Zoon trots op plein voor Irene Spicker die Dossin overleefde: “Ik zou van de maan gekomen zijn om dit mee te maken”

Een plein in Mechelen eert Irene Spicker, een Joodse kunstenares die lange tijd geïnterneerd was in de Dossinkazerne en dit ook overleefde. Zo was ze een belangrijke getuige van het leven in het doorgangskamp. Haar zoon Uziel Awret (66) mocht woensdag het straatnaambord voor haar onthullen.

Zoon trots op plein voor Irene Spicker die Dossin overleefde: “Ik zou van de maan gekomen zijn om dit mee te maken”

Een plein in Mechelen eert Irene Spicker, een Joodse kunstenares die lange tijd geïnterneerd was in de Dossinkazerne en dit ook overleefde. Zo was ze een belangrijke getuige van het leven in het doorgangskamp. Haar zoon Uziel Awret (66) mocht woensdag het straatnaambord voor haar onthullen.

Irene Spicker (1921) die vijf jaar geleden stierf, overleefde niet alleen de gruwel van de Tweede Wereldoorlog. Ze liet ook belangrijke kunstwerken en memoires na over haar tijd in de Dossinkazerne. “Had je dit moeder verteld toen ze in 1944 de kazerne buitenwandelde, ze zou de ironie ervan inzien en hard hebben gelachen. Zelf ben ik heel trots en gelukkig, al is het moeilijk om mijn emoties te verwoorden”, zegt haar zoon Uziel Awret. Samen met zijn zoon Keolu was de Amerikaan speciaal vanuit Berlijn doorgereisd naar Mechelen om de onthulling van het plein tussen museum Kazerne Dossin en de historische Dossinkazerne mee te maken. “Dit is voor onze familie een ongelofelijk moment. Ik zou van de maan gekomen zijn om dit mee te maken”, vertelt hij.

(Lees verder onder de foto)

Uziel Awret woonde de onthulling bij, samen met zijn zoon Keolu. Sven Van Haezendonck

De inhuldiging van het Irene Spickerplein is een rechtstreeks gevolg van de oproep van televisiemaakster Sofie Lemaire om meer gerenommeerde vrouwen te vereeuwigen op straatnaambordjes. De opnames voor het Canvas-programma lopen volop. “”Begin dit jaar waren in Mechelen bijna 120 straten naar overleden personen genoemd. Maar 10% daarvan was een vrouw. Dat moet anders”, zegt Gabriella De Francesco (Vld-Groen-m+), schepen van Gelijke Kansen. “We gaan zo veel mogelijk op zoek naar een historische of inhoudelijke link met de buurt”, stelt schepen Greet Geypen (Vld-Groen-m+), zelf historica.

Van onschatbare waarde

Het paspoort van Irene Spicker. Kazerne Dossin

Kazerne Dossin en de stad kozen dus niet zomaar voor Irene Spicker. Toen ze in 1943 in volle oorlog werd opgepakt, verbleef ze maandenlang in de Dossinkazerne. “Irene was een Duitse kunstenares die als jonge vrouw naar ons land vluchtte, maar ze werd in Brussel gearresteerd. Ze had het geluk dat haar talent in de Dossinkazerne werd opgemerkt door een bewaker”, vertelt Veerle Vanden Daelen, conservator van Kazerne Dossin.

Irene Spicker werd vervolgens ingedeeld bij de zogenaamde Malerstube. Daar kreeg ze de taak om nummers te schilderen voor de mensen die op het transport naar Auschwitz werden gezet. “Daardoor was ze een van de weinigen die gedurende lange tijd het reilen en zeilen in de Dossinkazerne kon volgen. Haar memoires, haar artistieke werk en andere door haar bewaarde voorwerpen zijn van onschatbare waarde voor de reconstructie van het dagelijkse leven in het kamp. Net als het werk van andere geïnterneerden”, legt Vanden Daelen uit.

Centrale rol in vernieuwd memoriaal

Uziel Awret Zoon Irene Spicker

“Aan de details waarmee moeder het leven in de Dossinkazerne beschreef, kon je ook merken dat ze het verhaal met zich meedroeg.”

Een van de schilderijen van Spicker zal zelfs een centrale rol spelen in de vernieuwde opstelling van het memoriaal en museum die begin 2020 klaar moet zijn. “Tijdens haar gevangenschap schilderde Irene Spicker het portret van het meisje met het rode haar en het groene jasje. Tot vandaag weten we niet wie ze is. Maar de kans dat ze bij haar aankomst in Auschwitz niet werd vermoord, is bijzonder klein”, zegt Veerle Vanden Daelen. Het portret zal er symbool staan voor de vele gedeporteerde kinderen van wie niet eens een foto bewaard bleef.

Over haar periode in de Dossinkazerne was Irene Spicker aanvankelijk heel zwijgzaam. “Moeder vertelde weinig tijdens mijn kindertijd. Joden die de kampen overleefden, draaiden een bladzijde om en begonnen een nieuw leven. Ze wilden de nieuwe generatie niet belasten met traumatische verhalen”, vertelt Uziel Awret. Al kwamen de lippen van zijn moeder wel los toen er sprake was van de opening van Kazerne Dossin. “Zeker toen de rol van deze plaats in de geschiedenis werd erkend. Aan de details waarmee moeder het leven in de Dossinkazerne beschreef, kon je ook merken dat ze het verhaal met zich meedroeg”, zegt hij nog.

Irene Spicker maakte dit pakkende portret van het meisje met het rode haar.  SVH