Artsen schrijven steeds makkelijker zware pijnstillers voor: “De slinger is aan het doorslaan”

Artsen schrijven steeds makkelijker zware pijnstillers voor: “De slinger is aan het doorslaan”

Volgens pijndokter Bart Morlion (UZ Leuven) is de schroom om zware pijnstillers voor te schrijven, verdwenen. Foto: ss/vier

Fentanyl, tramadol, oxycodon. Die zware pijnstillers worden steeds vlotter voorgeschreven en verkocht. Sinds 2010 steeg het aantal gebruikers in ons land al met ruim een derde. Experts waarschuwen voor de risico’s: artsen die dergelijke zware medi­cijnen voorschrijven, denken beter tweemaal na.

Net geen tachtig miljoen dosissen. Zo veel zware pijnstillers werden vorig jaar verkocht in Belgische apotheken. Dat blijkt uit cijfers van de ziekteverzekering die Het Nieuwsblad kon inkijken. Tussen 2010 en 2016 steeg het aantal gebruikers al met een derde.

“In 2017 is er nog eens twee procent bijgekomen”, zegt Erik Rossignol van de Inspectiedienst van het Riziv. De sterkste stijger is oxy­codon: het aantal gebruikers daarvan steeg vorig jaar met zeven procent, tot 78.000. Bijna drie keer zoveel als in 2011. Het populairste middel is tramadol. Het Belgische Geneesmiddelenagentschap kreeg de laatste vijf jaar dertien meldingen over overdoseringen met ­opioïden, waarvan zes met fentanyl en drie met tramadol.

De risico’s zijn bekend, en dus hield de ziekteverzekering de laatste maanden een grote campagne. “In het hele land gingen we met artsen en apothekers praten om hen te wijzen op de gevaren.”

Slinger slaat door

“In ons land is van een epidemie absoluut geen sprake”, zegt professor Bart Morlion, pijnexpert van het UZ Leuven. Een deel van de stijging is simpel te verklaren. “Morfine kan in hoge dosissen toxisch zijn, en oxycodon is op dat vlak iets veiliger. Dus kiest men bij zware pijnpatiënten steeds vaker voor dat laatste.”

Al gaat die redenering niet voor alle opioïden op, en is er in het algemeen wel degelijk een probleem. “De schroom die artsen twintig jaar geleden hadden had om zware pijnstillers voor te schrijven, is voor een groot stuk verdwenen”, zegt Morlion. “De slinger is aan het doorslaan.” Vroeger kregen vooral kankerpatiënten met chronische pijn de middelen. “Nu zijn zij in de minderheid.” Ook bij lang­durige rug-, nek- of spierpijn, of zelfs na een botbreuk, worden zware pijnstillers voorgeschreven. “Soms onnodig. En als ze wel de juiste optie zijn, dan is er na ontslag uit het ziekenhuis vaak te weinig controle.”

Patiënten gaan na een operatie vaak naar huis met een extra voorschrift. Daarna kloppen ze aan bij de huisarts, die soms te makkelijk, bijna automatisch, het voorschrift verlengt. “Iemand kan zo jaren een grote dosis krijgen zonder dat ­ergens een alarmbel afgaat.”

Zware pijnstillers of opioïden kunnen verslavend zijn. Wie er ­abrupt mee stopt, krijgt ontwenningsverschijnselen. Na verloop van tijd zijn steeds hogere dosissen nodig om hetzelfde effect te bekomen. De medicatie is zeker nuttig, maar ook gevaarlijk. In de VS stierven vorig jaar 30.000 mensen aan een overdosis fen­tanyl, een medicijn dat honderd keer sterker is dan morfine.

Corrigeer

IN HET NIEUWS

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees