NEDERLANDSE VERKIEZINGEN

Onze Noorderburen hebben gestemd: zullen deze verkiezingen Nederland onbestuurbaar maken?

Onze Noorderburen hebben gestemd: zullen deze verkiezingen Nederland onbestuurbaar maken?

Foto: BELGAIMAGE

De peilingen voorspelden het al en ook de eerste exitpolls tonen die resultaten: onze Noorderburen zitten met een bijzonder versplinterd partijlandschap. Hoe moet het nu verder? Hoe moeilijk zal het zijn een coalitie te vormen?

Vijf partijen scoorden in de peilingen allemaal tussen de 11 en 16 procent. De VVD van huidig premier Mark Rutte en de PVV van Geert Wilders lagen op kop, nek-aan-nek. Volgens de exitpolls is de VVD weer de grootste. Trekt de VVD van Rutte ook echt aan het langste eind bij de definitieve resultaten, dan krijgt zijn partij het initiatief om een coalitie te vormen. Wint de PVV uiteindelijk toch nog, dan is Wilders als eerste aan zet om een coalitie bij elkaar te krijgen (maar het is onwaarschijnlijk dat dit lukt, aangezien de grote partijen niet met hem willen samenwerken).

Onze Noorderburen hebben gestemd: zullen deze verkiezingen Nederland onbestuurbaar maken?
Peilingwijzer combineert zes peilingen, die van I&O Research, Ipsos, Kantar Public, LISS-panel, Peil.nl en EenVandaag - de peilingen op 8 maart. Foto: Peilingwijzer Tom Louwerse, Universiteit Leiden

De resultaten van de peilingen van de voorbije weken wijzen ook op een bijzonder versplinterd partijlandschap. Want niet alleen de eerste 5 partijen liggen dicht bijeen, ook na die ‘top 5’ verdringen de partijen elkaar: 4 partijen scoren -alweer: volgens de recentste peilingen- tussen 4 en 8 procent. Ook de exitpolls tonen dat versplinderd landschap. De kans dat onze noorderburen na 15 maart in een partijpolitiek landschap terechtkomen waaruit bijzonder moeilijk een regering te vormen valt, is niet onbestaande. Integendeel: die kans zit er zelfs heel dik in.

De huidige regeringspartijen, VVD en PvdA zullen het alleszins niet weer met 2 kunnen bolwerken. Volgens de peilingen halen ze dit keer lang niet genoeg zetels om met twee een regering te kunnen vormen. De exitpolls bevestigen dat.

Geen partijen die er écht nog uitspringen. Zelfs de grootste partij, welke het ook wordt, zal geen 20 procent halen, zo doen de peilingen voorlopig uitschijnen.

Toch ziet André Krouwel, politicoloog aan de Vrije Universiteit van Amsterdam, het niet uitsluitend somber in. “Een centrumrechtse regering vormen met 3 partijen, is vrij eenvoudig”, zegt hij. “Maar als ook een vierde partij of vijfde nodig is om voldoende zetels te halen, dan wordt het ingewikkelder. Dan kan het inderdaad een complexe coalitievorming worden. Al hebben alle partijen, behalve die van Wilders, een vrij constructieve houding.”

Onze Noorderburen hebben gestemd: zullen deze verkiezingen Nederland onbestuurbaar maken?
Geert Wilders (PVV) Foto: AP

LEES OOK. Alles wat u moet weten over de Nederlandse verkiezingen

Onze noorderburen lijken er alleszins op af te stevenen: op een regering met 4 of meer partijen. Want volgens de huidige peilingen is het niet mogelijk om met 3 partijen genoeg zetels te halen voor een meerderheid, zelfs niet als VVD in zee zou gaan met PVV.

Maar zo’n regering met 4 is volgens Krouwel geen uitzondering. “Het klopt dat dit nog niet zo vaak gebeurd is, maar het is niet vreemd dat het af en toe tóch voorvalt”, zegt Krouwel. Net zoals dat het niet zo vreemd is dat de coalitievorming en de regeringsonderhandelingen lang kunnen duren. “Een regeringsvorming tussen 3 en 7 maanden, dat is niet zo ongewoon in Nederland.”

