Tachtiger Alfons Matthys herwerkte tragisch oorlogsverhaal al vier keer: “Er is nu ook een Franse, Engelse en Duitse versie”

De auteur met zijn oorspronkelijk werk  

De auteur met zijn oorspronkelijk werk  © ghl

Lochristi -

Alfons Matthys (84) schreef drie jaar geleden over het tragisch lot van zijn vader-weerstander Jules tijdens WO II. Maar geschiedenis staat niet stil, en de verspreiding van het werk via diverse kanalen leverde zoveel reacties op dat recent de vierde herwerkte versie is afgerond. Los daarvan zijn er ook vertalingen die tot in de VS verspreid zijn.

Voor wie het verhaal hier miste: Lochristinaar Alfons Matthys was zes jaar toen zijn vader Jules op 12 augustus 1944 ‘s ochtends naar zijn werk bij “Société Belge d’Optique et d’Instruments de Precision” (OIP) in Gent vertrok. Voor het laatst, want enkele uren later werd hij samen met zeven werkmakkers-weerstanders door de Feldpolizei opgepakt. Na deportatie en een maandenlang verblijf in de kampen Neuengamme en Blumenthal stierf Jules van ontbering op 23 april 1945 - de verjaardag van de kleine Alfons - op het schip Athen in de baai van Lübeck. In de armen van twee collega’s die het drama wel overleefden.

Al snel aangepaste versie

Alfons reconstrueerde het verhaal heel minutieus, aan de hand van informatie, archieven, gesprekken en persoonlijke reizen en contacten. “Het boek telde oorspronkelijk 102 bladzijden, en dat zijn er nu al 130”, vertelt de auteur. “Na de eerste publicatie kreeg ik vanuit verschillende hoeken in binnen- en buitenland diverse reacties. Meestal van personen die op één of andere wijze betrokken waren bij het verhaal. Vooral mensen die in hun jeugd met hun ouders ook in de Franse gemeenten Bussières en Néronde verbleven, reageerden. Ik kwam ook in contact met enkele zonen van oud-directeurs van OIP in 1940. Al na enkele maanden dwong zich een tweede versie op, met extra documenten over het bedrijf hier en in Frankrijk, waaronder de stichtingsakte. Ook de verlegging van de ‘Stolpersteine’ in Gent, en de brief van Koning Filip naar aanleiding van het ontvangen van mijn publicatie komen erin aan bod”, klinkt het.

Vader Jules Matthys op zijn werkplek

Vader Jules Matthys op zijn werkplek © repro ghl

Steinmeyer Mechatronik

In de derde versie van 2020 kwamen er nog een aantal bladzijden bij het al lijvige werk. Meer foto’s en meer informatie via familieleden kregen er een plaatsje in. “Ik had ondertussen ook contact met de CEO van het bedrijf Steinmeyer Mechatronik in Dresden, waarin ooit Heyde Werk – de Duitse bezetter van OIP in Gent ten tijde van mijn verhaal – is geïntegreerd. Het leverde een merkwaardige reactie op van de CEO, die mij vanop zijn privé-adres liet weten dat hij niet wou dat zijn bedrijf vermeld werd in het boek, omdat het oorspronkelijke bedrijf niets meer te maken had met Steinmeyer Mechatronik. Ik heb hem met duidelijke bewijzen van antwoord gediend. Niet moeilijk want ze vermelden de link tussen de twee in hun eigen historiek. Ik hoorde er nadien niks meer van, maar het bewijst wel dat sommige verwijzingen naar de Tweede Wereldoorlog in bepaalde kringen nog steeds erg gevoelig liggen. Zeker wanneer er nog één of andere betrokkenheid is.

Vierde versie, meteen ook in vier talen

In april van dit jaar tenslotte kwam de meest recente en dus vierde versie tot stand, met nog extra archiefmateriaal en foto’s: “Ik had ondertussen ook contacten met verantwoordelijken van de twee gemeenten Bussières en Néronde, en dat bracht mij op het idee een Franstalige versie te maken”, stelt Matthys. “Dat viel zo goed mee, dat ik meteen ook een Engelstalige en Duitse versie aanmaakte. Van de verschillende taalversies werden er nog eens 54 extra digitaal verspreid. Het werk heeft op deze manier een nog groter draagvlak gekregen”, meent de gedreven tachtiger.

De publicatie leverde al snel contacten op met oud-directies van OIP

De publicatie leverde al snel contacten op met oud-directies van OIP © repro ghl

Het eeuwfeest van OIP zorgde ook voor een prominente plek voor vader Matthys in de gelegenheidspublicaties

Het eeuwfeest van OIP zorgde ook voor een prominente plek voor vader Matthys in de gelegenheidspublicaties © repro ghl

Opvallend is dat de auteur de verspreiding van zijn werk minutieus opvolgt: zo beschikt hij over een oplijsting van waar zijn werk allemaal aan bod kwam of sporen naliet, inclusief het aantal exemplaren dat waar verspreid is. Franse, Engelse en Duitse versies – zowel op papier als digitaal - zijn recent naar de Gedenkstätte Neuengamme Hamburg gegaan. Daar zijn nu liefst vier verschillende taalversies beschikbaar in het archief. Ook Familiekunde Vlaanderen, regio Land van Waas stelt alle versies digitaal beschikbaar op haar website.

Een uitzonderlijk voorbeeld van hoe een belezen en schrijfvaardige tachtiger zich met kunde en passie blijft vastbijten in het intrigerende en tragische oorlogsverhaal van zijn vader dat met recht en reden tot op de werktafel van Koning Filip en in ontelbare binnen- en buitenlandse archieven is beland.

(Geert Herman)

Aangeboden door onze partners

Video

Keuze van de redactie

Vastgoed

Jobs in de regio