LIVE. Volg hier de tweede dag van het proces tegen Jan Fabre

© Belga

In Antwerpen gaat vrijdag de tweede dag van het proces tegen Jan Fabre van start. De kunstenaar en leider van dansgezelschap Troubleyn wordt beschuldigd van geweld, pesterijen en ongewenst seksueel gedrag op het werk, alsook aanranding van de eerbaarheid van een persoon. Volg alle ontwikkelingen hier live.

Van onze reporter Laurence Torck in Antwerpen
  • Om 9 uur gaat proces van start

    Om 9 uur gaat de tweede dag van het proces tegen kunstenaar Jan Fabre van start. Fabre zal zelf niet aanwezig zijn.
  • Jan Fabre riskeert drie jaar effectieve celstraf

    Op de eerste procesdag vorige week eiste het openbaar ministerie drie jaar effectieve celstraf. “Hij blijft alles ontkennen en minimaliseren”, klonk het. “De verklaringen zijn overtuigend”, zegt het openbaar ministerie. ‘Het is duidelijk. Er was een angstcultuur en bedreigende omgeving. De welzijnswet is zeker van toepassing wat betreft de fotoshoots. Het was bovendien niet duidelijk of die in een werkcontext doorgingen.
  • Vrouwen getuigen tegen Jan Fabre: "Hij likte me, wreef over mijn billen en gaf me een tongzoen. Ik voelde me aangerand"

    Wie Jan Fabre zijn zin gaf en in ging op zijn seksuele avances, kreeg de beste rollen. Wie hem afwees, kreeg een hoop verwijten naar het hoofd geslingerd en moest tevreden zijn met een bijrol. “‘No sex, no solo’ was realiteit”. Gevolg was dat alle vrouwen bang waren van hem en velen zich lieten misbruiken, zo bleek vorige week vrijdag op de eerste dag van het proces tegen Jan Fabre. 

    Lees hier hun getuigenissen.

  • De advocate van Jan Fabre: "Hij besloot er niet te zijn om proces zo sereen mogelijk te laten verlopen"

    De advocate van Jan Fabre, Eline Tritsmans, heeft vanochtend laten weten dat hij besloten heeft om niet naar de rechtbank te komen "om alles zo sereen mogelijk te laten verlopen". Over het pleidooi zelf wilde Tristmans niets kwijt.
  • Eerst andere uitspraken

    Het proces Fabre gaat van start met andere uitspraken. Pas dan gaat het proces tegen Fabre verder. 
  • Tweede procesdag gaat van start

    In Antwerpen is vrijdagochtend de tweede zittingsdag van het proces rond kunstenaar en theatermaker Jan Fabre van start gegaan. Tegen de verwachtingen in is Fabre zelf opnieuw niet aanwezig, hoewel de verdediging vandaag aan het woord komt. Zijn advocaten zullen hem vertegenwoordigen.
    Vorige week vorderde het openbaar ministerie tijdens de eerste procesdag een effectieve gevangenisstraf van drie jaar voor Fabre. Dat is de maximale straf voor de feiten van pesterijen, geweld en seksueel ongewenst gedrag op de werkvloer waarvan hij wordt beschuldigd, maar minder dan de vijf jaar cel die je kan krijgen voor aanranding van de eerbaarheid, waarvan hij eveneens wordt beschuldigd. De vermeende feiten speelden zich af binnen zijn theatergezelschap Troubleyn. Verschillende voormalige medewerkers hebben verklaringen afgelegd tegen Fabre en stelden zich ook burgerlijke partij in de zaak.
     
  • Advocaat Jan Fabre: "Deze zaak is volledig ontspoord"

    Volgens de advocate van Jan Fabre is het proces volledig ontspoord. "Hij is geen god en waant zich ook geen god", vertelt zijn advocate Eline Tritsmans. Ze geeft ook aan dat de kunstenaar "geen demon is", zoals gezegd wordt. 
    Advocate Eline Tritsmans. foto: belga
  • "Ik ben een fout omdat ik geen schaamte ken en alles wat ik zeg gemeend is. Ironie is voor lafaards", zou Fabre tegen zijn advocate gezegd hebben. "Het strafdossier bevat een statement van meer dan 160 medewerkers die een totaal ander beeld schetsen. Er zijn ook meer dan 80 individuele getuigenissen die zeggen dat het een creatieve werksfeer was", zegt Tritsmans.
  • "Hij heeft ongetwijfeld fouten gemaakt. Uiteraard zijn er problemen geweest in zijn gezelschap. Als mensen negatieve ervaringen meegemaakt hebben, dan spijt hem dat in het diepste van zijn ziel. Maar hij is geen cirmineel", zegt de advocate van Fabre.
  • De advocate van Fabre zegt een straf van 3 jaar niet juist te vinden en het een te zware straf te vinden. "Wij zeggen dat Jan Fabre geen strafbare feiten heeft gepleegd", zegt Tritsmans, de advocate van Fabre.
  • De advocate van Fabre: "In mijn ogen zijn we ver afgedreven van de mooie beweging die #metoo is. Ondanks de vele pogingen langs onze zijde zijn alle gesprekken afgeblokt. Dit heeft niets meer te maken met emancipatie, wel met polarisatie".
  • "Ik vraag om nuance aan te brengen. Dit is zo uit de hand gelopen. Het gaat hier niet om weerloze minderjarigen. Maar over sterke intelligente vrouwen die ervoor kiezen theater te maken met Jan Fabre. Mijn vraag is om alles tot de juiste proporties te herleiden", zegt de advocaat van Fabre.


     
  • "Het gaat hier om een uitzondering. Ten eerste zitten we in een artistieke wereld. En er is ook de zeer specifieke bubbel van de methode van theater maken van Jan Fabre. Dat zijn geen theaters zoals we verwachten. Met Fabre werken is intens, u honderd procent geven. Alleen zo kan u begrijpen wat de toetssteen is om af te wegen wat normaal is."
     
  • "Zijn werk is radicaal"

    "Zijn werk is radicaal, niet conventioneel en wil taboes doorbreken. Dansers en acteurs, die gaan vaak tot het uiterste. Het gaat over producties die soms meerdere uren duren, vier uur, acht uur en soms de volle 24 uur. Het is niet gewoon doen alsof. Zijn methode wordt beschreven als fysiologisch acteren of van act tot acte."
  • "Die producties komen tot stand op een heel organische manier, als een onderzoek in een labo. Het gebeurt op basis van improvisatieoefeningen. Die worden niet door Fabre bepaald. De improvisatie wordt door de acteurs en dansers zelf uitgevonden en gemaakt. Het gaat over een collectieve totstandkoming", legt de advocate van Fabre uit.

    "Zijn werken komen samen tot stand. Elk detail is belangrijk, ook dat is een belangrijk punt. Alles moet kloppen omdat het ook gaat over esthetiek. Dit is belangrijk voor wat de burgerlijke partij aanhaalt, namelijk de soundcheck die gebeurd is in 2003."
  • Beeldmateriaal ter beschikking gesteld: "Maar er werd nooit naar gekeken"

    De advocate van Fabre haalt beeldmateriaal aan dat gemaakt werd door Phil Griffin maar waar volgens de advocate nooit naar gekeken werd. "Waarom hebben jullie niet naar de beelden gekeken. Dan zou u weten dat het beeld dat er is van Fabre niet klopt. Daarom dat we daarvan een stukje nu willen tonen", zegt Tritsmans. Volgens de advocate zouden de beelden aantonen dat het beeld dat "gecreëerd werd door het openbaar ministerie niet klopt".
  • Stageverslag van stagiaire aangehaald: "Fabre gaat niet tewerk als de strenge regisseur"

    "Ze heeft tien maanden als stagiaire in de regie en dramaturgie gewerkt. Ze heeft in november 2016 een redelijk uitgebreid stageverslag geschreven", zegt Tritsmans waarna ze een stukje voorleest uit dat verslag: "Er was geen hiërarchie. De masterclass was enorm leerrijk omdat ik in aanraking kwam met de methode van Fabre. Na de ochtend les werd er gewerkt aan de creatie van 'Belgium Rules'. We moesten elkaar leren vertrouwen en respecteren. Dat groeide week per week. Wat ik fascinerend vind, is dat ze anders werken dan hoe ik het op school leerde. De ideeën worden omgezet op de vloer. Toch wordt dit gevoed door een stroom van instincten en intuïtie."
     
    "De klemtoon ligt op het fysieke lichaam en het hier en nu. We zien lichaamskracht die zich uit in zwetende trillende lichamen. Hierdoor zie je ook de individualiteit van de performer. Die performer moet de toeschouwer laten geloven in deze werkelijkheid. Fabre gaat niet tewerk als de strenge regisseur", klinkt het nog.

     
  • "Jarenlang niets gemeld, hoe moest hij weten dat zijn gedrag onaanvaardbaar was"

    "In heel de periode van 2002 tot nu heeft niemand enig feit gemeld. Niemand heeft ooit gezegd dat hij of zij het moeilijk had om gefotografeerd te worden. Niemand heeft gezegd dat hij of zij te maken had met een toxische werkomgeving. Er is geen enkele melding. Niets wordt gemeld, niet intern en niet aan Jan Fabre. Er zijn nooit klachten geweest. Ook niet bij de preventieadviseur, de arbeidsinspectie of de politie. Dit is belangrijk voor het morele element. Want hoe moest hij weten dat zijn gedrag onaanvaardbaar was", zegt de advocate van Fabre tijdens haar pleidooi in de rechtbank in Antwerpen. 

    "Ik doe een oproep om te nuanceren in deze zaak. En ik zou de chronologie ook met u willen overlopen", zegt de advocate nog. "Hoe we tot de rechtbank zijn gekomen, hoe de zaak is ontspoord. Dat is belangrijk omwille van onze argumenten inzake het bewijs en de betrouwbaarheid hiervan."
     

     
  • Advocate van Fabre overloopt de chronologie

    "Alles begint met Ilse Ghekiere. Zij is de spil van hoe de zaak tot stand kwam. Ze is niet objectief. Ze is een activiste en wat gevaarlijk is, is wanneer de resultaten van een onderzoek van een activiste worden gebruikt als basis voor een rechtszaak tegen iemand want die zijn per definitie niet objectief". De advocate van Fabre. "Als je objectief onderzoek doet, contacteer je dansgezelschappen en vraag je naar de leden maar Ilse contacteerde gewoon haar eigen netwerk. Het is niet erg of kwaadaardig maar wel als zulke verklaringen gebruikt worden als bewijs".



     
  • "Open brief was van activiste en werd alom gefaciliteerd zonder verder onderzoek"

    De open brief die in 2018 het gedrag van Jan Fabre bij theatergezelschap Troubleyn aan de kaak stelde, werd opgesteld door een "activiste" en "gefaciliteerd" door het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen en toenmalig Vlaams minister van Cultuur Sven Gatz zonder verder onderzoek te voeren of Fabre of Troubleyn te contacteren om na te gaan of de inhoud wel klopte. Dat zegt de advocaat van Fabre."Een overheidsinstelling en minister mogen niet deelnemen aan een publieke schandpaal", vindt de verdediging.

    De brief had tot gevolg dat de ene na de andere voorstelling van Fabre werd afgelast, volgens zijn advocaat omdat zalen "onder druk" werden gezet. "Het bleef niet bij geschreven woorden, er waren zelfs actiegroepen die bij de ingangen van theaters pamfletten gingen uitdelen", zegt advocaat Tritsmans. "Niemand kan dan nog genieten van een voorstelling. Het heeft ook een diepe impact nagelaten op de performers."

    De open brief van de latere burgerlijke partijen kwam er als reactie op een televisie-interview van Fabre, waarin die verklaarde dat er bij hem nooit problemen waren geweest met seksueel grensoverschrijdend gedrag. "Toegegeven, dat was niet de meest verstandige uitspraak die hij ooit deed, als je enkel die zin leest", zegt zijn advocaat. "Maar als je heel het interview bekijkt, heeft hij het wel over de maatschappelijke evoluties en zie je dat het nooit zijn bedoeling is geweest om zoiets te zeggen. Hij zegt ook dat er nooit problemen 'mee' geweest zijn, niet dat er nooit problemen zijn geweest. Dat is geen muggenzifterij, dat is een belangrijk verschil."
     
Aangeboden door onze partners

Hoofdpunten

Meer over Jan Fabre

Video

Keuze van de redactie