Geen plan, enkel chaos: hoe moet het nu verder met Spanje?

Geen plan, enkel chaos: hoe moet het nu verder met Spanje?

De beelden van de geweldrijke zondag zinderen nog steeds na. Foto: AP

Ruim 90 procent van de kiezers heeft zondag voor de onafhankelijkheid van Catalonië gekozen, volgens de regionale autoriteiten. Het resultaat van het woelige referendum is dus duidelijk, maar hoe het nu verder moet, dat weet ­niemand. Er bestaat géén procedure om onafhankelijkheid uit te roepen. Het water tussen beide partijen is dieper dan ooit, een ­politieke oplossing ligt dus ook niet voor de hand. “Het wordt puur ­improviseren”, zegt Europakenner Hendrik Vos.

Wat gebeurt er vandaag?

Voor de Catalaanse regering is het duidelijk. Een meerderheid van de stemmen betekent dat ze de onafhankelijkheid uitroept. Hoe dat precies in zijn werk moet gaan? “Dat weet niemand”, zegt professor Europese politiek Hendrik Vos (UGent). “Er bestaat geen procedure voor onafhankelijkheid. De ­volgende dagen zal het puur improviseren worden.”

Kan Catalonië wel onafhankelijk worden?

Een onafhankelijk Catalonië is zo goed als onmogelijk. “Onafhankelijk ben je pas als andere staten je erkennen”, zegt Vos. “Ik acht de kans heel klein dat andere landen uit de Europese Unie dat zullen doen. Die willen Madrid niet voor het hoofd stoten.”

Het enige wat bereikt is, is dat het water tussen de twee partijen dieper is dan ooit. “De uitslag van het referendum doet er eigenlijk niet toe”, zegt Steven Van Hecke, docent Europese en vergelijkende politiek aan de KU Leuven. “Madrid vindt het referendum ongrondwettelijk. Bovendien verliep de stemming in absolute ­chaos. Barcelona zal de overwinning claimen, want de stembusslag ging ondanks alle tegenwerking wel door. Dat alles maakt de situatie alleen maar moeilijker. Geen van beide ­partijen wil gezichtsverlies lijden.”

Hoe zal Europa reageren?

“De Europese Unie laat zich in principe niet in met interne aangelegenheden”, zegt Van Hecke. “Denk maar aan de politieke impasse in België, hoe raar zouden wij het niet gevonden hebben als de EU daar had ingegrepen. Maar ze kunnen ook niet doen alsof er niets gebeurd is.” Wellicht komt de EU met een boodschap zoals die van premier Charles Michel (MR): het geweld veroordelen, maar geen kant kiezen.

Hoe komen ze uit de impasse?

Een politieke oplossing moet uit de bus komen, maar het zal dan toch van Europa moeten komen. “Er zal druk ontstaan binnen de EU om de Europese Commissie te laten bemiddelen”, zegt Vos. “Die heeft daar veel ervaring mee. Kijk maar naar de nucleaire deal in Iran, toen zat de Commissie daar ook tussen. Binnen Europa ligt dat wat moeilijker, maar ooit zijn ze wel heel ­aarzelend tussengekomen in Noord-Ierland.”

Wat met Baskenland en Andalusië?

Spanje heeft wel meer regio’s met een onafhankelijkheidsdroom. De Baskische beweging ETA heeft dan wel de wapens neergelegd, maar haar idealen leven verder. In het zuiden van het land zijn sommige Andalusiërs de regering in Madrid ook liever kwijt dan rijk. Voorlopig houden die zich stil en kijken ze hoe de situatie in Catalonië uitdraait. “In feite zijn de regionalisten allemaal bondgenoten”, zegt Van Hecke, “maar het is dubbel. Als de andere regio’s er niet ­geweest waren, dan was Madrid misschien sneller geneigd geweest om te zeggen: ‘ga dan maar weg’. Nu vreest de Spaanse regering dat elke toegeving de anderen zal ­opstoken.”

LEES OOK: Geweld overschaduwt referendum: “Catalonië heeft het recht verdiend om een staat te zijn”

LEES OOK: Vlaamse prof hard aangepakt in Barcelona: “Een van de meest beangstigende momenten uit mijn leven”

Corrigeer

MEER NIEUWS