Hoe Edith met één woord het lot van haar moeder bezegelde

Hoe Edith met één woord het lot van haar moeder bezegelde

Het gezin Eger Foto: *

Zestien jaar was Edith Eger toen ze samen met haar gezin naar het concentratiekamp in Auschwitz werd gebracht. Amper twee uur later was de eens zo vrolijke tiener haar moeder, vader en leven kwijt. Maar opgeven deed ze nooit blijkt nu uit haar biografie ‘Adapted from The Choice’.

Op een koude lentedag in 1944 kwam de toen 16-jarige Edith Eger samen met haar familie aan in Auschwitz. Amper enkele maanden voordien ging de vrolijke tiener nog elke dag naar de balletles. Ze wilde maar wat graag een succesvolle gymnast worden tot haar lerares, met tranen in de ogen, vertelde dat ze niet langer naar de lessen mocht komen. “Iemand anders zal je plaats innemen in de studio want jij...je bent een joodse vrouw.”

De woorden van haar lerares spookten nog steeds door haar hoofd toen enkele tientallen Duitse soldaten het appartement van haar gezin binnenvielen. “Je moet nu meekomen, jullie worden ergens anders ondergebracht.” “Met honderden tegelijk werden we op oude karren geduwd”, herinnert Edith zich. Ondanks de koude lucht trok ik een fijne, zijden jurk aan. Het was de jurk die ik droeg toen mijn toenmalig vriendje Eric mij voor het eerst kuste. Het voelde alsof de jurk mij zou beschermen.”

Dagenlang zou het gezin Eger onderweg zijn. Niemand sprak, niemand wist waar ze heen gingen tot de poorten van Auschwitz opdoken. “Mijn vader wees naar het bord boven de poort: ‘Arbeit macht frei’. “We hoeven hier enkel een beetje te werken tot de oorlog voorbij is”, zei hij opgetogen.” Maar als snel maakte het sprankeltje hoop plaats voor wanhoop.

Hoe Edith met één woord het lot van haar moeder bezegelde
Foto: REUTERS

Engel des Doods

Eenmaal aangekomen werden de mannen van de vrouwen en kinderen gescheiden. Eén voor één werden ze gekeurd door dokter Josef Mengele, beter bekend als de beruchte ‘Engel des Doods’. “Het was toen dat ik hem voor het eerst zag”, zegt Edith. “Ik herinner me zijn koude, dominante ogen. Als hij grijnsde, kon ik het spleetje tussen zijn tanden zien. Was je ziek, jonger dan 14 of net ouder dan 40, werd je naar een andere rij gestuurd. Ik wist toen nog niet wie deze verschrikkelijke man was.”

“Knoop je jas dicht en loop niet gebogen”, fluisterde mijn moeder mij toe. “Ik begreep niet waarom ze ging zeuren over mijn jas. Pas later begreep ik dat ze mijn leven wilde redden. Ik was zestien jaar maar zag er heel wat jonger uit. Mijn lichaam had zich nog niet helemaal ontwikkelden ik oogde klein. Met kleine trucjes wilde mijn moeder er zeker van zijn dat de ‘Engel des Doods’ mij niet naar de andere rij zou sturen.” Maar niet alleen Edith liep het risico weggestuurd te worden. Ook haar moeder, een aantrekkelijke vrouw met grijze haren, ontsnapte niet aan het spiedende oog van de dokter.

Moeder

““Is dat jouw moeder of zus?”, vroeg Mengele toen ik samen met mijn moeder en oudere zus Magda voor de dokter stond. Zonder te na te denken en de hand van mijn moeder stevig tegen me aangedrukt, zei ik ‘moeder’. Amper één seconde later besefte ik mijn fout. Ik wilde nog roepen dat ze mijn zus was maar het was te laat: mijn moeder werd naar de andere rij gestuurd. In paniek liep ik achter haar aan maar de dokter hield me tegen. “Je ziet je moeder weer snel terug”, fluisterde hij me toe. “Ze gaat gewoon even douchen. Ik werd terug naar de rechtse rij geduwd, naar Magda, naar het leven. Mijn moeder keek me nog één keer aan. Haar lippen glimlachten maar haar ogen niet.”

