Joodse vrouw wil eretitel van oorlogsheld laten intrekken 'omdat hij joden deporteerde'

Joodse vrouw wil eretitel van oorlogsheld laten intrekken 'omdat hij joden deporteerde'

Foto: *

De joods-Amerikaanse Sonia Pressman(83) wil de eretitel van de Belgische 'oorlogsheld' Robert de Foy (1893-1960) laten intrekken. Al 37jaar lang staat hij op de lijst van mensen die tijdens de Tweede Wereldoorlog joden hielpen. 'Robert de Foy was géén held. Hij hielp joden deporteren en zette mijn vluchtende familie jullie land uit.' CHRIS SNICK

Pressman kwam tot haar klacht nadat ze in september van vorig jaar ons land bezocht. 'Ik kreeg er inzage in mijn dossier dat in de Belgische archieven zit', vertelt de vrouw die in Florida woont. 'In 1933 was ik namelijk met mijn ouders en broer voor het naziregime naar Antwerpen gevlucht. In die dossiers zag ik dat mijn familie hier niet mocht blijven. Ze werden, net zoals veel andere joodse families, het land uitgezet door een jodenhater, een zekere Robert de Foy, de baas van jullie Openbare Veiligheid. Op mijn documenten staat duidelijk zijn handtekening. De dag voor de politie ons zou oppakken, konden we gelukkig vluchten naar Amerika. Wie weet wat er anders met ons gebeurd was.'

Groot was echter haar verbazing toen ze kort na haar bezoek aan België vernam dat diezelfde man na de oorlog veel eretekens kreeg. Het voornaamste eerbetoon was zowaar de in 1975 postuum verkregen titel Rechtvaardige onder de Volkeren. Dat is een erkenning van het holocaustmemoriaal Yad Vashem in Jeruzalem voor diegenen die de Joden hielpen tijdens de oorlog.

'Ik kon mijn ogen niet geloven. Onmiddellijk heb ik Yad Vashem verwittigd. Ik wil dat ze het dossier van De Foy onderzoeken en hem van de lijst halen. Hij hoort er niet thuis.'

Niet onbesproken

Ze krijgt in haar vraag ook steun vanuit ons land. 'Robert de Foy is inderdaad verre van een onbesproken figuur', zegt Frank Caestecker, historicus aan de Universiteit Gent. 'Het klopt dat hij in de jaren '30 vluchtende joden het land liet uitzetten. Zogezegd omdat het economische crisis was en ze een bedreiging voor het werk van de Belgische bevolking waren. Maar het was wel duidelijk dat er antisemitisme mee gemoeid was.'

Rudi Van Doorslaer, directeur van het Studie- en Documentatiecentrum Oorlog en Hedendaagse Maatschappij (SOMA), vertelt een gelijkaardig verhaal. 'Robert de Foy was ook nauw betrokken bij de aanhoudingen van mei '40. Aan de vooravond van de oorlog werden in ons land alle mannen met een vijandige nationaliteit - de Duitse - opgepakt in ons land. Onder hen bevonden zich veel Duitse joden die op de vlucht waren. Zij werden overgebracht naar kampen in Frankrijk. De duizenden joden die daar verbleven, zijn later naar Auschwitz gebracht. Sowieso had Robert de Foy ook goede betrekkingen met de Duitse geheime diensten. In het begin van de oorlog werd hij opgepakt, maar hij werd onmiddellijk ondergebracht in een luxehotel in Duitsland. Na een paar weken mocht hij zelfs terug naar België om zijn functie binnen de Staatsveiligheid weer op te nemen.'

Raadsel

Waarom die man dan ooit de eretitel Rechtvaardige onder de Volkeren kreeg? 'Het is mij ook een raadsel', zegt Van Doorslaer. 'Volgens Yad Vashem zijn er blijkbaar dingen gebeurd tijdens de oorlog die dat rechtvaardigen.'

In Jeruzalem zijn ze kort met hun uitleg. 'Het dossier wordt onderzocht. De reden waarom De Foy op de lijst kwam, was dat hij in Mechelen honderden Belgische joden vrij kreeg door brieven te schrijven naar de Duitse machthebbers. Zolang ons onderzoek niet afgerond is, geven we niet meer commentaar.'

De kans dat De Foy van de lijst geschrapt wordt, is bestaande. Frank Caestecker vermoedt namelijk dat het dossier dat voorafging aan de erkenning, dun is. 'Ze hebben De Foy die titel gegeven in de jaren '70. Toen hadden ze nog niet hun onderzoeksvaardigheden uitgebouwd. En de archieven waren toen ook nog niet open. Sowieso nemen ze deze zaak zeer ernstig en gaan ze het grondig onderzoeken. Dat zal wel wat tijd in beslag nemen.'

Totnogtoe werden nog maar zes mensen van de lijst geschrapt. Er staan er momenteel zo'n 22.000 personen op, waaronder 1.512 Belgen. Onder hen ook koningin Elisabeth van België.

Corrigeer

IN HET NIEUWS

Verkiezingen in jouw gemeente:

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees