De pijlsnelle vuurbal die vijf jaar geleden de kwetsbaarheid van onze planeet toonde

Exact vijf jaar geleden verraste een asteroïde niet alleen de bevolking van zuidwest Rusland, maar ook astronomen en ruimtevaartorganisaties NASA, ESA en Roskosmos. Het brokstuk was ongemerkt onze planeet genaderd en daarna, wél heel duidelijk, de atmosfeer binnengedrongen als een gigantische vuurbal, die een supersonische knal en schokgolf veroorzaakte. Gevolg: meer dan 1.500 gewonden en schade die tot in de miljoenen liep. De mens werd die dag weer even aan de kwetsbaarheid van onze planeet herinnerd.

De zon was aan het opkomen, maar het was iets anders aan de hemel dat op 15 februari 2013 de aandacht trok. Een bijzonder helder, brandend object scheerde rond 9.15 uur plaatselijke tijd door de lucht boven meerdere Russische steden. Het licht was veel feller dan de zon en was zelfs te zien tot in Kazachstan.

Autobestuurders, voetgangers, fietsers, omwonenden stonden erbij en keken er vol verbazing naar. Terwijl iedereen zich afvroeg wat dat object in de lucht was, spatte het op 20 kilometer hoogte in tientallen stukken uit elkaar. Dat ging gepaard met een luide, supersonische knal. De schokgolf door die ontploffing was zo hevig dat die 2 keer de aarde rond ging. De energie die vrijkwam bij de knal had een waarde van ongeveer 500 kiloton TNT. Ter vergelijking: bij de atoombom die boven Hiroshima ontplofte was dat ‘slechts’ 15 kiloton TNT. Het zal dan ook geen verrassing zijn dat duizenden ruiten sneuvelden op het moment dat de heldere vuurbal boven zuidwest Rusland, boven de stad Tsjeljabinsk, uit elkaar spatte.

(lees verder onder de foto’s)

De pijlsnelle vuurbal die vijf jaar geleden de kwetsbaarheid van onze planeet toonde
De pijlsnelle vuurbal die vijf jaar geleden de kwetsbaarheid van onze planeet toonde
De pijlsnelle vuurbal die vijf jaar geleden de kwetsbaarheid van onze planeet toonde
Foto: AP
De pijlsnelle vuurbal die vijf jaar geleden de kwetsbaarheid van onze planeet toonde
Foto: REUTERS
De pijlsnelle vuurbal die vijf jaar geleden de kwetsbaarheid van onze planeet toonde
Foto: ISOPIX
De pijlsnelle vuurbal die vijf jaar geleden de kwetsbaarheid van onze planeet toonde
Foto: REUTERS

Dat de knal zo luid was en de schokgolf zo hevig was, had onder andere te maken met de immense snelheid waarmee het object vloog: 108.000 kilometer per uur, ongeveer 88 keer de geluidssnelheid. Op het moment dat het object de atmosfeer binnendrong, was dat met een snelheid van 54.000 kilometer per uur, ofwel zo’n 15 kilometer per seconde.

Intussen was duidelijk dat het object een meteoroïde was. Volgens NASA had het, voor het uit elkaar spatte, een diameter van zo’n 19 meter en woog het gevaarte 10.000 ton. Officieel ging het trouwens al niet meer om een meteoroïde: op het moment dat zo’n meteoroïde de atmosfeer van de Aarde binnendringt, wordt zoiets in astronomische kringen namelijk een meteoor genoemd.

Ruimtevaartorganisatie NASA maakte een simulatie van wat er net gebeurt als zo’n meteoor of asteroïde de atmosfeer binnendringt.

Krater in ijs van meer

In tegenstelling tot wat je zou verwachten, werden er uiteindelijk op Aarde niet veel brokstukken van de uiteengespatte meteoor gevonden. Driekwart van het object verdampte door de hitte als een gevolg van de hoge snelheid in de atmosfeer. Andere brokstukken werden verpulverd tot stof en nog andere stukken waren zo klein dat ze nauwelijks konden opgemerkt worden wanneer ze op onze planeet belandden.

Toch waren er 3 plaatsen waar er wél stukken van de meteoor waren ingeslagen. Vlakbij de stad Zlato-oest werden meerdere brokstukken gevonden. Ongeveer 80 kilometer naar het zuidoosten, in de regio rond het Tsjebarkoelmeer waren 2 plaatsen met ingeslagen brokstukken. Zo werd er een krater met een diameter van ongeveer 6 meter gevormd door een van de brokstukken in het ijs van het meer. In het ijs zelf zaten ook een vijftigtal kleine brokstukjes van ongeveer één centimeter.

In oktober 2013 werd het grote brokstuk uit het meer gehaald.

