FRANSE PRESIDENTSVERKIEZINGEN

Wereldwijde belangstelling

Waarom de Franse presidentsverkiezingen boeiender zijn dan ooit

Waarom de Franse presidentsverkiezingen boeiender zijn dan ooit

Macron - Le Pen

Zondag 7 mei trekken miljoenen Fransen naar de stembus voor deel twee van de presidentsverkiezingen. Die stembusslag wordt van over heel de wereld met grote aandacht gevolgd. Want de Nederlandse verkiezingen van half maart waren nog maar de generale repetitie. De verkiezingen in Frankrijk… dat zijn de Europese verkiezingen waar het écht om draait. Wordt de populistische golf in het Westen die zich inzette met de Brexit in juni, de verkiezing van Trump tot Amerikaans president in november en de goede score van Geert Wilders in maart verder gezet met een overwinning van extreemrechts in Frankrijk? Voor de Europese politiek is 2017 alleszins het jaar van de waarheid.

Vanuit ons land, Nederland, Duitsland en andere Europese landen, maar ook vanuit bijvoorbeeld Amerika wordt, al dan niet angstvallig, uitgekeken naar hoe de Fransen deze lente zullen stemmen. Want meer nog dan andere jaren, zijn de Franse presidentsverkiezingen van 2017 om verschillende redenen nog boeiender dan anders.

POPULISTISCHE GOLF. De Brexit en de overwinning van Trump toonden minstens twee dingen: peilingen zijn niet altijd even betrouwbaar en er lijkt een populistische golf ingezet in het Westen. Die golf leek zich even verder te zetten bij de Nederlandse verkiezingen van maart. PVV-leider Geert Wilders scoorde goed in de peilingen. Zijn partij lag bovendien nek-aan-nek met die van premier Rutte. De extreemrechtse kopman droomde er al luidop van de grootste partij van Nederland te worden.

Zo’n vaart liep het uiteindelijk niet. De PVV scóórde goed, maar de VVD van Mark Rutte deed het, ondanks verlies, toch nog een pak beter. “De populistische golf is gestopt”, zo klonk het hier en daar. Maar die analyse ging te kort door de bocht. Dat de partij van Wilders dan toch niet de grootste (maar wel de op één na grootste) werd in Nederland heeft eerder te maken met ándere oorzaken dan dat de populistische golf in Europa een halt werd toegeroepen. Wilders zelf is ervan overtuigd dat “de patriottistische lente zich zal verderzetten”.

Waarom de Franse presidentsverkiezingen boeiender zijn dan ooit
Le Pen en Wilders Foto: AP

Het momentum voor extreemrechts, voor eurscepsis en voor het populisme in Europa is lang nog niet voorbij. Want de Franse verkiezingen, zijn de Nederlandse verkiezingen niet. En ook Le Pen is Wilders niet. Het rechts-populistische klimaat is er nog steeds, en de anti-Europese stemmen klinken nog altijd luid.

OUTSIDERS. Marine Le Pen en Emmanuel Macron zijn in feite twee outsiders. Macron is een onafhankelijke kandidaat. En Front National van Le Pen behoort niet tot de traditionele partijen. Het is voor het eerst sinds de jaren ‘50 dat geen van de traditionele centrumrechtse of socialistische partijen de tweede ronde haalt.

Waarom de Franse presidentsverkiezingen boeiender zijn dan ooit
Macron Foto: EPA

GEVOLGEN VOOR EUROPA. Omdat Marine Le Pen zo goed scoort in de peilingen, is het debat over een mogelijke uitstap van Frankrijk uit de EU niet ver weg. Marine Le Pen heeft er nooit een geheim van gemaakt dat ze Frankrijk liever uit de EU ziet. Als zij het haalt, belooft ze binnen de zes maanden een referendum over een zogenaamde ‘Frexit’. De Franse verkiezingen hebben dus niet alleen een invloed op Frankrijk zelf, maar zouden ook wel eens voor de rest van Europa belangrijke gevolgen kunnen hebben. Want een Frexit zou bijvoorbeeld ook het begin van het einde van de euro kunnen betekenen, aangezien Frankrijk de tweede grootste economie van de eurozone is. Langs de andere kant: Macron, die andere grote kanshebber, pleit dan weer voor meer globalisering en openheid, ook naar Europa toe. Dus ook een overwinning van Macron zou een invloed hebben op het Europese politieke toneel.

TERREUR IN FRANKRIJK. De Franse verkiezingen vinden plaats na twee zwarte jaren voor onze zuiderburen. Frankrijk werd getroffen door meerdere ISIS-aanslagen: die op de redactie van Charlie Hebdo in januari 2015, de zware aanslagen op meerdere plaatsen in Parijs in november 2015, de aanslag in Nice in juli 2016. Het presidentschap van François Hollande was zeer bewogen. Dat zijn land tijdens zijn ambtstermijn zoveel zware klappen kreeg te verwerken, had ook invloed op Hollande zelf: hij is een van de minst populaire presidenten in de geschiedenis van Frankrijk. Hollande besloot dan ook om niet te gaan voor een tweede ambtstermijn en zich niet kandidaat te stellen.

Ook de aanslag op de Champs Elysées donderdag 20 april, waarbij een politieagent om het leven kwam, kan een stempel drukken op de verkiezingstrijd. Door die aanslag is het thema ‘terreur’ op amper een paar dagen voor de eerste ronde namelijk weer volop in de schijnwerpers.

LEES OOK. Alles wat u moet weten over de Franse presidentsverkiezingen

EXTREEMRECHTS. Nooit eerder zat extreemrechts zo dicht bij de macht. In 2002 haalde toenmalig kopman van Front National Jean-Marie Le Pen, de vader van Marine Le Pen, wel de tweede ronde van de verkiezingen, maar daar werd hij weggespeeld door uiteindelijke winnaar Jacques Chirac.

Waarom de Franse presidentsverkiezingen boeiender zijn dan ooit
Marine Le Pen op campagne Foto: AFP

Nu heeft het Front National intussen drie verkiezingen op rij gewonnen: de Europese, regionale en departementale. Marine Le Pen scoort bovendien bijzonder goed in de peilingen. Afhankelijk van de peiling ligt ze voor de eerste ronde op kop met zo’n kwart van de stemmen, of zit ze slechts een paar procentpunten onder tegenkandidaat Emmanuel Macron.

Le Pen is trouwens al langer aan een opmars bezig. In 2012 ging de strijd om het Elysée in de tweede ronde tussen François Hollande en Nicolas Sarkozy. Maar ook de score van Le Pen in de eerste ronde was goed. Met 17,90 procent van de stemmen behaalde ze de hoogste score in de geschiedenis van het Front National. Zelfs toen haar vader in 2002 de tweede stemronde halen, was het resultaat van de extreemrechtse partij niet zo goed. Recent Frans onderzoek heeft bovendien ook aangetoond dat de aanhang van Le Pen groter is dan ooit.

Corrigeer

Niet te missen

POPULAIRE VIDEO'S

FRANSE PRESIDENTSVERKIEZINGEN