Over de gelijkenissen tussen de wereldoorlogen en de vluchtelingenproblematiek

Kurt Defrancq toont de binnenzak van de ziel aan grootouders en kleinkinderen en alles daartussen

Kurt Defrancq toont de binnenzak van de ziel aan grootouders en kleinkinderen en alles daartussen

Foto: if

Gent - De staande ovatie die Kurt Defrancq zondagnamiddag van een volle Minard kreeg moet voor de acteur een eenvoudige bevestiging geweest zijn dat hij echt van geluk mag spreken dat het hard regende toen hij goed twee jaar geleden vanuit Mechelen terug naar huis reed, nadat hij een bezoek gebracht had aan Kazerne Dossin. Het regende, en op de snelweg moest Kurt plots zijn ruitenwissers in de hoogste versnelling zetten, omdat een voorbijrijdende vrachtwagen een plas water tegen zijn voorruit deed zwiepen. "Stel u voor dat er vluchtelingen in die vrachtwagen zitten!" dacht Defrancq. Een voorstelling was geboren. Ze moest alleen nog gemaakt worden.

Defrancq zat in zijn auto nog met de gruwel van de deportatie van tienduizenden joden, zigeuners en vermeende collaborateurs uit de  Tweede Wereldoorlog  in zijn hoofd, en hij werd al geconfronteerd met dezelfde problematiek, zoveel jaar later. Leert de mens het dan nooit, houdt het dan nooit op? Vroeg Defrancq zich af, en thuisgekomen belde hij acteur-regisseur Herwig De Weerdt en ze maakten een voorstelling.

Een theatraal kleine, maar inhoudelijk zeer mooie voorstelling. Een vertelling eigenlijk, waarin Defrancq een antwoord probeert te vinden op zijn vraag. Hij doet dat vanuit verschillende standpunten: van hemzelf als kleine jongen, hoe zijn vader hem noch op 10-jarige, noch op 14-jarige leeftijd wilde vertellen wat er toch met peepee gebeurd was. Tot hij op 18-jarige zelf op zoek ging naar de feiten. Defrancq verliest zich in een zoektocht naar de precieze omstandigheden, ook niet naar de exacte feiten, maar hij geeft ermee aan dat het zo lang taboe bleef om erover te praten. Over die witte, die zwarte, en wat dat dan precies was.

In het begin van de voorstelling geeft Defrancq het al even aan zijn publiek mee: dat hij hier en daar wel eens zal afdwalen. De vertelling van Defrancq is namelijk niet chronologisch en historisch, en daarmee omzeilt hij zeer handig het risico op saaiheid. Defrancq en De Weerdt kozen voor een mozaiek aan verhaaltjes die elk op hun manier het geheel inkleuren.

Zo is het minutenlang binnensmonds glimlachen hoe een Afghaan uit de nachtwinkel aan Defrancq vertelt hoe het komt dat er ooit oorlog is gekomen en hoe hij daar zijn versie van het scheppingsverhaal bijhaalt:  hoe Gods schepsels zich elk een land mochten kiezen, en hoe er aanvankelijk één iemand geen land toebedeeld kreeg en hoe God dan zijn eigen tuin aan die sterveling gaf. En er jaloezie ontstond.

En zo zitten er tal van stukjes in De binnenzak van de ziel. We verzaken het hier bewust om die op te sommen, daarvoor moet u maar naar de voorstelling gaan. Wat telt is dat Defrancq heel veel zaken vertelt die de oudere generatie kent en weet. Dingen waarvan beleidsmakers en burgemeesters op 11-novemberherdenkingen jaar na jaar herhalen dat de huidige en de volgende generaties ze niet mogen vergeten. Maar Defrancq is geen beleidsmaker of burgemeester. Hij is acteur en weet hoe hij ervoor moet zorgen dat een verhaal effect ressorteert bij het publiek: door herkenbaarheid en ernst te larderen met subtiele humor en gevoelige momenten. Dat werkt langer na dan een politiek statement.

In een streven naar volledigheid zouden we nog de slotscène kunnen verklappen, om aan te tonen hoe Defranq de link te leggen  tussen zijn weggevoerde grootvader en een jonge Afrikaanse vluchteling die hij op een snelwegparking ontmoet.  Maar die is te mooi om na te vertellen. Gewoon gaan kijken: toegankelijk, genietbaar en begrijpbaar voor grootouders en hun kleinkinderen vanaf zeg maar 12 jaar, en alles wat daartussen ligt.

De binnenzak van de ziel. Kurt Defrancq. Info op www.koortzz.be en www.kurtdefrancq.be

Corrigeer

Auto's in de kijker

Vastgoed

Jobs in de regio