Iran schort nucleaire deal gedeeltelijk op

Iran schort nucleaire deal gedeeltelijk op

Foto: AFP

Iran heeft nadat de VS het internationaal atoomakkoord eenzijdig heeft opgeblazen een jaar gewacht. En dat heeft blijkbaar lang genoeg geduurd voor president Rohani. Maar hij laat de deur voor het Westen op een kier staan.

Precies een jaar nadat de VS eenzijdig uit het internationale atoomakkoord is gestapt, heeft Iran een deel van zijn veplichtingen opgeschort. Het bestuur in Teheran heeft de overige partners een ultimatum van 60 dagen gesteld om aan de voorwaarden van de overeenkomst uit 2015 te voldoen. Iran eist in het bijzonder dat de sancties in de olie- en bankensector worden opgeheven. Als dit niet gebeurt, zal Teheran de uraniumverrijking hervatten. Met die aankondiging wordt de druk verhoogd op de overige verdragsluitende partijen Duitsland, Frankrijk, Rusland, Groot-Brittannië en China, die samen met de VS en Iran in 2015 de overeenkomst hadden onderhandeld.

Olie

De Amerikaanse president Donald Trump had de overeenkomst op 8 mei 2018 eenzijdig beëindigd. De Amerikaanse regering beschuldigt Teheran er onder meer van het terrorisme te financieren en het Midden-Oosten en de Golfregio te destabiliseren. De VS hebben intussen tegen Iran de strengste sancties ooit uitgevaardigd. Iedereen die sinds begin mei nog olie uit Iran koopt, kan vrijwel geen zaken meer doen met Amerikaanse bedrijven. De olie-export is de belangrijkste bron van inkomsten van Iran.

Volgens het persbureau Isna bracht president Hassan Rohani de verdragspartners in een brief op de hoogte van de beslissing. “We kunnen niet alleen een internationale overeenkomst naleven, als de andere partijen dat niet doen”, zei Rohani woensdag op een kabinetsvergadering in Teheran. Iran heeft na de contractbreuk van de Amerikanen een jaar geduldig gewacht, maar ook de andere vijf partijen kunnen blijkbaar de voorwaarden van de deal niet naleven. Daarom heeft hij in een brief zijn collega’s in China, Duitsland, Frankrijk, Groot-Brittannië en Rusland over de beslissing op de hoogte gebracht.

Contractbreuk

“Wij zijn niet uit de nucleaire deal gestapt, maar maken van ons legitiem recht gebruik om ons te verzetten tegen deze contractbreuk”, zei Rohani. Iran kan een overeenkomst niet eenzijdig uitvoeren en alle kosten voor zich nemen. “Na het vertrek van de VS hebben de andere vijf verdragspartners geprobeerd de deal kunstmatig in het leven te houden, maar wat we nodig hebben is een chirurgische ingreep”.

In een eerste fase van de gedeeltelijke exit wil Teheran volgens Rohani niet langer vasthouden aan de overeenkomst om nog slechts 300 kilogram uranium te behouden en de rest naar derde landen te sturen of te verkopen. Ook de beperkingen voor de producten uit de zwaarwaterreactor Arak zullen niet langer van toepassing zijn.

Oliesancties

Teheran zal zijn verplichtingen weer nakomen, indien de verdragsluitende partijen binnen de twee maanden de bank- en oliesancties tegen Iran weer opheffen, zei Rohani. Indien dat niet gebeurt, zal Iran in de volgende fase na 60 dagen ook de beperking op de uraniumverrijkingsrestrictie tot 3,5 procent herzien en uranium onbeperkt verrijken. Na de vastenonderbrekling wil Rohani woensdagvond in een interview op de openbare omroep IRIB de beslissing verder toelichten.

Het internationaal nucleair akkoord werd in juli 2015 in Wenen afgesloten. De overeenkomst moest het Iran met strenge internationale controles onmogelijk maken om kernwapens te ontwikkelen. In ruil stelde de verdragsluitende partijen, de VS in het bijzonder, een versoepeling van de sancties en een normalisering van de handelsbetrekkingen in het vooruitzicht.

Onverantwoord gedrag

Volgens het International Atoomagentschap heeft Iran zich sinds januari 2016 aan de deal gehouden en is er geen enkele schending van de voorwaarden vastgesteld. De Verenigde Staten stapten evenwel begin mei 2018 eenzijdig uit het internationaal akkoord. Ze beschuldigen Iran ervan onrust te stoken in het Midden-Oosten.

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu, een van de felste tegenstanders van de nucleaire deal, stelde duidelijk dat Tel Aviv nooit zal toestaan dat Iran kernwapens kan ontwikkelen. De Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov benadrukte dat deze situatie enkel te danken is aan het onverantwoord gedrag van de VS. Lavrov ontmoette zijn Iraanse collega Mohammad Javad Zarif in Moskou. Kremlinwoordvoerder Dmitri Peskov zei op hetzelfde moment dat Rusland er alles aan zal doen opdat de afspraken worden gerespecteerd.

Verdragspartners

Ook de Franse minister van Defensie, Florence Parly, bekrachtigde dat Frankrijk zich aan het akkoord wil houden. Ze sloot op de zender RMC sancties echter niet uit. “Het is waarschijnlijk een van de zaken die moeten uitgeklaard worden”, voegde ze eraan toe.

De hoge EU-vertegenwoordiger van buitenlands beleid, Federica Mogherini, wilde voorlopig geen commentaar kwijt. Een hoge functionaris zei woensdag wel dat de EU de zaak bekijkt en verwees naar de geplande consultaties tussen de verdragspartners. De ministers van Buitenlandse Zaken van de EU-lidstaten zullen zich maandag in Brussel over de situatie buigen. Dat daar verreikende beslissingen zullen worden genomen, lijkt erg onwaarschijnlijk.

Vliegdekschip

In Duitsland leidde de beslissing van Teheran tot bezorgdheid over een nog meer gespannen situatie in de regio. “Deze escalatie is erg gevaarlijk”, zei de voorzitter van de Commissie buitenlandse zaken van de Bundestag woensdag op het nieuwsportaal t-online. “Het gevaar voor een oorlog tussen Teheran en Washington is aanzienlijk gestegen”, zei de groene politicus Omid Nouripour. Het sturen van bommenwerpers en een Amerikaans vliegdekschip naar de regio zou op internationaal vlak de alarmsignalen moeten laten afgaan.

Londen noemde de beslissing van Teheran “erg ongelegen”. “De aankondiging uit Teheran is een onwelkome stap. We dringen er bij Iran op aan geen verdere beslissingen te nemen die leiden tot escalatie en manen het land aan om zijn verplichtingen na te komen”, zei staatssecretaris buitenlandse zaken Mark Field in het Lagerhuis.

Toenemende spanningen

De Amerikaanse veiligheidsadviseur John Bolton had zondag aangekondigd dat de VS als militaire waarschuwing aan Teheran het vliegdekschip “USS Abraham Lincoln” en een bommenwerperseskader naar de wateren rond Iran hadden gestuurd. Dinsdag had de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Miko Pompeo een verrassingsbezoek gebracht aan Irak en zijn gepland bezoek aan Berlijn afgezegd. Pompeo ontmoette verschillende Iraakse regeringsfunctionarissen om over de toenemende spanningen met buurland Iran te praten.

In Irak zijn enkele duizenden Amerikaanse soldaten gestationeerd die deelnemen aan de strijd tegen IS-milities. De Iraakse premier Adel Abdel Mahdi prees woensdag de goede betrekkingen met de VS en benadrukte dat Irak zijn beleid blijft voortzetten om bruggen te bouwen tussen alle vrienden en buren, Iran inbegrepen.

Corrigeer

MEER NIEUWS