(lees verder onder de foto’s)

De pijlsnelle vuurbal die vijf jaar geleden de kwetsbaarheid van onze planeet toonde
Foto: AFP
De pijlsnelle vuurbal die vijf jaar geleden de kwetsbaarheid van onze planeet toonde
Foto: REUTERS
De pijlsnelle vuurbal die vijf jaar geleden de kwetsbaarheid van onze planeet toonde
Politiemannen staan bij een 6 meter breed gat in het ijs waar een meteoriet doorheen is gegaan. Foto: AFP
De pijlsnelle vuurbal die vijf jaar geleden de kwetsbaarheid van onze planeet toonde
Foto: AP

Door onderzoek van die brokstukken konden Russische wetenschappers achterhalen dat de meteoroïde een chondriet bleek te zijn, een overblijfsel uit de beginjaren van ons zonnestelsel. Maar van welke planetoïde uit die beginperiode de chondriet dan een brokstuk was, is na 5 jaar nog steeds niet duidelijk. Wel vermoeden wetenschappers dat het brokstuk eerder al eens vlakbij onze planeet kwam: op 15 februari 1982 scheerde de Tsjeljabinsk-meteoriet langs de Aarde. Onze planeet zou door de zwaartekracht de baan van die meteoroïde zo gewijzigd hebben dat die zo’n 3 decennia later, op 15 februari 2013, in onze atmosfeer terechtkwam.

De meteoorinslag van 15 februari 2013 was onverwacht, omdat de meteoor onopgemerkt was gebleven. De vrees is dan ook dat dit nogmaals kan gebeuren zonder dat we dat kunnen voorspellen of tijdig opmerken. Maar de kans dat ergens op Aarde nog eens zo’n meteoor inslaat, met zo’n grote hoeveelheid energie, is klein. Zoiets gebeurt slechts enkele keren per eeuw. Voor de inslag boven Tsjeljabinsk was het geleden van 1908 dat een meteoroïde van die grootte onze planeet trof. Dat was toen op 30 juni, boven Toengoeska in Siberië.

Toegoeska was bijzonder dunbevolkt. Tsjeljabinsk was dat niét. Dat er bij de inslag van 15 februari geen doden vielen, was dan ook opmerkelijk. Wel vielen er meer dan 1.500 gewonden. Zij waren gewond geraakt door rondvliegend glas van de duizenden ruiten die sneuvelden door de supersonische knal. Onder de gewonden waren ook heel wat kinderen die op de schoolbanken zaten op het moment van de inslag. Tientallen kinderen kregen glasscherven in het gezicht en de rest van hun lichaam. In totaal was er sprake van 300 gewonde kinderen. 200 mensen werden ook naar dokters en hospitalen gebracht omdat ze pijn hadden aan de ogen door de felle lichtflits. Uiteindelijk moesten die dag (en in de dagen daarop) ongeveer 20.000 reddingswerkers ingeschakeld worden voor hulpverlening.

Duizenden gebouwen, waaronder ook ziekenhuizen, scholen en sportcomplexen, raakten beschadigd: 7.200 gebouwen zo bleek achteraf. Alles samen hadden ongeveer 100.000 mensen schade geleden. Want bijvoorbeeld ook bomen, tuinen, wagens,... raakten beschadigd. In de regio deden zowat alle scholen en kleuterscholen voor een tijdje ook de deuren dicht. Het vroor namelijk tot zeker 18 graden onder nul in die periode, waardoor het voor de kinderen niet mogelijk was om in klaslokalen met kapotte ramen te zitten.

(lees verder onder de foto’s)

De pijlsnelle vuurbal die vijf jaar geleden de kwetsbaarheid van onze planeet toonde
Foto: ISOPIX
De pijlsnelle vuurbal die vijf jaar geleden de kwetsbaarheid van onze planeet toonde
Foto: AFP
De pijlsnelle vuurbal die vijf jaar geleden de kwetsbaarheid van onze planeet toonde
Foto: REUTERS
De pijlsnelle vuurbal die vijf jaar geleden de kwetsbaarheid van onze planeet toonde
Foto: AFP

De meteoorinslag toonde de kwetsbaarheid van onze planeet voor rondvliegend puin uit de ruimte. Maar tegelijk toonde het ook de effectiviteit van de atmosfeer. Dat deed bij de inslag dienst als effectief schild: de meteoroïde had wellicht veel meer schade aangericht moest ze niet dankzij de atmosfeer in honderden brokstukken uiteen zijn gespat.

 

 

 

De pijlsnelle vuurbal die vijf jaar geleden de kwetsbaarheid van onze planeet toonde
Foto: BELGAIMAGE
De pijlsnelle vuurbal die vijf jaar geleden de kwetsbaarheid van onze planeet toonde
Corrigeer

NIET TE MISSEN

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees