Financiële huishouding van Vlaamse gemeenten voortaan beschikbaar voor iedereen dankzij ‘jegemeentetelt.be’… en Het Nieuwsblad telt mee

Dit doet jouw gemeentebestuur met jouw geld

Dit doet jouw gemeentebestuur met jouw geld

Foto: NB Infografiek

“En dat allemaal met ons belastinggeld!” Het is een vaak gehoorde uitspraak op café en tijdens de gemeenteraad. Het nieuwe initiatief ‘jegemeentetelt.be’ van Tree Company en De Wakkere Burger maakt de gemeentelijke financiën inzichtelijk voor iedereen.

“Iedereen moet kunnen zien wat zijn of haar gemeente met jouw belastinggeld doet”, zegt Michiel Nuytemans van Tree Company. “We helpen gemeentes om burgers te betrekken bij het beleid. Als burger moet je eerst zicht krijgen op waar het geld naartoe gaat. Pas dan kan je een mening vormen over wat in de toekomst anders moet.” ‘jegemeentetelt.be’ wordt woensdag gelanceerd, maar Het Nieuwsblad zet de meest markante cijfers nu al in een overzichtje.

Methodologie

Gemeenten zijn verplicht om een meerjarenplan op te stellen en up-to-date te houden. Dit plan geldt vanaf het tweede jaar van de legislatuur tot en met het eerste jaar van de volgende. De gemeenten moeten die cijfers zelf doorgeven aan de Vlaamse overheid. Wij hebben ons gebaseerd op de meeste recente cijfers, namelijk die van de periode 2013 tot 2019.

Bekijk de cijfers voor jouw gemeente in detail (of vergelijk met een andere gemeente) op www.nieuwsblad.be/jegemeentetelt.

De tijd dat in vele Vlaamse gemeenten verschillende grote tijdelijke asielcentra, ligt achter ons. Maar het feit dat de asielcrisis minder zichtbaar is in het straatbeeld, betekent niet dat hij achter ons ligt. Nog steeds geven gemeentebesturen heel wat uit voor lokale opvanginitiatieven voor asielzoekers. De facturen zijn het duurst in Gent en Roeselare. Per inwoner geeft De Panne het meeste uit.

  • Meeste: De Panne (102,49 euro/inwoner)
  • Minste: Huldenberg en Langemark-Poelkapelle (0 euro/inwoner)

Voor heel wat Vlaamse steden of gemeenten staat Zorg en Opvang voor zowat de grootste hap uit het stedelijke of gemeentelijke budget. Gemeenten met een eigen woon- en zorgcentrum in eigen beheer spenderen jaarlijks vele duizenden euro aan de exploitatie en personeelskosten. De verschillen zijn wel groot. Zo gaf het bestuur van Geraardsbergen (een goeie 10 miljoen euro) meer dan 4 keer meer dan de collega’s van Nevele.

  • Meeste: Veurne (828,83 euro/inwoner)
  • Minste: Oud-Heverlee (0 euro/inwoner)

Kinderopvang is in vele gemeenten ‘big business’. Zeker in de meer verstedelijkte gebieden van Vlaanderen is de vraag vaak groter dan het aanbod. Om de prijzen democratisch te houden, zijn er heel wat gemeentebesturen die zelf crèches bouwen of de regierol in handen van de buiten- en naschoolse opvang. Dat kinderopvang een grote, en vaak groeiende, kostenplaats is, is het meest duidelijk in de centrumsteden. Maar ook in het kleine Landen spendeerde het bestuur zelfs meer dan 6 miljoen euro in 2018.

  • Meeste: Zelzate (116,9 euro/inwoner)
  • Minste: Galmaarden (0 euro/inwoner)

Eén van de vele maatregelen om ouderen en mensen die een extra steuntje in de rug nodig hebben, langer waardig te laten thuis wonen, is het aanbieden van thuisbezorgde maaltijden. Die worden vaak gemaakt in de keuken van het OCMW of van een woon- en zorgcentrum. Brugge legde voor die maaltijden meer dan 3,3 miljoen euro op tafel in 2018, Oostrozebeke 10.555 euro.

  • Meeste: Geetbets (32,32 euro/inwoner)
  • Minste: onder meer Leopoldsburg (0 euro/inwoner)

Een fraai aangelegde en goed onderhouden kerkhof kan één van de uithangborden van een gemeente zijn. In Knokke-Heist kostten de stedelijke begraafplaatsen in 2018 ruim 1,8 miljoen, zowat het equivalent van een forse villa. Per inwoner komt dat neer op 10,94 euro. Koploper per inwoner is evenwel, met grote voorsprong, het kleine Mesen.

  • Meeste: Mesen (79,64 euro/inwoner)
  • Minste: Merksplas (0,01 euro/inwoner)

Gemeenten zonder sociale woningen zijn vandaag op één hand te tellen. In verschillende gemeenten gaat het om 15 sociale woningen per honderd huishoudens en meer. Niet alleen de bouw, maar onderhoud en renovatie kosten handenvol geld. In Zemst ging het in 2018 om in totaal goed 3,6 miljoen euro, in Merksplas om 143,75 euro.

  • Meeste: Horebeke (104,61 euro/inwoner)
  • Minste: Bree en Lokeren (0 euro/inwoner)

Een gezonde stad of gemeente investeert in haar jonge inwoners. Dat kan gaan over kinderopvang en onderwijs, maar evenzeer over geld voor een volwaardig jongerenbeleid. In Bonheiden loopt de kostenplaats jeugd hoog op, met een totaal van 3,5 miljoen euro.

  • Meeste: Bonheiden (233,15/inwoner)
  • Minste: Laakdal (0,36 euro/inwoner)

Sinds enige tijd is het verplicht is om archeologische vooronderzoeken uit te voeren bij grote bouwwerken. Voor sommige gemeenten betekent archeologie al een uitgave. In Landen werd hier in 2018 zelfs 400.000 euro gebudgetteerd.

  • Meeste: Landen (25,06 euro/inwoner)
  • Minste: Aalst en Wevelgem (0 euro/inwoner)

Het stads- of gemeentebestuur heeft een hand in zowat alle aspecten van het maatschappelijke leven. Ook de financiële huishouding van de erediensten komt het gemeentebestuur toe. Dat gaat over huisvesting en het bijpassen van financiële tekorten tot bijdrages in renovatie- of bouwkosten. In Hoogstraten is dat alvast goed voor de stevige som van 4,6 miljoen euro in 2018 of gemiddeld 46,36 euro per inwoner. In Begijnendijk blijkt het geloof belijden echt spotgoedkoop.

  • Meeste: Gooik (239,24 euro/inwoner)
  • Minste: Begijnendijk (0,06 euro/inwoner)

Zonder centen geen sterke arm der wet of blauw op straat. Voor de veiligheid van hun burgers tastten de Vlaamse steden en gemeenten ook in 2018 diep in de geldbuidel. Het korps kostte Koksijde in totaal 9 miljoen euro. Pro capita is dat 215,54 euro. In De Panne kostten de politiepatrouilles, hondenbrigades en fietsploeg in 2018 zelfs 459,51 euro per hoofd.

  • Meeste: De Panne (459,51 euro/inwoner)
  • Minste: Maldegem (18,1 euro/inwoner)

De brandweer behoedt de Vlaamse gemeenten van groot en klein onheil zoals uitslaande branden maar evengoed katten in bomen en wespennesten op vervelende plekken. Niet elke Vlaamse gemeente heeft een professioneel brandweerkorps. En dat is ook zichtbaar in de totaalbedragen van de jaarrekeningen. Het korps van Beveren kostte de stadskas 5 miljoen euro in 2018. In Boortmeerbeek was dat net geen 700.000 euro, in Mesen 52.000 euro.

  • Meeste: Kaprijke (110,60 euro/inwoner)
  • Minste: Nijlen (1,24 euro/inwoner)

Of het nu in eigen beheer gebeurt of door een intercommunale; afval ophalen en recycleren of verwerken kost geld. Veel geld, zo blijkt. In Knokke-Heist kostte het de stadskas in totaal net geen 12 miljoen euro in 2018. Dat is bijna zes keer zoveel dan de collega’s in Geraardsbergen en Balen.

  • Meeste: Nieuwpoort (197,25 euro/inwoner)
  • Minste: Hulshout (0,19 euro/inwoner)

Nog niet genoeg, volgens de Anuna De Wevers en Greta Thunbergs van deze wereld, maar toch besteden de Vlaamse steden en gemeenten al heel wat euro’s aan de klimaatzaak en een schonere energie. Koploper op dat vlak is Gent met 8,7 miljoen euro in totaal. In Ingelmunster en Moorslede wordt per inwoners nog een pak meer uitgegeven. In verschillende gemeenten staat het thema echter minder hoog op de financiële agenda met een wel erg bescheiden totaalbedrag in 2018.

  • Meeste: Merksplas (93,28 euro/inwoner)
  • Minste: Onder meer Geel en Putte (0 euro/inwoner)

Iedereen wil wel een bloem en wat gras dat nog groen is. Maar gratis is dat niet altijd. De aankoop van gronden voor bos, park en andere natuur én vooral de inrichting van die percelen kostte Edegem in 2018 iets meer dan 1,9 miljoen euro. Een stevig bedrag werd ook in Kalmthout uitgegeven. Bree, Grimberge en Kuurne hadden in 2018 duidelijk andere prioriteiten, dat blijkt toch uit het kleine bedrag per inwoner in de jaarrekening.

  • Meeste: Moorslede (41,19 euro/inwoner)
  • Minste: Sint-Truiden en Oostende (0 euro/inwoner)

Waar brandt de lamp? Op basis van de jaarrekening van 2018 is dat duidelijk in Antwerpen. In totaal spendeerde het stadsbestuur er meer dan 10 miljoen euro aan straatverlichting. Per inwoner zijn het de kustgemeenten die voor het hoogste bedrag tekenen. Het bestuur van Aartselaar gaf per inwoner het minste uit aan het licht in de duisternis.

  • Meeste: Nieuwpoort (122,31 euro/inwoner)
  • Minste: Aartselaar (1,94 euro/inwoner)

 

 
Corrigeer