Een jaar na Nice: de aanslag die van voertuigen terreurwapens maakte

Een jaar na Nice: de aanslag die van voertuigen terreurwapens maakte

Foto: BELGAIMAGE

In heel Frankrijk zal vandaag de nationale feestdag gevierd worden. Maar niet in Nice. Daar wordt een sobere ceremonie gehouden, om exact een jaar later stil te staan bij de slachtoffers die vorig jaar omkwamen toen een truck genadeloos op een mensenmassa inreed. Het was de eerste keer dat op deze manier op zo’n schaal terreur gezaaid werd. Maar het zou niet de laatste keer zijn.

Het moest een feest worden, die 14e juli. Nog geen jaar eerder was Frankrijk in het hart geraakt door de aanslagen van 13 november in Parijs. Het land likte maandenlang z’n wonden, maar op 14 juli, de nationale feestdag, zouden de Fransen tonen dat terreur hen niet klein krijgt. Het land en de Franse trots werden gevierd; 14 juli is de dag van de vrijheid in Frankrijk.

Terreurdreiging was er nog steeds, maar de noodtoestand, die sinds die aanslagen van 13 november van kracht was, zou later op de maand opgeheven worden, zo had toenmalig president François Hollande die ochtend aangekondigd.

Een jaar na Nice: de aanslag die van voertuigen terreurwapens maakte
De Promenade des Anglais in Nice Foto: AFP

Dat laatste gebeurde uiteindelijk niét. Nochtans verliepen de feestelijkheden voor quatorze juillet over heel het land aanvankelijk zonder problemen. Tot ’s avonds in Nice. In de zuid-Franse badstad stond een massa volk op de Promenade des Anglais, een grote bekende boulevard langs de kust. Duizenden mensen, zowel Fransen als toeristen, hadden er net naar een vuurwerkshow gekeken ter gelegenheid van de nationale feestdag.

Alles werd omver gereden

Alles verliep gemoedelijk, het was een mooie, warme zomeravond. Maar om 22.40 uur veranderde dat. Een grote, witte truck zonder opschrift reed de Promenade des Anglais, die normaal gezien afgesloten was voor autoverkeer, op. Vijf minuten later begon de truck te versnellen. Een motorrijder die dat had opgemerkt en de vrachtwagen probeerde te stoppen, werd overreden. Toen aanwezige agenten dit zagen, werd meteen de achtervolging ingezet op de truck, die nog wat meer begon te versnellen.

De vrachtwagen reed intussen zo’n 80 kilometer per uur, en ging recht op de menigte af. Gedurende twee kilometer reed hij alles en iedereen aan op z’n weg: bomen, palen, maar dus vooral ook mensen. Niemand werd gespaard, ook kinderen werden genadeloos omver gereden.

Een jaar na Nice: de aanslag die van voertuigen terreurwapens maakte

De dader werd na een kort vuurgevecht iets voor 23 uur doodgeschoten. De balans van de aanslag was zwaar: er vielen 86 doden, 87 met de dader erbij. Meer dan 430 anderen raakten gewond.

LEES OOK. Parket eist ban op Frans weekblad Paris Match wegens expliciete foto’s van aanslag in Nice

ISIS

De bestuurder van de vrachtwagen bleek de 31-jarige Tunesiër Mohamed Bouhlel te zijn. Hij was geen bekende van de veiligheidsdiensten, maar had wel een strafblad. Twee dagen na het bloedbad op de bekende boulevard, eiste terreurgroep ISIS de aanslag op.

LEES OOK (+). Emilie verloor haar zoon tijdens de aanslag in Nice: “Heb ik urenlang naar het laken zitten staren waaronder mijn jongen lag”

Het was lang niet de eerste keer dat ISIS het vizier richtte op een publieke plaats. Dat was voordien ook al het geval in Parijs en bijvoorbeeld in ons land op de luchthaven van Zaventem en in de metro van Maelbeek. Maar het was wel de eerste keer dat ISIS geen traditionele wapens gebruikte om toe te slaan. Het zou ook niet de laatste keer zijn.

