Grondwettelijk Hof vernietigt mobiliteitsvergoeding Cash for Cars

Grondwettelijk Hof vernietigt mobiliteitsvergoeding Cash for Cars

Foto: Photo News

Het Grondwettelijk Hof heeft donderdag ‘Cash for cars’ vernietigd, een wet die het gebruik van bedrijfswagens moet ontraden. Zowel het opzet als sommige aspecten van de uitvoering zijn volgens het Hof “problematisch in het licht van de grondwettelijke beginselen van gelijkheid en niet-discriminatie”.

‘Cash for cars’, ook wel mobiliteitsvergoeding genoemd, laat werknemers toe hun bedrijfswagen in te ruilen voor meer loon, met dezelfde fiscale en sociale voordelen als de bedrijfswagen. Met die wet uit 2018 wou de toenmalige regering van premier Charles Michel de files aanpakken en werknemers aansporen om te kiezen voor meer milieuvriendelijke vervoermiddelen.

Discriminerend

De vakbonden ACV en ABVV en drie klimaatorganisaties (Climaxi, Climate Express en Inter-Environnement Bruxelles) waren begin vorig jaar naar het Grondwettelijk Hof getrokken om de wet aan te vechten. Volgens de organisaties was er geen aantoonbaar verband tussen de maatregel en de milieudoelstellingen en is de uitwerking discriminerend ten aanzien van werknemers die geen bedrijfswagen ter beschikking hebben.

Met succes, zo blijkt nu. “Zowel het algemene opzet van de ontworpen regeling als bepaalde aspecten van de concrete uitwerking ervan zijn problematisch in het licht van de grondwettelijke beginselen van gelijkheid en niet-discriminatie”, zo staat in de conclusie van het arrest dat het Hof donderdag velde.

Vernietiging

Het Hof bevestigt dat de maatregel de begunstigden van een mobiliteitsvergoeding niet weerhoudt om alsnog met een eigen wagen naar het werk te rijden. Daardoor is niet gewaarborgd dat de doelstelling van de wet wordt bereikt. Tegelijkertijd is het Hof niet overtuigd van de argumenten die de overheid aanvoert om het verschil in behandeling te verantwoorden met werknemers die geen mobiliteisvergoeding genieten en wier loon helemaal is onderworpen aan de fiscale en sociale bijdragen.

Om te vermijden dat de terugwerkende kracht van de vernietiging van de wet tot grote moeilijkheden zou leiden, handhaaft het Hof de gevolgen van de wet “tot, in voorkomend geval, nieuwe wetsbepalingen in werking treden en uiterlijk tot en met 31 december 2020”.

Geen groot succes

Een overdonderend succes is ‘Cash for cars’ tot nu toe nochtans niet geweest. Uit een recente studie van hr-dienstenbedrijf Acerta bleek dat nauwelijks 0,175 procent van de werknemers in 2019 hebben gebruikgemaakt van de maatregel. Volgens de federale regering was het echter nog te vroeg om een eerste balans van de wet op te maken.

Het arrest heeft geen gevolgen voor die andere maatregel die de files en de milieuvervuiling moet aanpakken. Het in maart vorig jaar ingevoerde mobiliteitsbudget biedt werknemers een budget waarmee ze hun bedrijfswagen kunnen inruilen voor een milieuvriendelijker model. Ze kunnen ook alternatieve en duurzame vervoersmiddelen kopen. Ook dat is volgens Acerta vooralsnog geen succes gebleken.

Vakbonden tevreden

“Cash for cars lost mobiliteitsproblemen niet op, de begunstigden kunnen de wagen verder blijven gebruiken”, zo reageerde ACV-jurist Piet Van den Bergh op Twitter. “Daarnaast: ongerechtvaardigde fiscale koterij, voorbehouden aan werknemers die recht hebben op bedrijfswagen.”

Ook ABVV is “zeer tevreden” met de uitspraak. “Het is discriminerend omdat de ene wel sociale bijdragen moet betalen op het volledige loon en de andere niet”, legt het hoofd van de studiedienst van de socialistische vakbond, Jean-Marie Debaene, uit. “In principe is zo’n onderscheid mogelijk, maar dat kon hier niet verantwoord worden omdat het doel van de maatregel, groene mobiliteit, niet wordt bereikt. Het kan zijn dat een werknemer met zijn fiscaal voordeel bijvoorbeeld een eigen, nog vervuilendere wagen gebruikt om naar het werk te gaan.”

Debaene benadrukt dat de bonden niet tegen maatregelen zijn om bedrijfswagens uit het verkeer te halen. “Integendeel, wij zijn naarstig op zoek naar alternatieven voor de salariswagens”, stelt hij. Op dat vlak ziet hij ook meer heil in het mobiliteitsbudget. Daarbij kunnen werknemers onder meer hun bedrijfswagen inruilen voor een milieuvriendelijker model of alternatieve en duurzame vervoersmiddelen kopen.

Politieke reacties

Dat de mobiliteitsvergoeding in haar huidige vorm niet overeind blijft, is volgens CD&V-Kamerlid Jef Van den Bergh “niet het einde van het gevoerde beleid van de vorige regering om de mobiliteitsproblemen in ons land op te lossen”, zegt hij in een reactie. “Cash for car had minder garanties om ervoor te zorgen dat de werknemer zijn mobiliteit op een duurzamere manier zou invullen. Het mobiliteitsbudget biedt die oplossing wel.”

“Cash for car zit reeds vervat in het mobiliteitsbudget en de regeling bevat ook méér stimulansen om werknemers bewust te maken van hoe zij hun mobiliteit kunnen organiseren”, aldus Van den Bergh. “Laat ons dit arrest aangrijpen om de opgesomde pijnpunten te analyseren en zo het mobiliteitsbudget te versterken.”

SP.A-Kamerlid Joris Vandenbroucke vindt dan weer dat de vernietiging van “cash for cars” door het Grondwettelijk Hof “het signaal moet zijn om eindelijk werk te maken van een grondige fiscale hervorming die echt een oplossing biedt aan de wildgroei van salariswagens”. Volgens hem is de regeling, net als het mobiliteitsbudget, “gemorrel in de marge”. “Er wordt amper gebruik van gemaakt, het zet geen enkele rem op de wildgroei van salariswagens, het heeft bijgevolg ook geen enkele positieve impact op de files of de klimaatproblematiek en het zorgt alleen maar voor nog meer fiscale koterijen in dit land”, zegt Vandenbroucke.

Volgens de SP.A’er moeten er “om een echte omslag te creëren” twee dingen gebeuren. Ten eerste moet er “een forse verlaging” komen van de lasten op arbeid. Ten tweede moeten de Vlaamse en federale overheden “fors investeren in meer en beter openbaar vervoer”.

De Block: “Zeer jammer”

Minister van Sociale Zaken Maggie De Block (Open VLD) vindt het “zeer jammer dat een bedrijf nu niet langer een gelijkwaardige vergoeding kan geven wanneer een werknemer geen bedrijfswagen wenst”. Op dit moment wordt de maatregel gebruikt door ruim 600 werknemers bij 450 werkgevers. “De mensen die er gebruik van maken, kunnen tot het einde van het jaar de mobiliteitsvergoeding nog ontvangen. Vanaf 2021 zal die vergoeding dan belast worden zoals gewoon loon”, aldus De Block.

De minister wijst er wel op dat het mobiliteitsbudget blijft bestaan. Werknemers kunnen via de maatregel onder meer hun bedrijfswagen inruilen voor een milieuvriendelijker model of alternatieve en duurzame vervoermiddelen kopen, en ook huisvestingskosten komen in aanmerking als iemand dicht bij zijn werk gaat wonen. “Met Open Vld pleiten we er voor om de mogelijkheden van het mobiliteitsbudget op termijn uit te breiden naar alle werknemers”, zegt De Block.

“We zullen met Open VLD de strijd niet staken om de koterijen in ons land aan te pakken”, luidt het voorts. “Dit arrest maakt ook de vervanging van maaltijdcheques en ecocheques door een nettovergoeding moeilijk. Dat mensen met hun loon mogen doen wat ze zelf willen, vind ik een belangrijk principe.”

Corrigeer

IN HET NIEUWS

Verkiezingen in jouw gemeente:

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees