Dit is een exclusief artikel voor jou.

Dit exclusieve artikel lezen? Doe het gratis >
Corrigeer
Het Nieuwsblad camera closecorrect down facebook gplus nextprevquote share twitter video

Het bestuur van het Potjèrcomité bij het beeldje van de Potjèrdabber, ter herinnering aan de arbeiders die ‘potjèr’ naar de steenbakkerijen brachten.atb

De Plezantste Gemeente: Feest

Al veertig jaar een echte krachtmeting in de modder

-

De Potjèrkruiwagenkoers in Ramsel is niet voor doetjes. Door modder, plassen en vuil moeten krachtpatsers een loodzware kruiwagen van proef naar proef duwen. Het feestje trekt jaarlijks tussen 8.000 en 10.000 bezoekers. En dit jaar is het dubbel feest, want de koers bestaat veertig jaar.

Meer dan alleen Graspop Zo gingen we te werk

Kracht- en behendigheidswedstrijden rijzen de laatste jaren als paddenstoelen uit de grond. Spartacus Run of Titan Run, het zijn klinkende namen voor fysieke en mentale uitputtingsslagen in grensverleggende omstandigheden. Modderbaden en waterpartijen zijn nooit ver weg. Aan de eindmeet ligt een blinkende medaille en eeuwige roem te wachten. Maar lang voor marketingjongens de sportieve hype aan de man brachten schreven ze in Ramsel bij Herselt al heel wat jaren een authentiek verhaal: de Potjèrkruiwagenkoers is daar al sinds jaar en dag traditie.

De koers verwijst naar het ambachtelijke hard labeur van bijna drie eeuwen in de gemeente. Arbeiders daalden de kleiputten af om potjèr, dialect voor potaarde, boven te halen. Na het vullen van de mallen ging het, geladen op een houten kruiwagen, richting een van de twaalf steenbakkerijen in de regio. De laatste steenbakkerij verdween eind jaren ‘80 van de vorige eeuw. Het harde werk was het dorp dan wel ontvlucht, de folklore bleef.

In het water gevallen

Sinds 1979 houdt het dorp de geschiedenis dan ook levendig door een kruiwagenkoers te organiseren in de week van Hemelvaart. Patrick Van Reet, bestuurslid van het organiserende Potjèrcomité, was erbij van in het begin. “Die eerste editie heb ik zelf meegedaan”, haalt Patrick de herinneringen op. “Toen was de koers ook korter in afstand, heen en weer door de Schoolstraat, en met minder en kleinere proefjes. Daarna is de lokale middenstand zich gaan bezighouden met de organisatie. Tot Fons Lambaerts eind jaren negentig besliste om er mee te stoppen en de opvolging niet klaar stond. In 1999 is de koers dan figuurlijk in het water gevallen. Ook de kermis viel stil, want die valt samen met de koers. Dat vonden we spijtig.”

Eddy Laporte Bestuurslid Potjèrcomité “Helemaal onder het bloed liepen de mannen van proef naar proef. Ze leken wel uit de oorlog te komen”

Na enkele babbels aan de toog van café Oud Ramsel beslisten Patrick en enkele andere bewoners het dorpsgebeuren nieuw leven in te blazen. Niet veel later was het Potjèrcomité een feit. Intussen telt de vereniging twaalf bestuursleden en ongeveer 250 vrijwilligers. Dat de koers sindsdien zo’n succes is, komt ook door de samenwerking en samenhorigheid in het dorp. Jaarlijks komen er duizenden bezoekers kijken naar de koers, ook de tientallen teams doen hun duit in het zakje van de ambiance wanneer ze de krachtmeting aangaan met hun verbouwde kruiwagen van minstens 70 kilo, moeder natuur, de hindernissenbouwers en de bedenkers van de behendigheidsproefjes. De fysieke krakers van dienst zijn ‘de ingezeepte schans’ of ‘de hel’, een diepe en zo goed als onneembare modderstrook van enkele tientallen meters.

Palingen in bad

Op het parcours moeten deelnemers verschillende proeven passeren. Over de dertien proefjes wordt op voorhand in alle talen gezwegen. Death ride, geiten melken, dode kippen pluimen, ezelkoers, autobanden vervangen, bier schuiven en broekhangen passeerden tijdens de vorige edities al de revue. “Mijn vrouw vond ooit eens een hoop palingen in met zuurstof verrijkt water. Ze krijste toen het hele huis bij elkaar”, zegt bestuurslid Eddy Laporte. “Voor de proef ‘palingen vangen’ moest ik ongemerkt een aantal vissen kopen. Niemand mocht op voorhand de proef ontdekken. Omdat ik met de palingen toch ergens moest blijven, heb ik ze thuis maar uitgezet in een bad dat we niet gebruiken.”

