Na twee echte aardbevingen gaan ze hier nu een jaar lang ‘aardschokjes’ veroorzaken: “Voorspellen wat het effect over 30 jaar zal zijn”

Na twee echte aardbevingen gaan ze hier nu een jaar lang ‘aardschokjes’ veroorzaken: “Voorspellen wat het effect over 30 jaar zal zijn”

De boorinstallatie op de Balmatt-site in Mol. Foto: rr

Mol / Dessel -

De Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek (VITO) in Mol start maandag opnieuw met haar geothermieonderzoek. Dat lag zowat twee jaar stil nadat twee aardbevingen voelbaar waren in het centrum van Dessel. Onderzoekers willen nu een jaar lang spelen met de druk waarmee ze het opgepompte water weer in de diepe ondergrond injecteren. Zo willen ze de ene na de andere mini-aardbeving opwekken, zodat ze straks goed begrijpen hoe je ze uitlokt. En dus ook kan voorkomen.

Het geothermieonderzoek van VITO pompt gloeiend heet water op 3,5 meter diepte op en injecteert het afgekoelde water na gebruik (voor de verwarming van gebouwen) opnieuw in de ondergrond. De proefboringen die VITO in 2016 aanvatte en die er toe leidden dat de centrale op de Balmatt-site in 2018 kon proefdraaien, waren in eerste instantie een groot succes. Maar er doken onweerswolken op toen de diepe ondergrond onder de kerktorens van Mol en Dessel begon te rommelen. Twee kleine aardbevingen van 1.8 en 2.1 op de schaal van Richter zorgden ervoor dat in het centrum van Dessel de koffiekopjes in de keukenkasten begonnen te rinkelen.

Onderzoek wees uit dat de bevingen veroorzaakt werden door diepe grondlagen die wat aan het schuiven gingen wanneer het opgepompte water weer 2 tot 3 kilometer diep in de ondergrond werd gepompt. VITO legde het onderzoek stil en startte met het uitbreiden van zijn bestaande netwerk van sensoren. Die moeten de onderzoekers helpen om uit te vissen hoe het probleem ontstaat.

“We zijn in detail gaan analyseren waar die bevingen zich precies voordeden en welke golfbeweging werd opgewekt”, legt geoloog Ben Laenen uit. “Dat leerde ons veel over de spanning die zich in het geteste gesteente opbouwt en hoe die spanning juist is verdeeld. Belangrijk blijkt daarbij op welke manier we het water oppompen én onder welke druk we het afgekoelde water weer injecteren.”

Niet voelbaar

Verder keken de onderzoekers na hoe een beving op 3,5 km diepte zich vertaalde naar boven toe, en wat de finale effecten aan de oppervlakte waren. Een deel van die research werd een jaar lang in samenwerking met Franse onderzoekers van Inesis uitgevoerd.

Met de nieuwe opstart krijgt VITO, na een hoorzitting in het parlement, van de raad van bestuur een jaar de tijd om met een nieuw onderzoeksproject in kaart te brengen hoe groot de kans is dat je een beving veroorzaakt die voelbaar is aan de grond. Of de kans dat er eentje komt die schade veroorzaakt.

“We gaan zoeken naar een waarschijnlijkheidsverdeling”, zegt Ben Laenen. “De huidige data laten dat niet toe. We willen dus veel erg lichte bevingen stimuleren die aan de grond verre van voelbaar zijn. We zullen dus voortdurend spelen met waterinjecties. Dat zal ons toelaten ons onderzoek statistisch te onderbouwen met gegevens over de druk van het weer geïnjecteerde water, het debiet en de afkoeling ervan. Wat is de relatie met de bevingen die dan optreden? Zo kunnen we voorspellen hoe groot de kans is dat er zich in een tijdspanne van – zeg maar – dertig jaar ooit een beving met magnitude 4 voordoet.”

Nieuwe pomp

Om die experimenten tot een goed einde te brengen heeft VITO een nieuwe injectiepomp geïnstalleerd, die het mogelijk maakt het water bij veel kleinere drukverschillen rond te pompen dan de vorige. “En dat is exact wat we nu een jaar gaan doen”, zegt Ben Laenen. “Daarna zullen we beslissen of dat voldoende data heeft opgeleverd.”

Tot op heden heeft de geothermiecentrale van VITO in Mol zo’n 48 miljoen euro gekost. Daarbij inbegrepen is de aanleg van een warmtenet dat de gebouwen van de VITO en die van de buren van het Studiecentrum voor Kernenergie (SCK) en kernafvalverwerker Belgoprocess straks moet verwarmen met aardwarmte. Maar het kan dus nog even duren voor dat effectief gaat gebruikt worden.

Corrigeer

Auto's in de kijker

Vastgoed

Jobs in de regio