NEDERLANDSE VERKIEZINGEN

Het jaar van de waarheid voor de Europese politiek?

Waarom heel de wereld met grote belangstelling naar de resultaten van de Nederlandse verkiezingen kijkt

Waarom heel de wereld met grote belangstelling naar de resultaten van de Nederlandse verkiezingen kijkt

Foto: AP

In 2016 waren alle ogen gericht op de Amerikaanse politiek, door de presidentsverkiezingen in de Verenigde Staten. Hoewel de VS dankzij een (on)voorspelbare president Trump nog steeds met heel wat media-aandacht gaat lopen, zijn de politieke ogen in 2017 toch vooral op Europa gericht. Met verkiezingen in Nederland (15 maart), Frankrijk (april en mei) en Duitsland (september), en mogelijk vervroegde verkiezingen in Italië, wordt 2017 dan ook het jaar van de waarheid voor de Europese politiek.

LIVE. Volg hier onze live-verslaggeving van de Nederlandse verkiezingen

Wordt 2017, na de mokerslag van de Brexit in 2016, een kanteljaar voor Europa en de EU? Veel zal afhangen van de verkiezingen in Nederland, Frankrijk en Duitsland. Aangezien de verkiezing in Nederland de eerste in rij is, is die van groot belang. Niet alleen in Europa, maar bijvoorbeeld ook in de States worden die verkiezingen met argusogen gevolgd. Zo nam de Amerikaanse krant The New York Times eind februari de Nederlandse politiek al grondig onder de loep en gaf ook zakenkrant Financial Times al aandacht aan Wilders en Nederland. Bekende zenders als Al Jazeera, het Duitse RTL en ZDF, het Amerikaanse CNN of persbureaus als AP en Reuters hebben al postgevat (of zijn dat nog van plan) in het Nederlandse Den Haag, het politieke hart van het land.

Waarom heel de wereld met grote belangstelling naar de resultaten van de Nederlandse verkiezingen kijkt
De Nederlandse verkiezingen (op de website van) The New York Times

Overwinning Trump

“Iedereen wil na de overwinning van Trump in Amerika weten of de populistische golf zich ook in Europa gaat verderzetten”, klinkt het in Nederlandse media. De stemming in Nederland is namelijk de eerste Westerse verkiezing sinds Trump zijn intrede deed in het Witte Huis in Washington.

LEES OOK. Alles wat u moet weten over de Nederlandse verkiezingen

“Trump die president werd, heeft getoond dat de elite kan verslagen worden”, legt André Krouwel, politicoloog en universitair hoofddocent aan de Vrije Universiteit van Amsterdam uit. “Trump heeft een traditionele partij overgenomen en is zo aan de macht gekomen. Hij heeft het internet establishment verslagen.” En ook de Brexit speelt volgens Krouwel een rol. “Voor de Brexit werd je niet serieus genomen als je zei dat je uit de EU wilde stappen. Nu blijkt dat dat wel degelijk mogelijk is.”

Momentum voor rechts-populisme?

De verkiezingen in Nederland vonden dus plaats in een klimaat waarin anti-Europese stemmen steeds luider klinken en rechts-populisme aan een opmars bezig is. Ze werpen een schaduw op twee andere cruciale Europese verkiezingen dit jaar in Frankrijk en Duitsland. Wint de PVV van Geert Wilders in Nederland, dan kan dit ook een momentum betekenen voor rechts-populisten in Frankrijk, Duitsland en ook Italië. Een overwinning van Wilders, of zelfs gewoon maar een prestatie die beter is dan verwacht, kan een populistische overwinningsgolf in gang zetten in Europa (zelfs al is het onwaarschijnlijk dat Wilders ook écht kan of mag meeregeren). “Als Wilders heel goed zou scoren, zou dat Marine Le Pen van het Front National in Frankrijk vleugels kunnen geven, en dat kan dan ook weer invloed hebben op de Duitse verkiezingen en dat kan dan weer een effect hebben op mogelijke verkiezingen in Italië, waarbij de anti-establishmentpartij van Beppe Grillo veel punten zou kunnen pakken”, zegt André Krouwel. Al zal het volgens Krouwel niet zo’n vaart lopen. “De zege van Trump heeft tegenstemmers in Nederland hoop gegeven, maar er blijft nog altijd zo’n 85 procent die niét op Wilders en zijn PVV wil stemmen. Geen enkele grote partij wil bovendien met hem samenwerken. De kans dat hij premier wordt in Nederland, is vrij klein, of dat hij zelfs opgenomen wordt in de regering, omwille van het simpele feit dat hij hooguit 15 procent zal halen. Maar in de Angelsaksische wereld is er vaak een ‘winner takes all’-principe bij de verkiezingen, waardoor ze daar niet altijd evengoed snappen dat het bij ons anders werkt en Wilders dus niet zomaar aan de macht zal kunnen komen.”

Wilders zelfs had het bij de start van zijn verkiezingscampagne, half februari, over ‘historische verkiezingen’.

Waarom heel de wereld met grote belangstelling naar de resultaten van de Nederlandse verkiezingen kijkt
Marine Le Pen (Frankrijk) Foto: AP

Nexit en Frexit?

Toch kan de stijging van Wilders in de peilingen en een goede score de voorbode zijn voor heel wat problemen van de EU. Want de populistische partijen in Europa zijn niet alleen bijzonder scherp wat beleidsthema’s als migratie betreft, maar die partijen lopen ook niet al te hoog op met de EU en zijn het Europese project eerder liever kwijt dan rijk. Wilders in Nederland, maar ook Le Pen in Frankrijk dromen luidop van een ‘Nexit’ en ‘Frexit’. En ook Frauke Petry (AfD) in Duitsland sluit een uitstap uit de Europese Unie niet uit. Nederland, Duitsland en Frankrijk waren drie van de zes oprichters van de EU. Dat partijen die het Europese project allesbehalve genegen zijn het goed en steeds beter doen, is dan ook slecht nieuws voor de EU, zeker als dat dan nog eens gebeurt in kernlanden van Europa als Frankrijk, Duitsland en Nederland. Staat de toekomst van Europa op het spel? We zullen over een achttal maanden, na de verkiezingen in Duitsland, vermoedelijk al wat wijzer zijn in de zoektocht naar het antwoord op die vraag. Want evengoed kan het ook helemaal de andere kant opgaan. Doet Wilders het minder goed dan verwacht, wordt Le Pen verslagen en blijkt de AfD het in Duitsland ook niet zo denderend te doen, dan zitten we in het najaar van 2017 weer met een heel ander beeld. Het beloven alleszins boeiende en bloedstollend spannende politieke maanden te worden.

Waarom heel de wereld met grote belangstelling naar de resultaten van de Nederlandse verkiezingen kijkt
Foto: BELGAIMAGE
Corrigeer

IN HET NIEUWS

POPULAIRE VIDEO'S