Maar palingen lijken een peulschil tegenover de krachtmeting die nog altijd de basis is van de Potjèrkruiwagenkoers. “Sommige deelnemers hebben ooit brandwonden opgelopen toen ze buik tegen buik een ingevroren fluitje moesten laten ontdooien”, klinkt het. “Ze waren niet ingesmeerd met vaseline met alle gevolgen van dien. Een andere keer liep een proef met een scheermes wat uit de hand. Verschillende deelnemers bloedden hevig in de halsstreek omdat ze door de spanning wat hevig te keer waren gegaan tijdens het scheren van elkaars baard. Helemaal onder het bloed liepen ze van proef naar proef. Ze leken wel uit de oorlog te komen”, luidt het. “We proberen alle proeven wel eerst zelf uit, om op de wedstrijddag problemen te voorkomen”, aldus bestuurslid Hilde Van Reet, zus van Patrick.

atb

Aan de start kwamen wel eens creatieve geesten die het wedstrijdreglement naar hun hand zetten. “Ooit was er een duo dat een plastic kruiwagen vastbond op de rug. Zij wogen meer dan 70 kilogram en waren volgens de regel van het reglement in orde”, zegt Eddy. “Na de start zijn ze van biertent naar biertent gewandeld. Een ander team verstopte ooit een gewone kruiwagen in een gigantische replica die niet handelbaar was. Die mannen leken wel kleuters naast de kruiwagen. Toen het startschot weerklonk, haalden die gasten een gewone kruiwagen uit de grotere constructie.”

De 8.000 tot 10.000 supporters langs het parcours laten het niet aan hun hart komen. Ze verkneukelen zich over het onheil dat de mindere goden zich op de hals hebben gehaald, of kijken vol bewondering naar die straffe mannen en vrouwen die schijnbaar een gezondheidswandeling maken. Sfeer en ambiance verzekerd. Op 3 maart starten de inschrijvingen voor de feesteditie. De wedstrijd zelf start op donderdag 30 mei om 15 uur onder de kerktoren van Ramsel. In de prijzenpot zit voor zo’n 6.500 euro aan waardebonnen.

atb

Onderweg komen de deelnemers verscheidene proeven tegen, zoals een ingezeepte schans of een lange modderstrook.atb

atb

atb

atb

atb

atb

atb

atb

atb

Met een kruiwagen van 70 kilogram moeten de deelnemers door het parcours ploegen.atb

Meer dan alleen Graspop

Regio

Van Reggae Geel, over Graspop in Dessel tot de Heilige Bloedprocessie in Turnhout. Wie in de Kempen woont, kan niet alleen terecht op verschillende grote festivals, ook in de kleinere gemeenten zijn folklore en kleinschalige activiteiten al wat de klok slaat. Om te feesten is er dus slechts een adres, de Kempen.

 

Van Reggae Geel, over Graspop in Dessel tot de Heilige Bloedprocessie in Turnhout. Wie in de Kempen woont, kan niet alleen terecht op verschillende grote festivals, ook in de kleinere gemeenten zijn folklore en kleinschalige activiteiten al wat de klok slaat. Mol is de hoofdstad van de feestelijkheden in de Kempen.

In 2017 gingen daar, volgens de databank van UiT in Vlaanderen, zeker 126 evenementen door. Twintig daarvan waren festivals of andere publieke optredens. Voorts waren er 38 kermissen of feesten met animatie op straat, maar liefst 35 braderijen of andere marktjes en 33 geregistreerde fuiven. Het stadsbestuur investeert dan ook jaarlijks een stevig budget voor cultuur en evenementen. In 2018 was dat ongeveer 65.000 euro.

Maar ook in de kleinere gemeenten kunnen ze er wat van. Dat geldt zeker voor Balen en Herenthout. Beide gemeenten organiseren zowel een carnaval, een jaarmarkt, een festivalletje, een evenement op een plein of in het park, een kerstmarkt, een massafuif, als een processiestoet en halen daarmee de hoogste score. “Hier is inderdaad elk weekend wel iets te doen”, zegt schepen van feestelijkheden in Herenthout Michel Van Hoof (EENHEID) fier. “Als gemeentebestuur bieden we hierin vooral een ondersteunende rol. Dat het hier zo bruist, danken we aan het rijke verenigingsleven dat de boel draaiende houdt. Zo hebben we binnenkort onze carnavalstoet. Daar kijken ieder jaar heel wat mensen naar uit.”(sedi)

Zo gingen we te werk

Om de score per gemeente te bepalen, gingen we te rade bij onze correspondenten die overal in Vlaanderen gestationeerd zijn. Zij vulden per gemeente een checklist in op basis van informatie van het bestuur of de gemeentelijke website. Verder raadpleegden we de Vrijetijdsmonitor van de Vlaamse overheid. Die bundelt gegevens van het aantal activiteiten per gemeente in 2017. De cijfers werden onder meer verzameld via de databank UiT in Vlaanderen. Daarnaast kregen we ook inzage in wat elke gemeente precies uitgeeft aan evenementen via de website www.jegemeentetelt.be (online vanaf eind februari), een initiatief van Tree Company en De Wakkere Burger om de gemeentelijke begrotingen inzichtelijk te maken voor iedereen. Die financiële gegevens zijn van 2018. (sedi)

Info:

www.vrijetijdsmonitorvlaanderen.be

www.jegemeentetelt.be

Het beste van Enkel voor abonnees