Onze Noorderburen hebben gestemd: zullen deze verkiezingen Nederland onbestuurbaar maken?
Jesse Klaver van Groen Links Foto: AP

Krouwel voorspelt een centrumrechtse regering met een ‘rood of groen sausje’, een regering van VVD, D66 en CDA waarbij de groenen of socialisten zich mogelijk aansluiten. “Want het zijn die laatste partijen die de vermoedelijke winnaars van de verkiezingen zullen zijn. GroenLinks kent een grote sprong vooruit, CDA en D66 doen het ook goed in de peilingen.”

Of zo’n centrumrechtse regering met een rood of groen sausje ook echt zal lukken, valt nog af te wachten. Een coalitie vormen betekent in dit geval ook soms bijzonder tegenstrijdige programma’s met elkaar (proberen te) verzoenen. Het lijkt een zeer moeilijke puzzel te worden die na 15 maart gelegd zal moeten worden. Blijft Nederland wel bestuurbaar in zo’n versplinterd partijlandschap met alleen nog maar kleine en middelgrote partijen die gedwongen worden met elkaar samen te werken maar elk een andere richting met het land uit willen?

Focus op Wilders in het buitenland

Toch zijn deze verkiezingen volgens Krouwel niet zo anders dan andere jaren. “De focus op Wilders is er vooral in het buitenland. Want deze verkiezingen zijn het de gewone, normale spelers die altijd al een rol hebben gespeeld. Het enige nieuwe is GroenLinks. Het is nog nooit voorgekomen dat die partij heel serieus wordt genomen voor de regering, terwijl ze nu een grote sprong vooruit kennen.”

Programma op A4’tje

Een regering met Wilders zit er volgens Krouwel niet in. “Van 2010 tot 2012 mocht hij wél meedoen, en dat was toen een vrij instabiel kabinet. De andere partijen hebben dus geen goede ervaring met samenwerken met Wilders. De kans is klein dat ze met Wilders zullen samenwerken.” Zo heeft ook VVD-leider Mark Rutte al beloofd dat niet te zullen doen. “De partij 50Plus gaf aan dat eventueel wél te willen doen, maar dan zou Wilders zijn immigratiestandpunt overboord moeten gooien of fel moeten afzwakken. Maar aangezien dat de kern is van de PVV zit zoiets er niet echt in.”

En wil Wilders zélf wel regeren? “Het programma van de PVV past op één A4’tje, er komt een aantal keer ‘enzovoort’ in,... het is een ongeloofwaardig programma”, zegt Krouwel. “Zoiets geeft niet meteen blijk van serieus iets te willen gaan doen. Niemand denkt dat hij ook echt wil gaan regeren.”

Onze Noorderburen hebben gestemd: zullen deze verkiezingen Nederland onbestuurbaar maken?
Mark Rutte van VVD Foto: AP

LEES OOK. Waarom heel de wereld met grote belangstelling naar de Nederlandse verkiezingen kijkt

Geen enkel thema sprong er tijdens deze verkiezingen bovenuit. Er werd tijdens de campagne al wel veel gezegd over de gezondheidszorg, de bedreiging van de Nederlandse identiteit en immigratie, werkgelegenheid en onderwijs, maar geen discussiepunt sprong er echt bovenuit. En ook geen enkele partij domineerde de campagne, al lag de focus van veel binnen- en buitenlandse media op Geert Wilders, onder andere omwille van zijn controversiële standpunten en manier van politiek voeren, en omdat zijn score een eerste test kan zijn in de opkomst van het populisme in Europa.

Onze Noorderburen hebben gestemd: zullen deze verkiezingen Nederland onbestuurbaar maken?
Foto: Hollandse Hoogte
Corrigeer

IN HET NIEUWS

POPULAIRE VIDEO'S