Hoe Edith met één woord het lot van haar moeder bezegelde
Josef Mengele Foto: *

Oorringen

Nog steeds in paniek werden Magda en Edith samen met tientallen vrouwen en kinderen naar een hoek van het terrein gebracht. “Norse vrouwen in gestreepte jurken namen onze juwelen af. Mijn oorringen, gouden knopjes bezet met koraal, werden brutaal uit mijn oren getrokken. Ik weet nog dat ik vroeg wanneer ik mijn moeder opnieuw zou zien. Ze staarde me aan met doffe, kille ogen terwijl ze wees naar een bunker verderop. “Zie je die rook? Jouw moeder wordt verbrand. Je praat vanaf nu beter in de verleden tijd over haar.”

Beelden van haar moeder, omringd door vlammen, spookten door het hoofd van de jonge Edith. “Samen met mijn zus probeerde ik te overleven. Elke minuut was een overwinning.” Om het slapen in de bunkers wat draaglijker te maken, koos Edith steevast voor het krappe plekje bovenaan. “Alleen daar kon ik de wind horen en soms hoorde ik gezangen. Ik dacht dat ik het mij inbeeldde maar het kamp had wel degelijk een koor.”

En dokter Mengele hield niet alleen van een streepje muziek. “Geregeld ging hij tussen ‘de nieuwe oogst’ op zoek naar vrouwen om zijn avonden op te vrolijken.” Al snel trok Edith, een afgetrainde ballerina, zijn aandacht. “Dans voor me”, snauwde hij me toe terwijl hij een wals opzette. “Als ik pirouettes maakte, kon hij zijn ogen amper van me afhouden. Maar hij verloor ook het werk nooit uit het oog. Terwijl ik sierlijk door de kamer dartelde, besprak hij met zijn officieren welke bunker hij als volgende zou uitroeien.”

Ballerina

“Het mag misschien gek klinken maar ik heb nooit een dans geweigerd”, zegt Edith. “Als ik zou weigeren, tekende ik mijn doodvonnis. Ondanks alle gruwel in het kamp voelde ik mij tijdens het dansen vrij. Mijn hoofd was de enige plaats waar de dokter, die nota bene mijn ouders vermoordde, nooit zou komen. Ik was en zou er altijd vrij zijn.”

Samen met haar zus Magda zou Edith nog weken, maanden in het kamp verblijven. “We werkten hard en raakten alle besef van tijd kwijt. Elke dag werden we zwakker maar de gedachte aan mijn moeder hield mij overeind.”Op een ochtend brachten soldaten van de SS ons naar een trein. Na enkele uren moesten we afstappen en stapten we dagen, misschien wel weken. Elke dag vielen er doden, zelfs het water van de rivier kleurde rood.”

Hoe Edith met één woord het lot van haar moeder bezegelde
Edith Foto: *

Na de tocht kwamen de fel verzwakte gevangenen aan in Mauthausen, een concentratiekamp in Oostenrijk. “In één lange rij moesten we stappen naar Gunskirchen, op vijftig kilometer van Mauthausen. Wie achterophinkte, werd meteen afgemaakt. Magda en ik waren vel over been maar we hadden onszelf voorgenomen om overeind te blijven. We mochten niet opgeven. En toen we uiteindelijk in Gunskirchen aankwamen, omsingelden de Duitse soldaten ons met dynamiet. Toen dacht ik: dit is het einde en angstig wachtte ik op een knal.” Een knal die uiteindelijk nooit zou komen. “Toen ik geen ontploffing hoorde, opende ik mijn ogen en zag ik dat legervoertuigen onze richting uitkwamen. Het waren Amerikaanse soldaten die ons eten en drinken gaven. Ze hebben Magda en mij gered van de dood. Ze brachten opnieuw leven en vrijheid. Eindelijk waren we vrij.”

Corrigeer

NIET TE MISSEN

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees