Wanneer zitten je kinderen te veel op hun smartphone of tablet tijdens de vakantie? En hoe zorg je ervoor dat ze ook andere dingen doen?

Wanneer zitten je kinderen te veel op hun smartphone of tablet tijdens de vakantie? En hoe zorg je ervoor dat ze ook andere dingen doen?

De vakantie is voor kinderen een tijd van zalig niets doen. Maar bij sommigen beperkt dat “niets doen” zich tot urenlang naar een smartphone, tablet of ander beeldscherm staren. Een lastig probleem waar veel ouders mee worstelen. Want wanneer is het te veel? En hoe motiveer je je kinderen om meer buiten te komen?

“Vakantie moet een leuke tijd zijn, waarin kinderen doen wat ze het liefst willen. En als dat spelen op een tablet of spelconsole is, dan is dat zo.” Dat je kinderen graag achter een scherm zitten, is dus op zich niet zo erg, vinden onze experts. Maar wanneer is het te veel? Dat is een vraag waar veel ouders mee worstelen. En waar geen eenduidig antwoord op bestaat. “Dat kun je niet exact zeggen”, zegt professor media-innovatie Lieven De Marez (UGent). “Het is niet zoals bij koorts, waar de drempel ligt op 37,2 graden.”

Volgens professor sport- en bewegingswetenschappen Greet Cardon (UGent) is een uur per dag meer dan voldoende voor kinderen tot 12 jaar. “Het is niet goed als ze langer aan die dingen blijven plakken. Buitenkomen en exploreren is zo belangrijk voor hun motoriek, hun gezondheid en hun sociaal gedrag.” Er wordt zelfs een link gelegd met depressies en slecht slapen. “Actief zijn is essentieel voor de ontwikkeling van ieder kind.”

“Je moet grenzen stellen”, zegt ook media-expert Stefaan Lammertyn, die meer op zijn buikgevoel afgaat. “Ik vind niet dat een jongen of meisje van 12 jaar heel de dag naar zo’n scherm mag kijken. Er moet afwisseling zijn. Het is belangrijk om in gesprek te gaan en afspraken te maken.” Ook De Marez doet dat met zijn kinderen. “In de vakantie mogen ze wel iets meer tijd online doorbrengen. Het is ook een manier voor hen om contact te houden met vriendjes van school, die soms drie kerktorens verder wonen.”

De professor raadt ouders wel aan hun verantwoordelijkheid te nemen en hun kinderen in de gaten te houden. “Het wordt een probleem wanneer een kind afhankelijk wordt van die tablet. Wanneer iets een gewoonte wordt en het een negatieve impact heeft, kweken ze een verslaving waar ze later in hun leven veel problemen mee kunnen krijgen.” De Marez raadt ouders dan ook aan op te letten. “Wanneer hun kind geïsoleerd raakt en minder afspreekt met vriendjes, de schoolresultaten achteruit gaan en het minder aandacht krijgt voor persoonlijke hygiëne en gezondheid, moeten alarmsignalen afgaan.”

Tips om schermtijd te verminderen

Doorbreek isolement

Als alle leden van het gezin op hun tablet of smartphone bezig zijn, is iedereen geïsoleerd. “Laat ze niet in hun isolement”, zegt De Marez. “Wijs hen erop dat ze op hun scherm zitten en praat met hen. Is dat echt nodig, vraag ik mijn kinderen bijvoorbeeld. En dan vraag ik hen om samen dingen te doen.”

“Ga bijvoorbeeld samen zwemmen”, zegt Lammertyn. “Gegarandeerd dat ze hun smartphone niet mee in het zwembad zullen nemen.”

Laat ze zich vervelen

“Ik ben zo blij als mijn zoon zegt dat hij zich verveelt”, zegt Lammertyn. “Dan komt de creativiteit naar boven.” Ook Cardon vindt dat we kinderen moeten leren dat er niets mis is met even niets doen. “Gewoon rondhangen in huis is best oké.” Maar dat vervelen moet niet heel de dag duren. “Suggereer zelf iets wat ze zouden kunnen doen, zodat ze niet uit gewoonte naar de tablet grijpen. Er zijn genoeg zaken die je in de zomer samen kan doen, spelen in de tuin, zwemmen en ga zo maar door.”

Lees zelf een boek

De experts zijn het erover eens: ouders moeten het goede voorbeeld geven. En dus niet zelf de hele tijd op hun smartphone kijken, maar bijvoorbeeld een boek lezen. “Ik merk dat mijn kinderen sneller lezen als ik dat ook veel doe”, zegt Lammertyn.

Plan schermtijd in blokken

Professor De Marez gelooft in het maken van blokjes: las elke dag een halfuur tot meerdere uren in waarop ze op hun toestel mogen. Daarbuiten moet de smartphone weg. “Zo leer je hen dat ze niet elke keer mogen reageren als het scherm oplicht. Ik heb liever dat kinderen een paar keer per dag een halfuur met hun smartphone bezig zijn dan 300 keer een minuut, bij elke notificatie van Snapchat. Dan maken ze daar een gewoonte van, en uiteindelijk wordt de smartphone een verslaving.”

Toon interesse

Het risico op boze of gefrustreerde kinderen is kleiner wanneer je interesse toont in wat ze doen, zegt Cardon. “Laat ze niet in het midden van een spelletje of film alles afzetten, maar ga erbij zitten en wacht even tot het gedaan is. Praat erover en zet het daarna samen af.”

Gebruik een schermtijd- app

Als je het tabletgebruik van je kind toch gedetailleerd in de gaten wil houden, kan je apps gebruiken die schermtijd meten. “Daarop zie je per dag hoelang ze ermee bezig zijn geweest en welke apps gebruikt zijn. Dan heb je concrete informatie op basis waarvan je afspraken kan maken.”

Apps gebruiken die de schermtijd beperken of bepaalde sites blokkeren, is dan weer geen goed idee. “Zeg je kind beter zélf wat wel en niet mag”, zegt Lammertyn.

Slimmer Leven - Gezin & Vrije tijd