Sterrenkundigen ontdekken grootste explosie sinds oerknal

Sterrenkundigen ontdekken grootste explosie sinds oerknal

Illustratie van een zwart gat met twee jets of straalstromen Foto: AFP

In sterrenbeeld Slangendrager heeft een enorme explosie een gat geslagen waarin 15 sterrenstelsels zouden kunnen verdwijnen. Voor een goed begrip: ons sterrenstelsel, de melkweg, bevat ongeveer 200 miljard sterren. Astronomen ontdekten de holte in een gaswolk al in 2016, maar zijn nu pas zeker dat deze het resultaat is van een explosie, vijf keer krachtiger dan het vorige waargenomen record.

Dankzij ruimtetelescoop Chandra kwamen wetenschappers de immense holte op het spoor. Het bevindt zich op 390 miljoen lichtjaar afstand van de aarde. Oorzaak is een zogeheten ‘superzwaar zwart gat’. Dit exemplaar heeft een massa - aan duizelingwekkende cijfers geen gebrek in dit artikel - van 10 miljoen zonnen.

Straalstroom

Dat zwarte gaten materie naar zich toetrekken en opslokken is bekend. Maar ze kunnen ook enorme hoeveelheden energie uitstoten in jets of straalstromen. Volgens astronomen valt het een beetje te vergelijken met een vulkaanuitbarsting. In Slangendrager heeft de eruptie van zo’n jet de omliggende gaswolk uit elkaar gedreven waardoor een holte ontstond. Uiteindelijk knalde de jet tegen een ander hemellichaam.

Sterrenkundigen ontdekken grootste explosie sinds oerknal
Het zwart gat omringd door een rode gaswolk. De twee zwarte holtes tonen waar jets de wolk uit elkaar gedreven hebben. Impressie van het vorige record. Foto: NASA

Het vorige record dateert van 2005. Ook toen ontdekte een telescoop het resultaat van zo’n straalstroom: holtes in warm gas. Toen woog het verplaatste gas evenveel als sterren in de melkweg samen. Nu zou de verplaatsing nog vijf maal indrukwekkender zijn geweest.

De eruptie is afgelopen. Maar er blijft wel nog een klein mysterie. Bij een eruptie ontstaan straalstromen aan weerszijden van het zwarte gat. Maar ditmaal vond Chandra slechts één holte. Mogelijk was de gaswolk aan de andere zijde minder dicht. “Meer data is nodig om de vele resterende vragen omtrent dit object te kunnen beantwoorden,” besluit onderzoeker Melanie Johnston-Hollitt.

Corrigeer