Wat als de regering valt? Moeten we dan écht drie keer gaan stemmen in minder dan acht maanden?

Wat als de regering valt? Moeten we dan écht drie keer gaan stemmen in minder dan acht maanden?

Foto: BELGAIMAGE

Het is officieel crisis in de regering. Woensdag vergadert het kernkabinet, aangevuld met staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA), verder over een oplossing voor de impasse rond het VN-migratiepact. Maar de vraag lijkt stilaan niet meer óf de regering zal vallen, dan wel wanneer dat zal gebeuren. Wat dan? Moeten we dan echt, kort na de gemeenteraadsverkiezingen en slechts enkele maanden voor de geplande verkiezingen van 26 mei 2019, nog eens naar de stembus?

Bart De Wever, Jan Jambon, Peter De Roover, Pol Van Den Driessche… Het ene na het andere N-VA-kopstuk liet de voorbije dagen optekenen dat het niet hun bedoeling was “om de regering te doen vallen” over het VN-migratiepact. Dat zinnetje werd echter telkens gevolgd door een “maar...”.

ZIE OOK. Live: Politieke crisis bereikt kookpunt. Michel stelt kernkabinet uit na campagne van N-VA

Maar wat gebeurt er nu precies als N-VA het vertrouwen in de regering opzegt en uit de meerderheid stapt? Wat zijn de mogelijkheden? Moeten we dan nog eens gaan kiezen? De vorige stembusgang ligt nog geen twee maanden achter ons en de volgende staat al op zondag 26 mei op de planning.

“Eerst en vooral: het is niet zo dat er per definitie nieuwe verkiezingen komen als een partner het vertrouwen in de regering opzegt”, legt grondwetspecialist Toon Moonen (UGent) uit. “De Kamer van Volksvertegenwoordigers heeft nog altijd het laatste woord. In dit geval - aangezien er in mei sowieso federale, Vlaamse en Europese verkiezingen zijn - lijkt het mij weinig waarschijnlijk dat we vervroegd zullen moeten gaan stemmen.”

Lopende zaken

“Bij een val van de regering moet de eerste minister zijn ontslag gaan aanbieden bij de koning. Hoewel die regering zonder N-VA geen meerderheid meer heeft in het parlement, kan ze tot mei wel in lopende zaken blijven. Ze heeft dan minder bevoegdheden, aangezien de parlementaire controle niet meer zoals in normale omstandigheden kan worden uitgeoefend. De regering is immers al ontslagnemend. Het parlement kan wel z’n werk blijven doen, voor projecten die nog op een meerderheid kunnen rekenen.”

Bovendien hoeft de koning niet meteen het ontslag van de regering te aanvaarden. “De koning kan het ontslag in principe weigeren of het desnoods een tijd in beraad houden. Maar als er geen oplossing komt voor het onderliggende probleem, kan hij dat wel niet blijven doen.”

Vervroegde verkiezingen

Kan de periode tot 26 mei niet overbrugd worden door een regering in lopende zaken of de koning de boel niet rekken, dan moet alsnog de Kamer worden ontbonden. “In dat geval moet Binnenlandse Zaken binnen de 40 dagen nieuwe verkiezingen organiseren”, legt Moonen uit. “Dat kan natuurlijk, maar het is niet te onderschatten. Er moeten kieslijsten worden opgesteld, kandidatenlijsten opgemaakt… En dan moet de praktische kant van de zaak nog ingepland worden, een enorme logistieke operatie.”

Of een alternatieve regering

Er bestaat zelfs nog een derde mogelijkheid. “In theorie zou er ook nog een alternatieve regering op de been kunnen worden gebracht. Een nieuwe meerderheid (met een andere partij dan de N-VA, nvdr.) die dan voor de resterende maanden een beperkt programma zou uitvoeren.” Maar ook dat is erg onwaarschijnlijk, bevestigt Moonen. Dat zou immers betekenen dat er een oppositiepartij bereid gevonden moet worden om de laatste maanden een regering te verdedigen die ze jarenlang onder vuur genomen heeft. En bovendien is vanaf januari zowat elke politicus liever bezig met campagne voeren dan met beleid maken.

Corrigeer

De keuze van de redactie Enkel voor abonnees