, maar de klimaatverandering zou er wel eens voor kunnen zorgen dat die lichamen, en daardoor dus ook besmette virusdeeltjes, weer aan de oppervlakte komen.

Nu al liggen er 24 mensen in het ziekenhuis in Salekhard vlakbij de Russische noordkust; niet omwille van het pokkenvirus, maar wel doordat ze een mogelijk dodelijke variant van antrax of miltvuur hebben opgelopen via besmetting door dode mensen en dieren die begraven lagen in de permafrost, ondergrond die normaal nooit helemaal ontdooit.

En de vrees is dus dat hetzelfde kan gebeuren met de pokken, zo zeggen gezondheidsexperts aan de krant Siberian Times. “Tijdens een grote epidemie in 1890 was er een dorpje waar ruim 40 procent van de inwoners overleden is aan de pokken”, zo zegt Boris Kershengolts van de Siberische tak van de Academy of Sciences. “De lichamen van de doden werden begraven in de bovenste laag van de permafrost, in de bedding van de Kolyma-rivier. Maar nu, meer dan 100 jaar later, beginnen die beddingen te eroderen. De opwarming van de aarde heeft de erosie van die beddingen versneld.”

En de opwarming van de aarde zorgt er ook nog op een andere manier voor dat de lichamen weer boven komen. Normaal smelt de permafrost in die regio jaarlijks tussen 30 en 60 centimeter. Maar dit jaar was dat al meer dan één meter.

Een van de dodelijkste ziektes die de mensheid ooit gekend heeft, dreigt terug te komen door klimaatverandering

Wetenschappers hebben daarom intussen al teruggevonden lichamen onderzocht op meerdere virussen. Tijdens die tests is DNA gevonden van de zeer besmettelijke pokken.

Methaangassen

Tegelijk kampt de Siberische regio ook nog met een ander probleem dat het risico op besmetting nog vergroot: er zitten gigantische bubbels methaangas onder de grond. Door het warme weer in Siberië als gevolg van de klimaatverandering, ontdooit de bodem veel meer dan normaal, waardoor er enorme hoeveelheden methaangas kunnen vrijkomen. En dat gas leidt tot een veel groter broeikaseffect voor de aarde dan de uitstoot van CO2 in de lucht. Gevolg: een vicieuze cirkel, want door een groter broeikaseffect, zal de permafrost dus nog sneller ontdooien en zullen de methaangasbellen dus nog sneller en in grotere hoeveelheden vrijkomen, wat de opwarming van de aarde dramatisch zou kunnen doen toenemen. Hierdoor zullen er in de toekomst dus nog meer dode lichamen, al dan niet besmet, aan de oppervlakte komen.

Blaasjes op de huid

Pokken kwamen epidemisch voor en maakten in golven grote aantallen slachtoffers in de Middeleeuwen en daarna. De ziekte werd gekenmerkt door hoge koorts, zware griep, spier- en gewrichtspijn, misselijkheid, braken en grote aantallen blaasjes op de huid, die anders dan bij waterpokken vooral op de ledematen waren geconcentreerd. Vooral in de beginfase van de ziekte is de patiënt het meest besmettelijk.

Er was geen echte behandeling tegen de pokken. De enige manier om de ziekte tegen te gaan, was preventief vaccineren. Maar die vaccinaties leidden in veel gevallen tot ernstige bijwerkingen die soms zelfs fataal afliepen.

Een van de dodelijkste ziektes die de mensheid ooit gekend heeft, dreigt terug te komen door klimaatverandering
De permarfrost in Siberië ontdooit door de opwarming van de aarde veel meer dan vroeger Foto: ss
Corrigeer

NIET TE MISSEN

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees