Spanje trekt voor de vierde keer in vier jaar naar de stembus: hoe is het zo ver kunnen komen?

Spanje trekt voor de vierde keer in vier jaar naar de stembus: hoe is het zo ver kunnen komen?

Pedro Sanchez, leider van de winnende sociaaldemocraten, kon geen coalitie op de been krijgen. Foto: EPA-EFE

Voor de vierde keer op vier jaar tijd trekken de Spanjaarden zondag naar de stembus. Na de vorige verkiezingen, eind april, slaagde Pedro Sanchez, leider van de winnende sociaaldemocraten, er niet in om een coalitie op de been te krijgen. Na bijna vijf maanden onderhandelen schreef koning Felipe nieuwe verkiezingen uit.

Het is twijfelachtig of een nieuwe stembusgang wel een duidelijke winnaar zal opleveren. De opgraving van Franco’s stoffelijke resten en de zware celstraffen voor een tiental Catalaanse separatisten gooiden de voorbije weken nog meer olie op het politieke vuur in Madrid.

Volgens de laatste peilingen moet er niet gehoopt worden op een einde van de politieke stilstand. Enkel een coalitie tussen de sociaaldemocraten van PSOE en de conservatieven van PP zou een ruime meerderheid opleveren, maar Sanchez heeft die optie al categoriek van tafel geveegd.

Spanje trekt voor de vierde keer in vier jaar naar de stembus: hoe is het zo ver kunnen komen?
Vrijdag kwamen duizenden mensen op straat in Barcelona. Foto: EPA-EFE

Al vier in lopende zaken

Al vier jaar lang moet Spanje, de vierde economie van de EU, het doen met regeringen in lopende zaken of minderheidsregeringen. Sanchez nam het in juni vorig jaar over met een minderheidsregering, en hoopte op een steviger mandaat van de kiezer bij de verkiezingen van ruim een half jaar geleden. Zijn partij won wel stevig, maar eindigde ver van een meerderheid in het parlement. Hij slaagde er bovendien niet in over links een coalitie te sluiten. De gesprekken liepen spaak toen Podemos-leider Pablo Iglesias maar bleef aandringen op een echte coalitieregering, met eigen ministers, terwijl Sanchez aanstuurde op een minderheidsregering met steun van Podemos en regionale partijen.

Er werd geen vergelijk gevonden, en dus werd Sanchez’ voorstel eind juli weggestemd. In de weken daarop volgde nog overleg, maar ook dat leverde niets op. De koning kon niet anders dan vaststellen dat geen enkele partij een meerderheid rond zich kon vormen, en dat er dus nieuwe verkiezingen nodig zijn.

Sanchez zet dan ook, net als in april, opnieuw in op een absolute meerderheid, om zo een eind te maken aan de politieke impasse die nu al enkele jaren duurt. Maar ook voor komende zondag voorspellen de peilingen een moeilijk resultaat: aan de linkerkant zouden PSOE, Podemos en Mas Pais, een nieuwe partij, uitkomen op ruim 155 zetels, terwijl aan de rechterkant een blok van ongeveer evenveel zetels zou ontstaan, bestaande uit PP, VOX en Ciudadanos. Geen enkel blok beschikt dus over een meerderheid - daarvoor zijn 176 zetels nodig. Aan de rechterkant gaat vooral het extreemrechtse Vox erop vooruit en zou de derde partij kunnen worden: van 24 naar 46 zetels, volgens de peilingen. Ook de PP groeit, maar Ciudadanos zou fors verliezen. In april had PP-leider Pablo Casado zijn partij verder naar rechts gestuurd, maar de afgelopen weken voer de partij een meer centrumgerichte koers.

Spanje trekt voor de vierde keer in vier jaar naar de stembus: hoe is het zo ver kunnen komen?
Foto: EPA-EFE

Breuklijnen

Net als bij de mislukte regeringsvorming van afgelopen zomer, zullen ook nu weer regionale partijen een rol kunnen spelen. Dat belooft nog moeilijker te worden, nu de separatistische kwestie recent nog verder aan belang gewonnen heeft. Aan de ene kant staan het extreemrechtse Vox, dat aan populariteit wint en niet wil dat aan de Spaanse eenheid geraakt wordt, aan de andere kant staan verschillende regionale partijen die meer onafhankelijkheid willen, maar die wel nodig zullen zijn voor een meerderheid in het parlement. Door de Spaanse politiek lopen nu drie breuklijnen, aldus Federico Santi, analist bij Eurasia Group. Behalve de traditionele tegenstelling tussen links en rechts is dat sinds kort ook de separatistische kwestie en een anti-establishmentsfeer.

Die spanningen werden nog verder versterkt na de celstraffen waartoe een tiental Catalaanse separatisten enkele weken terug werden veroordeeld. Slechts een paar dagen voor de verkiezingen ging Sanchez hierover nog serieus uit de bocht, in een poging centrumkiezers voor zich te winnen. Sanchez had in een debat op maandag gegarandeerd dat de naar België gevluchte Carlos Puigdemont in Spanje berecht zou worden. Enkele dagen later werd hem gevraagd hoe hij dat zou doen, en hij gaf als antwoord dat het parket van de regering afhangt. Later trok hij die uitspraken, na zware kritiek, weer in.

Enorme veiligheidsmaatregelen

In Catalonië zullen zondag forse veiligheidsmaatregelen gelden. Niet enkel 8.000 agenten van de Catalaanse politiemacht Mossos d’Esquadra maar ook 4.500 leden van de nationale politie en de Guardia Civil zullen de veiligheid en orde tijdens de verkiezingsdag bewaken. Er zijn in de regio al een aantal weken massaprotesten aan de gang die enkele keren op geweld uitdraaiden. Dat geweld deed de aanhang van Vox nog verder groeien: wat Vox-leider Santiago Abascal betreft moeten separatistische partijen gewoon verboden worden.

De recente opgraving van dictator Franco, een campagnethema van Sanchez’ PSOE, is een ander thema waarop het extreemrechtse Vox zich profileert. Voor Abascal was de opgraving van het lichaam van de oud-dictator “heiligschennis”.

De stembureaus openen zondag om 9 uur, en stemmen kan tot 20 uur. Goed 37 miljoen Spanjaarden zijn stemgerechtigd.

Corrigeer

NIET TE MISSEN

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees