Fuif in het aquarium: wetenschappers geven octopussen xtc in verbijsterend onderzoek

Fuif in het aquarium: wetenschappers geven octopussen xtc in verbijsterend onderzoek

Illustratie. Foto: Shutterstock.

Een asociale octopus wordt plots een knuffelaar na een stevige dosis MDMA. De drug maakt de solitaire dieren een pak vrolijker en socialer, dat blijkt uit een onderzoek gepubliceerd in Current Biology. Eén van de proefdieren onder invloed leek zelfs aan ‘waterballet’ te doen, anderen werden dan weer ‘knuffelig’ en handtastelijk. De onderzoeksresultaten slaan marinebiologen met verstomming. Hoewel een octopus een radicaal ander brein heeft als de mens, heeft de drug een gelijkaardige werking.

‘Wat als… we MDMA in het octopussenaquarium zouden doen?’ Het klinkt als een slechte studentengrap, maar het is wel degelijk de onderzoeksvraag van een ernstige studie van de Universiteit van Chicago.

De effecten van MDMA bij mensen zijn gekend: ze worden vrolijk, liefdevol, tactiel en onvermoeibaar. Gebruikers onder invloed zoeken fysiek contact op en knuffelen graag. Van nature muurbloempjes worden spraakwatervallen, extraverte personen onder invloed van xtc of MDMA vertellen je - doorgaans ongevraagd - hun hele levensverhaal. Dat komt omdat MDMA in het menselijk lichaam een stortvloed aan ‘blije’ lichaamseigen stoffen teweegbrengt (serotonine, dopamine e.a.). Maar wat met een doorgaans asociale, solitaire octopus? Wel, als je je die vraag ooit gesteld hebt (we gokken van niet, maar goed), dan hebben Gül Dölen en Eric Edsinger van de Universiteit van Chicago het antwoord.

De voornaamste onderzoeksvraag is hoe MDMA inwerkt op het radicaal andere brein van octopussen. De vreemde wezens zijn bijzonder intelligent. In het verleden hebben wetenschappers al geobserveerd hoe bepaalde soorten gereedschap gebruiken om schelpen open te wrikken. Ook vertonen ze probleemoplossend gedrag en logisch redeneervermogen, waarmee ze - pakweg - uit een dichtgeschroefde pot weten te ontsnappen. Dat zijn signalen dat de wezens beschikken over een superieure intelligentie. In het verleden opperde een team van internationale wetenschappers in ‘Progress in Biophysics and Molecular Biology’ al dat octopussen mogelijk buitenaardse origines hebben.

Geen centraal brein

Hoewel ze intelligent zijn, hebben octopussen een radicaal ander brein als het onze. In tegenstelling tot de mens hebben ze namelijk geen centrale hersens, maar wel een netwerk van neuronen over hun hele lichaam, van hun ‘kop’ tot in elke tentakel. Die netwerken, per arm of tentakel, werken overigens relatief onafhankelijk van elkaar, waardoor elke arm als het ware onafhankelijk kan ‘denken’. Ook hebben octopussen geen ‘beloningssysteem’ in hun ‘brein’. Ze ervaren geen driften, zoals honger of een drang naar seks om zich voort te planten.

Qua breinstructuur staan er weinig wezens verder van de mens dan de octopus. Het is dan ook uiterst merkwaaridig dat MDMA bij die dieren gelijkaardige effecten heeft als bij de mens. Het weinige gemeenschappelijke dat we hebben met octopussen is dat serotoninereceptoren (een neurotransmitter verantwoordelijk voor de regeling van dopamine, het ’knuffelhormoon’) ook in octopus-DNA gecodeerd staan.

Fuif in het aquarium: wetenschappers geven octopussen xtc in verbijsterend onderzoek
De Octopus bimaculoides is een solitair wezen. Contact met soortgenoten mijdt het dier als de pest. (illustratie) Foto: Wikimedia Commons

Fuif in het aquarium

Voor het onderzoek hebben de biologen zeven tweevlekoctopussen (Octopus bimaculoides) in een groot aquarium gezet. De wetenschappers kozen voor die soort omdat hun volledige genoom gekend is. Het zijn niet bepaald fuifbeesten, maar wel asociale wezens die contact met soortgenoten mijden als de pest.

Het aquarium werd opgedeeld in drie kamers: één met een andere octopus, een lege kamer en één met een speeltje. Voor de octopussen MDMA toegediend kregen, gingen ze veelal naar de lege kamer of die met het speeltje, alles om de andere octopus te mijden. Nadat ze wat MDMA toegediend hadden gekregen, begonnen de octopussen contact met elkaar te zoeken. Om het helemaal af te maken: ze gingen elkaar betasten en aanraken, en wel op onderzoekende wijze, niet aanvallend. Eén van de dieren vertoonde gedrag dat wat weg had van “waterballet”, een andere was dan weer heel erg geïnteresseerd in schelpjes en geluiden, een andere maakte loopings in het water. Als de octopussen te veel MDMA binnen hadden, schenen ze ‘slecht te gaan’. Ze sloegen spierwit uit en gingen in een hoekje zitten met versnelde ademhaling. Ook symptomen die mensen na een te hoge of zelfs overdosis MDMA vertonen.

Sociaal gedrag ingebakken in DNA

Volgens de onderzoekers suggereert dit experiment dat sociaal gedrag gecodeerd zit ons DNA. Hoewel we weinig tot niets weten over hoe serotonine functioneert in het octopussenbrein, toont dit experiment aan dat een molecule (MDMA) die een impact heeft op serotonine, sociaal gedrag teweegbrengt. Wel geven de onderzoekers ook toe dat dit slechts anekdotisch bewijs is. Een experiment met zeven octopussen is niet grootschalig genoeg om conclusies te trekken. Het gedrag van een handvol octopussen die ‘high’ zijn, valt niet te extrapoleren naar een hele populatie zeewezens, laat staan mensen. Ook is het bijzonder moeilijk om het gedrag van de octopussen te ‘kwantificeren’.

Wel is het volgens de onderzoekers een aanzet om zulke psychoactieve stoffen door een andere bril te onderzoeken. In de onderzoekskringen zijn psychedelische drugs een ware renaissance aan het doormaken. Zo hebben onderzoeken MDMA en andere psychedelica al interessante onderzoeksresultaten opgeleverd. “De wetenschap begint te erkennen dat deze drugs nuttige hulpmiddelen kunnen zijn om te begrijpen hoe ons brein geëvolueerd is”, klink het nog. “Ze zijn bijzonder sterke activatoren van zulke gedrag (sociaal gedrag nvdr.). Het is niet bepaald ‘subtiel’.”

Corrigeer

POPULAIRE VIDEO'S