Een jaar na Nice: de aanslag die van voertuigen terreurwapens maakte
De dader, Mohamed Bouhlel

Een paar maanden eerder had Islamitische Staat opgeroepen om het Westen “met alle middelen aan te vallen”: “Vertrouw op Allah en vermoord hen op eender welke manier. Als je geen wapens hebt, sla hun hoofd dan in met een steen, dood hen met een mes of verpletter hen met een auto”, zo klonk het in videoboodschappen.

Andere modus operandi

Het was niet de normale ‘modus operandi’ van de terroristische beweging. Maar verhoogde veiligheidsmaatregelen en controles op wapens en bommen, heeft de terroristen doen zoeken naar alternatieven om toe te slaan. Na de aanslagen van 11 september 2001 in de VS, waarbij vliegtuigen gekaapt werden om die dan in onder andere de Twin Towers in New York te doen vliegen, werden de controles om het vliegtuig op te geraken bijzonder scherp. Terreurgroepen zijn daarna overgeschakeld op andere methodes om aanslagen te plagen, zoals bommen in metro’s , op treinen of in openbare gebouwen. Of schietpartijen in concertzalen of nachtclubs. Waarna ook de veiligheidsmaatregelen dáár werden opgedreven en een terreurgroep als ISIS op zoek ging naar alternatieven. Zoals dus met een vrachtwagen inrijden op een menigte.

Een jaar na Nice: de aanslag die van voertuigen terreurwapens maakte
Aanslag op een kerstmarkt in Berlijn

Nice was daarin de eerste keer, maar ook in de maanden daarop sloeg de terroristische beweging zo toe, zoals op de kerstmarkt in Berlijn (12 doden, 56 gewonden), in een winkelstraat in Stockholm (4 doden, 15 gewonden) of op de London Bridge (8 doden, 48 gewonden) en Westminster Bridge (6 doden, 40 gewonden) in Londen, toen telkens met een wagen.

Iedereen die kwade bedoelingen heeft, kan met een auto of vrachtwagen op mensen inrijden. “Voertuigen zijn, net als messen, extreem makkelijk te krijgen”, verspreidde ISIS in november 2016 nog via chatdienst Telegram. Het lijkt alleszins makkelijker om inderdaad een voertuig te kopen, te huren of te kapen dan om aan zware wapens te geraken of een bom in elkaar steken en dat dan ook verborgen te kunnen houden voor beveiligingspersoneel op evenementen of op publieke plaatsen.

Kwetsbare samenleving

Het ‘vrachtwagenterrorisme’ maakt de samenleving er een beetje kwetsbaarder op. “We kunnen ons hier niet tegen beschermen, tenzij we precies net dié maatregelen nemen in onze vrije samenleving waar de terroristen op hopen”, zei de minister van Buitenlandse Zaken van Zweden daarover na de aanslag in Stockholm.

Ook terrorisme-expert Peter Knoope denkt er zo over: “In 2001 moesten terroristen nog een vliegtuig leren besturen om terreur te zaaien. Toen dat niet meer ging door de strenge veiligheidsmaatregelen, hebben ze hun handelwijze aangepast. Ze viseerden een café of de hal van een luchthaven. De overheden passen zich constant aan de nieuwe dreigingen aan en sluiten die poorten. Maar de vindingrijkheid van deze zieke mensen is groot. We zijn de fase van de doe-het-zelfmethodes binnengetreden. Hoe kan je je daar nog tegen verdedigen? Nauwelijks.”

Een jaar na Nice: de aanslag die van voertuigen terreurwapens maakte
Een jaar na Nice: de aanslag die van voertuigen terreurwapens maakte
Foto: AFP
Een jaar na Nice: de aanslag die van voertuigen terreurwapens maakte
Foto: AFP
Corrigeer