Opkomstplicht bij lokale verkiezingen afgeschaft: niet meer verplicht te gaan stemmen voor gemeente- en provincieraad

Opkomstplicht bij lokale verkiezingen afgeschaft: niet meer verplicht te gaan stemmen voor gemeente- en provincieraad

Foto: IMAGEGLOBE

De Vlaamse regering schaft de opkomstplicht voor de lokale verkiezingen af. De regering heeft daarvoor een voorontwerp van decreet goedgekeurd op voorstel van minister van Binnenlands Bestuur Bart Somers (Open VLD). Daarnaast verdwijnt de invloed van de lijststem, wordt de burgemeester op een meer rechtstreekse manier verkozen en maakt de regering komaf met het ronselen van volmachten. “De meest verregaande verandering in decennia in de werking van onze lokale democratie”, aldus Somers.

De hervorming van de lokale kiesregels is één van de speerpunten in het Vlaams regeerakkoord. Op voorstel van bevoegd minister Somers heeft de Vlaamse regering nu het voorontwerp van decreet daaromtrent goedgekeurd.

Concreet zullen Vlamingen bij de komende gemeenteraards- en provincieverkiezingen in 2024 niet meer verplicht zijn om naar de stembus te komen. “Politici zullen de burger eerst moeten overtuigen waarom stemmen belangrijk is en pas daarna uitleggen op wie men het best stemt”, zegt Somers. “Burgers gaan in de toekomst stemmen omdat ze het belangrijk vinden en niet omdat ze verplicht worden.”

Populairste in grootste fractie wordt burgemeester

Ook de manier waarop de burgemeester wordt aangeduid, verandert. De kandidaat met de meeste voorkeurstemmen in de grootste fractie van de coalitie, wordt vanaf 2024 automatisch burgemeester. Bovendien heeft de lijsttrekker van de grootste lijst vanaf de volgende verkiezingen veertien dagen lang een exclusief initiatiefrecht om een coalitie te vormen. De regering wil op die manier de partijpolitieke afspraken achter de schermen, waarbij bedisseld wordt wie burgemeester wordt of waarbij partijen met een voorakkoord de grootste lijst buitenspel zetten, aan banden leggen.

Daarnaast verdwijnt over vier jaar ook de invloed van de lijststem. Nu is het zo dat kandidaten met weinig voorkeurstemmen toch verkozen geraken, omdat ze een goede plaats op de lijst hadden. Dat gaat dan soms ten koste van kandidaten die op een lagere plaats stonden, maar wel meer stemmen haalden. Vanaf 2024 zullen alleen nog de voorkeurstemmen bepalend zijn.

Minder volmachten

Ook zal het niet meer mogelijk zijn om volmachten te ronselen van mensen die niet in staat zijn om te komen stemmen, bijvoorbeeld in woon-zorgcentra. Een volmacht geven op basis van een attest – zoals een doktersbriefje – blijft mogelijk, maar de regering schrapt de verklaring op eer.

Tot slot gebeurt de installatie van de nieuwe gemeenteraad vanaf 2024 in december in plaats van in januari en voert de Vlaamse regering de constructieve motie van wantrouwen in op lokaal niveau. Dat laatste moet situaties van onbestuurbaarheid helpen oplossen, al zal ze niet ingediend kunnen worden in het eerste en het laatste jaar van de legislatuur.

“Sinds de oprichting van mijn partij pleiten we voor meer rechtstreekse inspraak van de mensen en het terugdringen van de particratie”, aldus Somers. “Dit is de meest verregaande verandering in decennia in de werking van onze lokale democratie.”

Corrigeer

MEER NIEUWS