ANALYSE. Vijf conclusies uit het ‘schandaalboek’ De Illegale Ghelamco Arena

Gelezen: het Ghelamco-boek. Iedereen spreekt erover, maar wat staat erin?

Gelezen: het Ghelamco-boek. Iedereen spreekt erover, maar wat staat erin?

Foto: archief/Alexander Meeus

Gent - Het boek De Illegale Ghelamco Arena doet veel stof opwaaien in Gent. Sinds woensdag ligt het in de winkels. Donderdag kondigde burgemeester Daniël Termont aan klacht in te dienen tegen de auteur. Maar wat staat er eigenlijk in het boek? Wij lazen de tweehonderd pagina’s vol technische details: vijf conclusies.

1. Het is geen schandaalboek

De Illegale Ghelamco Arena is geen schandaalboek, maar een pleidooi tegen het investeren van belastinggeld in professionele voetbalclubs, zoals AA Gent. Dat schrijft auteur Ignace Vandewalle in zijn nawoord. “Ik pleit voor een politieke ontvoogding van de professionele sport”, klinkt het. “En het is promotie voor mijn onderzoeksbureau.”

Vandewalle heeft niet zomaar wat losse verwijten aan elkaar geschreven. Het boek leest als een beheerste aanklacht, gestoffeerd met meer dan tien jaar aan notariële aktes, politieke verslagen en financiële akkoorden.

Hij brengt minder bekende zaken naar boven, zoals dat de Stad zonder veel communicatie aandeelhouder is geworden van AA Gent en geen huur betaalde voor het Ottenstadion. Maar wie een smoking gun zoekt om Daniël Termont te raken, zal teleurgesteld zijn.

Het boek bevat wel minstens enkele fouten. Vandewalle vergaloppeert zich. Zo is het onderzoek van de Europese Commissie naar de financiering van de Ghelamco Arena, waar het boek uitdrukkelijk naar verwijst, al lang afgewezen. De Stad krijgt ook nergens een weerwoord. Het is niet omdat iets ingewikkeld is, dat het per definitie verdacht is.

2. Aanbesteden of niet aanbesteden?

De kernvraag is: moest de Stad Gent openbare aanbestedingen doen – lees: de contracten openstellen voor iedereen die mee wou doen – voor de bouw van de Ghelamco Arena en zaken als de aanleg van de parking of het uitbaten van de horecazaken in het stadion?

Vandewalle vindt van wel. De Stad maakte volgens de auteur van bij het begin duidelijk dat ze het stadion grotendeels zelf zou betalen. Dat staat ook op papier. Elk project dat meer dan de helft wordt betaald met belastinggeld moet aanbesteed worden.

Toch is er maar één aanbesteding geweest om mee in het stadionproject te stappen, in 2006. Die liep 28 dagen. Er waren geen inschrijvers. Daarna werd niets nog aanbesteed. Kan niet, vindt de auteur.

De Stad Gent verdedigt zich fel en benadrukt dat ze slechts op het einde van de rit het stadion overnam. Het was de hele tijd, tot de oplevering, een project getrokken door de privé en moest dus niet aanbesteed moest worden.

Een juridische discussie waarover alleen een rechter zou kunnen oordelen, geeft ook Vandewalle zelf aan in zijn boek. Een klacht of onderzoek is er nooit geweest. De kans dat die alsnog komen is klein.

3. De Robin Hoods van AA Gent

Het boek legt uitvoerig uit hoe diep de Stad, en dus de Gentenaars, in de buidel hebben getast voor de Ghelamco Arena. Interessant. De Stad is er nooit voldoende in geslaagd om transparant uit te leggen hoeveel belastinggeld nu juist in het stadion zit.

Zo’n 40 miljoen euro volgens gedetailleerde berekeningen van Vandewalle. Het stadion is uiteindelijk grotendeels gebouwd met geld van de Stad en watermaatschappij TMVW. AA Gent betaalt via de huur van het stadion die investering op lange termijn wel gedeeltelijk terug.

De Buffalo’s genieten onvoorwaardelijke steun in Gent. Maar rond AA Gent is ook een commercieel bedrijf gebouwd, eentje dat stevig draait. Moet zo’n bedrijf steun krijgen uit de stadskas? Is het normaal dat de Gentse politiek praat over “wij”, als het over AA Gent gaat?

De Stad vindt van wel. Maar Vandewalle heeft geen ongelijk als hij zegt dat de Gentenaars daar eens bij moeten stil staan. Hij vergelijkt Daniël Termont en Christophe Peeters met Robin Hood, de held die stal van de rijken en gaf aan de armen. “Alleen zijn zij Buffalo Hoods. Ze namen van de Gentse belastingbetaler en gaven aan KAA Gent.”

4. Sappige details?

Wie sappige details zoekt, zal op zijn honger blijven zitten. Er is de skybox in het stadion, die beperkt gebruikt wordt door de bestuurders van de Stad. Er is de rol van de omstreden Optima-baas Jeroen Piqueur, die het stadion uiteindelijk niet gefinancierd kreeg.

Er is het grote vermogen van Ghelamco-baas Paul Gheysen en er zijn enkele opvallende details uit de Optima-commissie. Dat een Ethias-bankier publiekelijk opschepte over de wijnkelder van zijn bank, bijvoorbeeld, toen het ging over etentjes waarbij het schepencollege werd uitgenodigd.

Een ander incident uit de Optimacommissie, waarbij een woordje ‘wissen’ was blijven staan in aangepaste documenten, wordt nog eens uitvergroot. Vandewalle stelt in deze passage de vraag of "Daniël Termont hier geen schriftvervalsing pleegde?" omdat hij toegaf documenten voor de Optima-commissie te hebben laten aanpassen. Een brug te ver, vindt Termont. Hij wil klacht indienen. (screenshot)

De details lijken vooral opgewarmde kost uit de Optima-commissie, ondertussen al anderhalf jaar geleden. Vandewalle lijkt dat in het boek zelf te beseffen en houdt het bij korte passages. De afgehuurde boten in Cannes, waarvoor Daniël Termont vorig jaar zwaar in opspraak kwam, doet hij af in één zin als niet relevant.

“Dit boek heeft niet de bedoeling te veroordelen of te beschuldigen.” klinkt het. Vandewalle schrijft wel retorisch: “Is dat geen corruptie?” “Pleegde Daniël Termont hier geen schriftvervalsing?” De vraagtekens verraden het gebrek aan bewijs.

5. Houdt het boek steek?

De grootste zwakte is dat Vandewalle het amper heeft over de economische en sociale return van de Ghelamco Arena en alles rond AA Gent. De site aan het stadion leeft op en lokt bedrijven en jobs. Het sportieve succes geeft de stad en haar inwoners mee identiteit en waardevolle internationale aandacht. Goede stadsmarketing, kan je zeggen.

"Ik kan niet anders dan besluiten dat de Ghelamco Arena er illegaal is gekomen", schrijft Vandewalle in zijn slotwoord. "De grote vraag blijft waarom? Voor de bedrijven had het zonder twijfel een groot financieel en commercieel voordeel. Voor de politici zie ik geen voordelen (...)"

Desalniettemin kan De Illegale Ghelamco Arena een wake up call zijn voor de Gentenaars. AA Gent is vree de maks. We hopen in Gent allemaal nog eens de roes te mogen ervaren van een titel of de Champions League. Maar we mogen niet vergeten dat alle Gentenaars – ook zij die een hekel hebben aan voetbal – er mee aan hebben betaald. Het stadion is van ons allemaal.

De Stad investeert ook stevig voor kleinere sportclubs zoals volleybalclub VDK in Oostakker of in een bibliotheek zoals De Krook. Maar dat zijn geen commerciële bedrijven die miljoenenwinsten maken zoals AA Gent.

Gent heeft het mooiste stadion van België. Daarvoor heeft de Stad de grenzen van de wet opgezocht en volgens sommigen overtreden. De meningen zullen blijven verschillen.

Corrigeer

Immo in de regio

Auto's in de kijker

Jobs in de regio