Doek gevallen voor kopstuk

Moorden, aanslagen en overvallen: hoe neonazistische terreurbende jarenlang dood en verderf kon zaaien dankzij falende speurders

Moorden, aanslagen en overvallen: hoe neonazistische terreurbende jarenlang dood en verderf kon zaaien dankzij falende speurders

Beate Zschäpe, Uwe Böhnhardt en Uwe Mundlos in 1998. Foto: BELGAIMAGE

Na ruim vijf jaar en honderden procesdagen is hoofdverdachte Beate Zschäpe woensdag veroordeeld tot levenslang in de zaak rond de Duitse NSU-moorden (ook bekend als de dönermoorden). De neonazistische terreurcel was verantwoordelijk voor een reeks moorden, aanslagen en brutale overvallen. De groep kon jarenlang zijn gang gaan doordat de Duitse speurders weigerden in de juiste richting te kijken.

Op 4 november 2011 treft de Duitse politie in een brandende mobilhome de levenloze lichamen aan van twee mannen. Het blijkt te gaan om Uwe Mundlos en Uwe Böhnhardt. Zij hebben zelfmoord gepleegd, nadat agenten hen op de hielen zaten voor een bankoverval in Eisenach. In de caravan wordt ook het dienstwapen van een vermoorde agente aangetroffen. Diezelfde dag wordt de woning waar het duo woonde met Beate Zschäpe -in het Oost-Duitse Zwickau- in brand gestoken. Als het vuur geblust is, doen agenten een verbijsterende ontdekking: dvd’s vol gruwelijke beelden van de slachtoffers van een reeks moorden in de voorbije jaren, alsook eenzelfde pistool dat bij de feiten werd gebruikt en andere wapens.

Vier dagen later geeft de nu 43-jarige Beate Zschäpe zichzelf aan bij de politie. “Ik ben degene die jullie zoeken”, zegt ze. Samen met de twee Uwe’s blijkt Zschäpe achter een neonazistische terreurcel, die zij Nationalsozialistischer Untergrund (Nationaalsocialistische Ondergrondse, afgekort: NSU) noemen, te zitten. De politie heeft tot dat moment nog geen ogenblik in de richting van extreemrechts gekeken in verband met de reeks moorden.

Moorden, aanslagen en overvallen: hoe neonazistische terreurbende jarenlang dood en verderf kon zaaien dankzij falende speurders
Foto: AFP

De moorden

Zschäpe is geen onbekende voor de politie als ze in 1998 onderduikt, samen met Mundlos en Böhnhardt. Het trio, dat samen opgegroeide in het Oost-Duitse Jena, verkeert al jaren in extreemrechtse kringen. Bovendien worden bij een zoektocht in een door Zschäpe gehuurde garage onder meer explosieven en propagandamateriaal gevonden. Zschäpe en de twee Uwe’s betrekken een woning in Zwickau. Ze doen zich voor als een doodgewoon koppel dat samenwoont met de broer van de vrouw.

In werkelijkheid bereiden ze -als de NSU- tal van moorden en andere feiten voor. Tussen 2000 en 2011 brengen ze tien personen om het leven in verschillende steden. De groep heeft het met name gemunt op Turks-Duitse middenstanders. Zo worden een Turkse kleermaker en een asielzoeker uit hetzelfde land met een dönerkraam vermoord. Ook een Griek en een agente worden gedood.

Verder laat de groep in de Keupstrasse in Keulen, waar veel zaken van Turkse eigenaars zitten, twee spijkerbommen afgaan. Daarbij vallen tientallen gewonden. Ook plegen ze in totaal veertien brutale (bank)overvallen.

Moorden, aanslagen en overvallen: hoe neonazistische terreurbende jarenlang dood en verderf kon zaaien dankzij falende speurders
De slachtoffers van de moorden. Foto: Politie Duitsland

Dönermoorden

De opsporingsdiensten maken veel fouten in het onderzoek. Ze zoeken de daders in Turks-Duitse hoek en gaan uit van afrekeningen in het criminele milieu of van fatale familiale vetes. In de volksmond en media worden de feiten daardoor al snel de ‘dönermoorden’ genoemd. Familieleden van de slachtoffers worden opgepakt en als verdachten verhoord. Hoewel politie en justitie de zaken niet opgelost krijgen, lijken ze te weigeren een ander pad te bewandelen.

In de richting van extreemrechts wordt totaal niet gekeken, hoewel nabestaanden wijzen op de mogelijkheid van een racistische en neonazistische groep. Zschäpe, de Uwe’s en een groepje handlangers kunnen daardoor jarenlang ongestoord hun gang blijven gaan en zaaien terreur in verschillende steden. Tot die dag in november 2011, wanneer de groep zichzelf ontmaskert.

Proces

Moorden, aanslagen en overvallen: hoe neonazistische terreurbende jarenlang dood en verderf kon zaaien dankzij falende speurders
Het huis dat Beate Zschäpe in brand stak en waar het bewijsmateriaal werd gevonden. Foto: Belga

Vanaf 2013 staat Zschäpe als enig overlevende kernlid van de NSU terecht, samen met vier verdachten die de groep zouden hebben geholpen. De zaak wordt één van de grootste in de naoorlogse Duitse geschiedenis en zal jarenlang voortslepen. Dat komt onder meer omdat de vrouwelijke beklaagde weigert amper een woord te zeggen. Zelfs haar naam wil ze niet geven.

Zschäpe zit er tijdens de 437 zittingsdagen haast onbewogen bij. Zelfs de aangrijpende getuigenissen van de nabestaanden lijken haar weinig te doen. Voor haar slotwoord doorbreekt ze het zwijgen. De Duitse ontkent ze medeplichtig te zijn aan de moorden. Ze was er nooit bij en hoorde slechts achteraf van de feiten. Voor zover bekend is Zschäpe inderdaad nooit aanwezig geweest tijdens de misdrijven. Het waren de twee Uwe’s die de trekker overhaalden. Volgens de openbaar aanklager faciliteerde de vrouw de moorden wel door het beheren van onder meer het geld en valse papieren. Zonder haar zouden de moorden niet mogelijk zijn geweest, klinkt het.

Hoewel ze enige betrokkenheid ontkent, biedt Zschäpe wel haar excuses aan aan de nabestaanden. De familie hoopt een reden voor de moorden te horen en de vraag beantwoord te krijgen waarom juist die slachtoffers werden gekozen. Een antwoord blijft echter uit.

Levenslang

Moorden, aanslagen en overvallen: hoe neonazistische terreurbende jarenlang dood en verderf kon zaaien dankzij falende speurders
Beate Zschäpe tijdens haar proces. Foto: REUTERS

Woensdag werd Zschäpe schuldig bevonden aan tienvoudige moord en veroordeeld tot een levenslange celstraf. Het gerecht benadrukte de ernst van de daden van de 43-jarige vrouw en ontnam haar daarom de mogelijkheid na vijftien jaar voorwaardelijk vrij te komen.

De vier medeverdachten werden eveneens veroordeeld. Ralf Wohlleben, die de wapens leverde die gebruikt werden bij de moorden, werd tot tien jaar cel veroordeeld. Holger G. werd schuldig bevonden aan de ondersteuning van een terroristische groep, en krijgt daarvoor drie jaar cel. Hij had de daders van de moorden een wapen gegeven, en hen voorzien van valse papieren. André E. werd, eveneens voor de ondersteuning van een terroristische organisatie, tot 2 jaar en 6 maanden veroordeeld. Carsten S., tot slot, was minderjarig op het moment van de feiten. Hij werd tot drie jaar jeugddetentie veroordeeld voor medeplichtigheid aan negen van de moorden.

Corrigeer

NIET TE MISSEN

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees