Europa lanceerde (met 16 jaar vertraging) satelliet die betere weersvoorspellingen moet opleveren

Na een dag uitstel vanwege slecht weer is woensdagnacht van op de basis Kourou in Frans-Guyana een Europese satelliet de ruimte ingaan. Die zal als eerste ter wereld op planetaire schaal windprofielen moeten aanmaken. En dat zou betere weersvoorspellingen moeten opleveren.

Op Kourou is om 23.20 uur Belgische tijd een Vega-draagraket vertrokken. Het is de twaalfde missie zijn van de raket. Net geen 55 minuten daarna moest de nuttige lading vrijkomen in een baan op ongeveer 320 km hoogte in een hoek van 96,7 graden ten opzichte van de Evenaar. Het gaat om de bijna 1,4 ton wegende Aeolus-satelliet van het Europese ruimtevaartbureau ESA, genoemd naar de toepasselijke Griekse god Aeolus, de “bewaarder van de wind”.

Europa lanceerde (met 16 jaar vertraging) satelliet die betere weersvoorspellingen moet opleveren
Aeolus staat al enkele dagen te wachten in de Vega-raket in Kourou. Foto: BELGAIMAGE

Betere weersvoorspellingen

Hoewel weersvoorspellingen de laatste jaren een enorme vooruitgang hebben geboekt, hebben meteorologen dringend nood aan betrouwbare data over windprofielen. “Een groot gat in de observaties”, klonk het begin juni op een persvoorstelling bij satellietbouwer Airbus in Toulouse. Wind is immers een basisparameter van onze atmosfeer. Om de snelheid en richting van wind, vooral bij heldere hemel, te definiëren is zeer geavanceerde technologie nodig.

De vijfde missie in het Earth Explorer programma van ESA moet daaraan tegemoetkomen. Zij hebben heel specifiek naar de noden van de wetenschappers gekeken. De Aeolus-satelliet draagt daarvoor (slechts) één instrument mee: een ‘laser Doppler wind lidar’ die de naam Aladin kreeg. En dat is één van de meest gesofisticeerde instrumenten die ooit de ruimte ingaan.

64.000 metingen

Die Aladin moet vanuit een bijna polaire zonsynchrone baan op 320 kilometer hoogte onze atmosfeer in 24 lagen tot op 30 km hoogte afspeuren om de wind die over onze planeet waait te meten. Die metingen gebeuren tussen 6.00 uur en 18.00 uur. Een netwerk van grondstations, startend in Noorwegen, vangt die data drie uur na de metingen op. Zo krijgen ze ongeveer 64.000 windprofielen per dag binnen. De eerste data worden in oktober verwacht.

Naast betere klimaatvoorspellingen - meterologische voorspellingen van zeven en meer dagen - en voorspellingen van de luchtkwaliteit is het dankzij de kunstmaan Aeolus mogelijk ook beter het grensoverschrijdend transport van vervuilende stoffen en bijvoorbeeld as in te schatten. Bovendien zijn er ook toepassingen mogelijk in de sectoren van de windenergie, in de landbouw door de bescherming van oogsten, in de visserij, de bouw en het verkeer.

Europa lanceerde (met 16 jaar vertraging) satelliet die betere weersvoorspellingen moet opleveren
De Aeolus (links) en de Vega-raket in de werkruimtes in het Europese ruimtevaartcentrum nabij Kourou in Fran-Guyana. Foto: BELGAIMAGE

Zestien jaar te laat

Het project heeft omwille van die technologische uitdagingen zestien jaar vertraging geleden. “A Long and Winding Road”, luidde het bij de persvoorstelling in een mengeling van de missiedoelstelling en het liedje van The Beatles. Een voordeel van de vertraging is dat de missie start terwijl de zonneactiviteit laag is. “Tegenover de 290 procent toename van de duur van die ontwikkeling staat “slechts” 27 procent toename van kosten”, aldus Josef Aschbacher van ESA. De Aeolus zal wellicht na vier jaar in de aardatmosfeer opbranden.

Het kostenplaatje van Aeolus, operaties niet inbegrepen? 481 miljoen euro. Een deel daarvan gaat ook naar Belgische bedrijven, want ESA nam voor de bouw van de kunstmaan (een door de mensen gemaakte satelliet, red.) enkele organisaties uit ons land onder de arm. Het Centre Spatial de Liège voerde gedurende vijftig dagen thermische vacuümtests uit, Sonaca voerde optische tests uit en IHP in Nijvel bekeek de koelingssystemen.

Corrigeer
.

POPULAIRE VIDEO'S