Wetenschappelijke studie

Aarde slurpt veel meer water op uit oceanen dan eerst gedacht, en dat heeft gevolgen

Aarde slurpt veel meer water op uit oceanen dan eerst gedacht, en dat heeft gevolgen

Als de tektonische platen van onze planeet onder elkaar duiken, zuigen ze drie keer zoveel water onder het aardoppervlak dan oorspronkelijk werd gedacht. En dat heeft belangrijke gevolgen, zeggen wetenschappers in een recente studie die gepubliceerd werd in het gerenommeerde tijdschrift ‘Nature’.

De lithosfeer of de oppervlakte van de aarde, een laag van zo’n 100 km dik, is verdeeld in tektonische platen: zeven grote en acht kleinere (afhankelijk van de gehanteerde definitie). Jaarlijks verschuiven die zogenaamde schollen enkele millimeters, weliswaar op een zeer traag tempo en onafhankelijk van elkaar.

Aarde slurpt veel meer water op uit oceanen dan eerst gedacht, en dat heeft gevolgen
Platentektoniek Foto: Shutterstock

Dat proces wordt in wetenschappelijke termen de platentektoniek genoemd. Maar elke keer die tektonische platen bewegen, zuigen ze daarbij een beetje water met zich mee onder de aardkorst. Volgens een wetenschappelijke studie blijkt nu dat het om veel meer dan een beetje gaat.

Drie keer zoveel

De wetenschappers voerden hun onderzoek in de Marianen, een Filipijnse eilandengroep. Daar bevindt zich namelijk een aardbevingsgevoelige subductiezone, met andere woorden: een zone waar tektonische platen onder elkaar schuiven. Ten oosten van de eilanden verdwijnt de oceanische plaat van de Stille Oceaan onder de plaat van de Filipijnen. De trog die daardoor gevormd wordt, de Marianentrog, is de diepste trog ter wereld: 10.920 meter onder het zeeniveau.

Onder meer dankzij de natuurlijke seismische trillingen die er ontstaan, kon het onderzoeksteam inschatten hoeveel water wordt opgenomen in de rotsen diep onder het wateroppervlak. En dat was maar liefst drie keer zoveel dan aanvankelijk gedacht.

Aarde slurpt veel meer water op uit oceanen dan eerst gedacht, en dat heeft gevolgen
De Marianentrog is de diepste trog ter wereld Foto: Shutterstock

Met water gevulde rotsen

Maar hoe komt dat water daar nu terecht? Waarom blijft het niet gewoon in de oceaan? Dat zit zo: water wordt opgeslagen in de kristallijne structuur van mineralen en vervolgens opgenomen in de aardkorst, zowel wanneer er gloednieuwe, kokende oceanische platen worden gevormd, als wanneer platen buigen en barsten omdat ze onder hun buren duiken en er zo tegenaan slijpen. Bij die subductie dringt dat water diep in de aardkorst en -mantel binnen.

“Er was tot nog toe weinig bekend over hoeveel water er precies beweegt tijdens dat subductieproces”, aldus onderzoeksleider Chen Cai. “Doordat sensoren de echo’s van aardbevingen kunnen detecteren in de Marianentrog, konden we de snelheid van de trillingen berekenen. Een afname in snelheid wees op met water gevulde rotsen en ‘gehydrateerde’ mineralen.” En dat waren er dus veel meer dan verwacht.

Meer aardbevingen en tsunami’s

Die ontdekking heeft belangrijke gevolgen voor het begrijpen van de watercyclus van de aarde op grote diepte, schreef Donna Shillington, professor aan de Columbia University. Volgens de mariene geoloog kan het water onder de oppervlakte van de aarde er namelijk voor zorgen dat er meer aardbevingen en tsunami’s ontstaan. De aanwezigheid van het water kan immers de temperatuur waarop gesteente smelt beïnvloeden, dat draagt dan weer bij tot de ontwikkeling van magma, het vloeibare gesteente dat zich onder het aardoppervlak bevindt, ons beter gekend als lava. Dat magma doet de platen wederom bewegen en doet spanning ontstaan met een aardbeving als gevolg.

Kortom: meer water onder de aardkorst zorgt ook voor meer aardbevingen en bijhorende tsunami’s. Door deze recente studie kunnen de wetenschappers met een nieuwe blik naar dergelijk natuurgeweld kijken.“Er moeten nog veel meer onderzoeken op dit aspect worden gericht,” besluit onderzoeker Cai.

Aarde slurpt veel meer water op uit oceanen dan eerst gedacht, en dat heeft gevolgen
De oppervlakte van de aarde is verdeeld in tektonische platen. Foto: Shutterstock
Corrigeer

POPULAIRE VIDEO'S