Gigantische lavakoepel op Japanse zeebodem blijft maar groeien en dat baart onderzoekers grote zorgen

Gigantische lavakoepel op Japanse zeebodem blijft maar groeien en dat baart onderzoekers grote zorgen

De Kikai Caldera Foto: Wikimedia Commons: Satsuma Iwojima Iwo Dake

Wetenschappers hebben na nieuwe onderzoek het gevaar van de gigantische lavakoepel ontdekt in Kikai, een onder water gelegen krater bij de Japanse Osumi-eilanden. De vervormingen op het oppervlak suggereren namelijk dat de koepel groeit en dat kan dodelijk zijn: als de aardkorst barst, ontsnapt een enorme massa lava met een ‘vulkanische winter’ en tsunami’s tot gevolg.

Wereldwijd zijn er meer dan 1.500 vulkanen actief. De Etna in Italië, de Eyjafjallajökul en andere onuitspreekbare vulkanen in IJsland, de Pinatubo in de Filipijnen en Mount Agung in Bali: het zijn slechts enkele voorbeelden. Die laatste is momenteel erg actief en veroorzaakte al massale evacuatie, maar het kan erger: als de supervulkaan bij de Osumi-eilanden in het zuidelijkste punt van Japan uitbarst, kunnen er miljoenen mensen sterven.

Uitbarsten zonder waarschuwing

De studie, uitgevoerd door onderzoekers van het Kobe Ocean-Bottom Exploration Center (KOBEC), bevestigde dat er zo’n 7.300 jaar geleden een gigantische lavakoepel ontstond na de uitbarsting van de Kikai-vulkaan. Maar ze ontdekten ook iets nieuws: de veranderingen in het oppervlak. Dat zou kunnen betekenen dat de vulkaan zich voorbereidt op een comeback.

Gigantische lavakoepel op Japanse zeebodem blijft maar groeien en dat baart onderzoekers grote zorgen
Foto: Nature

De lavakoepel is momenteel ongeveer 10 kilometer breed en 600 meter lang, en zou zo’n 32 kubieke kilometer magma bevatten, en dat onder water. De wetenschappers geloven nu dat er een uitbarsting van de koepel zit aan te komen, zonder waarschuwing, en dat het een dodelijke ‘vulkanische winter’ zou kunnen veroorzaken.

‘Vulkanische winter’ en tsunami

Supervulkanen zijn anders dan bovengenoemde actieve stratovulkanen. Ze zijn zeldzamer, maar des te gevaarlijker. Als ze uitbarsten zijn de gevolgen vaak catastrofaal en vooral mondiaal. Als de enorme massa lava, die borrelt onder het oppervlak van de lavakoepel in Zuid-Japan, uit de oppervlakte barst, kan het de planeet voorgoed veranderen.

Een zogenaamde vulkanische winter is een fenomeen dat alleen supervulkanen kunnen veroorzaken. Hun as komt dan in de stratosfeer terecht, waardoor de zon wordt geblokkeerd. Dat zorgt dan weer voor een grote temperatuurdaling. In 1816 was een dergelijke uitbarsting van de vulkaan Tambora in Indonesië de aanleiding voor ‘het jaar zonder zomer’: in Amerika vroor het nog in juni, in Europa stierven toen naar schatting zo’n 200.000 mensen.

De superuitbarsting kan ook verwoestende tsunami’s veroorzaken die zuidelijk Japan en de kusten van Taiwan en China treffen, om dan zelfs de kust van Noord- en Zuid-Amerika te bereiken.

Gigantische lavakoepel op Japanse zeebodem blijft maar groeien en dat baart onderzoekers grote zorgen

1% kans binnen 100 jaar

“Veel van deze supervulkanen herhalen hun superuitbarstingen, ook al is dat na miljoenen jaren”, klinkt het in het rapport. Het is niet de eerste studie van Kikai: sinds KOBEC in 2015 werd opgericht, heeft het al drie studiereizen uitgevoerd. De lavakoepel steeg al tot 600 meter boven de zeebodem en is nu nog maar ongeveer 30 meter van het oppervlak verwijderd. De ontdekte veranderingen op het oppervlak van de koepel, doen de onderzoekers geloven dat lava zich onder de koepel ophoopt en de massa stilaan stuwt.

Het team deed de observaties met onderwaterrobots, stalen en analyses van de gesteenten met behulp van onderwaterseismografieën en elektromagnetometers. De onderzoekers zijn van plan om terug te gaan. Dan gebruiken ze seismische reflectie en onderwaterrobots om het vormingsproces van de krater verder te onderzoeken.

10% bevolking leeft bij vulkaan

Japan zit bovenop vier verschillende tektonische platen, waardoor het een van de meest seismisch actieve regio’s van de aarde is. Waarom blijven daar dan zoveel mensen wonen? “Zo’n 10% van de bevolking leeft in vulkanisch gebied”, zegt vulkanoloog Sam Poppe aan onze krant. “De voordelen wegen vaak op tegen de nadelen. Zo is de vruchtbaarheid van de grond er erg goed, waardoor ze uitstekende landbouw kunnen verrichten. De gevaren die het met zich kan meebrengen, worden genegeerd of kennen ze gewoonweg niet.”

De kans dat die mensen een uitbarsting meemaken in hun leven, is dan ook klein. “Maar als er echt 1% kans is op een superuitbarsting binnen dit en 100 jaar, is dat geen kleine kans”, zegt hij verwijzend naar de huidige ontdekking in Japan. Mogelijk weten we in maart meer, wanneer het team verder op onderzoek gaat.

Corrigeer

NIET TE MISSEN

.

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees