900.000 “verloren” stemmen bij de gemeenteraadsverkiezingen. ‘Lijst Foert’ is op twee na grootste partij

900.000 “verloren” stemmen bij de gemeenteraadsverkiezingen. ‘Lijst Foert’ is op twee na grootste partij

Foto: belgaimage

Eén op de zes mensen die mochten stemmen in Vlaanderen, heeft dat zondag niet of ongeldig gedaan. Dat percentage lag voor een gemeenteraadsverkiezing nooit hoger. “Je vraagt je af of we die stemplicht moeten houden”, zegt politicoloog Herwig Reynaert.

Het gaat niet om een paar enkelingen, zij die FOERT op hun stemformulier krasten of geen enkel bolletje kleurden op verkiezingsdag. Zondag hebben 175.000 Vlamingen blanco of ongeldig gestemd voor de gemeenteraadsverkiezingen. Nog eens 362.000 daagden niet op. En 334.000 niet-Belgen lieten zich niet eens registreren als stemmer.

“In totaal kom je aan een kleine 900.000 niet-stemmers”, zegt geograaf Filip De Maesschalck (KU Leuven), die al jaren onderzoek doet naar thuisblijvers en blancostemmers. “Dat is 16,7 procent van het totale kiezerspotentieel van 5,2 miljoen mensen in Vlaanderen. Dat is hoger dan bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen in 2012, en die cijfers waren ook al de hoogste tot dan toe.”

900.000 “verloren” stemmen bij de gemeenteraadsverkiezingen. ‘Lijst Foert’ is op twee na grootste partij

Rompslomp

Met die 16,7 procent is die ‘Lijst Foert’ de derde partij in Vlaanderen en groter dan pakweg Open VLD of SP.A. Het aantal mensen dat niet kwam opdagen, daalde wel ten opzichte van 2012. Het aantal kiezers dat wel kwam maar ongeldig stemde, steeg dan weer. Er waren ook veel meer niet-Belgen dan zes jaar geleden die zich niet lieten registeren. Waardoor de verkiezingen dus weer wat minder representatief waren.

“Hoe dat komt? Voor niet-Belgen is het een rompslomp, met die voorafgaande registratie”, zegt politicoloog Herwig Reynaert (UGent). “Ik denk dat veel Vlamingen óók niet zouden komen als het voor hen op dezelfde manier zou verlopen. En mensen weten natuurlijk ook dat je niet veel riskeert als je niet komt opdagen om te stemmen.”

In theorie kan je een boete krijgen van 40 tot 80 euro. “Maar in realiteit vervolgen we niet”, laat het College van Procureurs-Generaal weten. “Daar hebben we de middelen niet voor. Wie vier keer niet komt opdagen binnen de vijftien jaar, riskeert wel dat hij of zij van de kieslijsten geschrapt wordt voor tien jaar, en kan in die periode ook niet meer benoemd of bevorderd worden bij de overheid.”

Stemplicht afschaffen?

Maar dat maakt dus allemaal niet zo veel indruk. “Je moet toch de discussie durven aan te gaan of die stemplicht nog een goed idee is”, zegt Reynaert. “Als nu al blijkt dat honderdduizenden mensen gewoon niet komen opdagen. En dat de zogenaamde ‘bestraffing’ als je niet komt, nooit uitgevoerd wordt. Als je op stemrecht overschakelt, moeten politici ook aan de slag om de bevolking te overtuigen om effectief te komen stemmen. Dat zou toch een andere dynamiek geven.”

Regeringspartij N-VA diende vorig jaar al een wetsvoorstel in om de stemplicht af te schaffen, maar zover is het nog niet gekomen. Zo blijven we met Griekenland en Luxemburg een van de weinige Europese landen waar u wettelijk verplicht bent een bolletje te kleuren.

“Sowieso zorgt ons systeem er nog altijd voor dat er hier meer mensen stemmen dan in landen waar er stemrecht is”, zegt De Maesschalck. “In geen enkele van die landen halen ze opkomstcijfers van meer dan 80 procent zoals bij ons.”

Corrigeer

IN HET NIEUWS

Verkiezingen in jouw gemeente:

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees