Etnografisch museum verkoopt in kasteel Ieperman deel van eigen collectie

Veel volk op de etnografische beurs in Wilrijk 

Veel volk op de etnografische beurs in Wilrijk © Patrick De Roo

Wilrijk -

In kasteel Ieperman vindt dit weekend de laatste editie van de Antwerp Tribal & Etnographic Arts Fair (ATEAF) plaats. De beurs is gewijd aan kunstwerken en objecten uit de vier windstreken, die vaak een religieuze of symbolische betekenis hebben. Inclusief wajang-poppen uit Indonesië, Native American kunstvoorwerpen, werken uit Mongolië en Afrikaanse gebruiksvoorwerpen. Ook organisator MUrke Museum Religieuze Kunst & Etnografica verkoopt er een deel van zijn collectie. “Pijnlijk, maar we hebben helaas geen andere keuze.”

GO! Gemeenschapsonderwijs is eigenaar van kasteel Ieperman -waar het MUrke, de daaraan verbonden Faculteit Vergelijkende Godsdienstwetenschappen en ATEAF zijn gehuisvest- en wil het gebouw nu verkopen. “Daardoor moeten we in principe eind augustus vertrekken. Dat is na 35 jaar erg jammer. Ook omdat in ons huurcontract staat dat ze voor ons een ander pand moeten vinden, maar er is niks beschikbaar. En in coronatijden is het voor ons moeilijk om zelf een nieuwe locatie met ruimte voor een museum en klaslokalen te vinden.” vertelt Ernie Vonck.

Luchthavenkunst

Tijdens deze laatste editie van ATEAF kwam een 400-tal bezoekers over de vloer. “Het publiek bestond uit zowel verzamelaars van etnische kunst die op zoek zijn naar een specifiek stuk als uit mensen die op zoek zijn naar een mooi interieurobject.”

Ook andere musea kwamen een kijkje nemen, zoals dat van de beroemde Waalse carnavalsgemeente Binche en het Marionettenmuseum in Brussel. “Die willen vaak een object dat ze van ons in bruikleen hadden, voor hun vaste collectie aankopen.”

De prijzen gaan van 5 euro in de koopjeshoek tot 5.000 euro voor zeldzame stukken. “Het aanbod is heel divers, van antieke objecten tot recente folkloristische kunst. Met dat laatste bedoel ik werken die werden gemaakt voor lokaal gebruik, zoals carnaval of religieuze rituelen. In massa geproduceerde ‘luchthavenkunst’ voor toeristen zal je hier niet vinden.”

Ernie Vonck van het museum in kasteel Ieperman en organisator van de etnografische beurs

Ernie Vonck van het museum in kasteel Ieperman en organisator van de etnografische beurs © Patrick De Roo

Nonkel pater

Ook niet aan het instituut verbonden mensen verkopen in Wilrijk hun etnische kunst, al is niet iedereen zelf aanwezig. Ernie: “Sommige deelnemers vonden het geen plezant idee om een weekend lang met een mondmasker aan hun stand te staan en vroegen aan ons om de objecten voor hen verkopen.”

Gi Mateusen uit Oud Turnhout is wel persoonlijk aanwezig. Hij verzamelt al veertig jaar Afrikaanse rituele kunst. ”Dankzij mijn nonkel, een pater in Belgisch Congo. Hij bracht geregeld lokaal gemaakte werkjes mee naar Antwerpen, die tijdens tentoonstellingen werden verkocht om de missies te ondersteunen. Zo is het allemaal begonnen.” Later verdiepte Gi zich in de materie. “Het mooie van Afrikaanse kunst is dat er achter alles een betekenis zit, een religieus of symbolisch element. Zo staat er bijvoorbeeld op deze weefkatrol een totem of beschermgeest.”

In Wilrijk verkoopt hij ook een ritueel vruchtbaarheidsbeeld uit Nigeria, gouden beeldjes van Dogon-volk in Mali en een forse houten lepel uit Ivoorkust. “Tijdens de oogstfeesten kreeg een vrouw die het beste kon oogsten of koken zo’n lepel als prijs. De trofee werd tijdens een optocht rondgedragen en daarna gebruikt om eten op het scheppen.”

Standhouder Gi Mateusen met een symbolische graanlepel / kooktrofree uit Ivoorkust

Standhouder Gi Mateusen met een symbolische graanlepel / kooktrofree uit Ivoorkust © Patrick De Roo

Neksteunen

Aan de stand van Gi hebben Annick en Patrick uit Hove drie houten neksteunen gekocht. “Ze werden en worden in Afrika gebruikt als een soort hoofdkussen, zodat het kapsel in model blijft. Want het kan uren duren om een haartooi, waar vaak een stamgebonden betekenis aan vasthangt, perfect te krijgen. En dus wil je de volgende dag niet opnieuw naar de kapper. We zijn al vaak in Congo geweest, dat op ons een zekere aantrekkingskracht uitoefent. Alleen proberen we toeristische souvenirs zoveel mogelijk te vermijden. Deze neksteunen werden echt gebruikt en hebben alle hun eigen verhaal en symboliek. En ze zijn ook gewoon heel mooi.”

Jong en oud kwam naar kasteel Ieperman

Jong en oud kwam naar kasteel Ieperman © Patrick De Roo

Een beetje ontdekkingsreiziger

Gino en Viviane uit Hoboken zijn op zoek naar Indonesische kunst: “We hebben dat land tijdens onze reizen in Azië ontdekt en hebben thuis een enorme verzameling. Onze gang is op zich al een klein museum.” Ze bewonderen oude wajangpoppen, maar hebben hun hart eigenlijk al aan iets anders verloren. “Hier verkopen ze ook mooie beschilderde doeken, zoals dit Kamasan-werk uit Bali.” Het ziet er een beetje uit als een stripverhaal, maar over de context weten ze nog niet veel: “Vaak moeten we de achtergrondinformatie zelf opzoeken, dat is een deel van het plezier. Zo ben je zelf een beetje ontdekkingsreiziger.”

Gino en Viviane zijn op zoek naar Indonesische kunst

Gino en Viviane zijn op zoek naar Indonesische kunst © Patrick De Roo

Alles behalve de gordijnen

Naast kunstobjecten worden er ook vaktijdschriften, boeken, oude documenten en gravures omtrent etnografie verkocht. Goed nieuws voor Jean-Luc uit Nijvel: “Ik ben een echte boekenfanaat met zo’n 4.000 titels in mijn rekken. Dat zijn er eigenlijk veel te veel, maar ik heb een ruime interesse en er kan er nog altijd wel eentje bij. Met name de inheemse culturen in Rusland en in Amerika, van Patagonië tot de Inuit, fascineren me. En dus besloot ik om een kijkje te komen nemen op de laatste ATEAF.” Hij werd niet teleurgesteld: “Ik heb al drie boeken gevonden en ga nu nog wat verder zoeken. Want als je er vier koopt, is het vijfde gratis,” lacht hij.

Jean-Luc ui Nijvel heeft al meer dan 4.000 boeken omtrent etnische kunst, maar “er kan nog altijd wel eentje bij.”

Jean-Luc ui Nijvel heeft al meer dan 4.000 boeken omtrent etnische kunst, maar “er kan nog altijd wel eentje bij.” © Patrick De Roo

Ernie Vonck van ATEAF sluit af: “Een deel van onze verzameling houden we zelf en sommige andere stukken gaan naar scholen, voor educatieve doeleinden. Maar alles wat je hier ziet, wordt dit weekend verkocht. Behalve de gordijnen, al kan ook daar nog altijd over worden onderhandeld.” (mibl)

www.tribalartsfair.com

Auto's in de kijker

Vastgoed

Jobs in de regio