,,Fanny lijkt niet op mijn dochter’’

Merho over 30 jaar Kiekeboe

Merho over 30 jaar Kiekeboe

Foto: © BDW

Volgend jaar viert de stripauteur Merho de dertigste verjaardag van Kiekeboe, maar nu is er al een grote feesttentoonstelling in het Stripmuseum.



Op 15 februari 1977 verschenen in Het Laatste Nieuws de eerste stroken van De Wollebollen , het allereerste Kiekeboeverhaal. Robert Merhottein (1948), alias Merho, gaf er een veilige positie bij Studio Vandersteen voor op. Het bleek een juiste gok: hij had voldoende talent om een eigen humoristische familiestrip op te zetten. In Vlaanderen heeft hij zijn leermeester zelfs overtroefd en is Kiekeboe al jaren de populairste strip.

Het geheim van Kiekeboe? Naast een vlot verhaal, ongetwijfeld de herkenbaarheid van de personages. Marcel Kiekeboe is vreselijk gewoon. Zijn eega Charlotte draagt de broek. Het zoontje Konstantinopel is de bijdehante knaap die geregeld bijspringt waar zijn goedgelovige pa het laat afweten en de sexy Fanny, die gemiddeld een vriendje verslijt per album, is de echte vedette van de reeks.

Wat zijn de grootste verschillen tussen de Kiekeboe van 1977 en die van nu?

,,De reeks is in die dertig jaar op alle vlakken realistischer geworden: niet alleen qua uiterlijk van de personages, maar ook wat betreft de verhalen. Dat uit zich zelfs in de inkleuring, die tegenwoordig gebeurt met de computer. Zo zijn de luchten bijvoorbeeld niet meer egaal blauw. Kiekeboe evolueert ook mee met zijn tijd: de serie staat helemaal in het heden. Je zou zelfs kunnen zeggen dat Kiekeboe een tijdsdocument is, en dat is ook het thema van de tentoonstelling in het Stripmuseum. Het gaat om leuke details die al dan niet toevallig in een verhaal opduiken. In het vorige album, Baas boven baas , staan bijvoorbeeld voortdurend mensen voor hun bedrijf te roken, zoals je dat vandaag erg veel ziet. En de mode is natuurlijk veranderd. Kinderen - excuseer: tegenwoordig zijn dat kids - zijn modebewust geworden. Toen ik als kind Kuifje las, was diens pofbroek ook al verouderd. Toch heeft me dat geen moment gestoord. Dat is een van de weinige zaken die je in dit soort strips kan aanpassen, op voorwaarde dat het niet te bruusk gebeurt. Konstantinopel liep nog rond in joggingpak toen die dingen niet meer hip waren, en dat heb ik dan bijgestuurd. Alleen van het kapsel moet je afblijven: de lezers pikken het niet als je dat verandert. Hoogstens heeft Fanny nu iets minder krul.''

,,Ook de gezinssituatie is veranderd: in het verhaal dat nu in de krant staat, gaan de Van der Neffes, Kiekeboes antipathieke buren, scheiden. Een echte vechtscheiding. Dat is een maatschappelijk verschijnsel, er zijn veel mensen in mijn vriendenkring die gescheiden zijn. Als ik nu zou beginnen met Kiekeboe, dan zou dat geen klassiek gezinnetje meer zijn, maar zo'n nieuw samengesteld gezin.''

In Kiekeboe worden ook geregeld maatschappelijke trends gehekeld. Heeft dat wel zin in dergelijke strips voor een breed publiek?

,,Natuurlijk! Humor verandert de wereld niet, maar maakt de realiteit wel zachter. Ik maak mijn albums eerst en vooral voor mijn eigen plezier, het zijn nog steeds het soort strips dat ikzelf graag zou lezen.''

Maar u houdt wel rekening met de verwachtingen van het publiek.

,,Toen Fanny enkele albums lang een vaste vriend had, kwamen daar reacties op, maar daar heb ik me niets van aangetrokken. Het valt me ook op dat de mensen niet graag hebben dat Kiekeboe op reis gaat: ze hebben liever albums die zich bij ons afspelen: rond de haard en met burenruzies. Waarschijnlijk een kwestie van herkenbaarheid.''

Vervalt u zo niet in clichés?

,,Uiteraard komen er in Kiekeboe clichés voor, maar dat stoort me niet, want het werkt. Ik probeer ook altijd zoveel mogelijk te variëren.''

Hebt u met uw hoge productie van vier albums per jaar geen angst voor een writer's block?

,,Niet meer na al die jaren. Daarvoor heb ik intussen te veel ervaring. Ik weet van mezelf dat ik vooral een verteller ben en dat ik over voldoende métier beschik om steeds op mijn pootjes terecht te komen. Dat betekent niet dat alles wat ik bedenk ook goed is. Ik noteer voortdurend allerlei invallen en sorteer die thematisch in mapjes, die ik gebruik als vertrekpunt voor nieuwe albums. Een keer per jaar ruim ik die mapjes op, en grapjes die niet meer werken of te flauw zijn, vliegen er dan uit.''

Het zou ook helpen als u zich zou laten assisteren door een scenarist?

,,Mijn grote probleem is dat ik blijkbaar zo'n eigen manier van vertellen heb, dat ik niets ben met scenario's van anderen. Met mijn nieuwe medewerker Steve Van Bael (28) zal dat misschien veranderen. Steve doet geregeld suggesties en die zijn zeer bruikbaar. Ik pas ze dan nog wel wat aan - laat ons zeggen dat ik ze uitwerk tot de échte Kiekeboesaus - maar de ingrediënten zijn er dan al.''

,,Steve is nog jong en hij heeft de voorbije twee jaar een enorme weg afgelegd. Sinds hij meewerkt aan Kiekeboe, heb ik het gevoel dat het misschien toch verder kan. Mijn andere medewerker, Thomas Du Caju (35), staat tekentechnisch verder dan Steve, maar hij is vooral een tekenaar, geen auteur.''

,,Maar over de opvolging van Kiekeboe ligt voorlopig nog niets vast. Ik wil me zeker niet vastpinnen op een 'geestelijke testament' à la Vandersteen. Ik vind dat te strak: je moet een strip in zijn maatschappelijke context durven plaatsen, en je weet immers nooit of zo'n onderwerp over tien jaar niet plots heel relevant zou kunnen zijn.''

Je kan er niet omheen: niet Marcel Kiekeboe, maar zijn dochter Fanny draagt de strip.

,,Dat is ook zo, net zoals dat in Kuifje kapitein Haddock is, en in Suske & Wiske Lambik. Ik had snel door dat dat zou gebeuren.''

Hebt u Fanny gemodelleerd naar uw dochter naarmate die ouder werd?

,,Neen. Toen Fanny is ontstaan, was mijn dochter nog niet eens geboren. Ze is trouwens ook niet blond. Als op school bleek dat haar vader de tekenaar van Kiekeboe was, volgde onmiddellijk: 'Ha, dan ben jij Fanny!', en dat vond zij ontzettend irritant.''

,,Anderzijds: ooit vroeg iemand me waarom Konstantinopel nooit computerspelletjes speelde? Wel: ik zag dat thuis nooit omdat mijn dochter dat niet deed. Sindsdien heb ik dat rechtgezet.''

Heeft de voorpublicatie van Kiekeboe in de krant nog zin? De strip wordt ook gemaakt met het oog op de albums, niet specifiek voor de krant.

,,Dertig jaar geleden beleefden we de nadagen van de krantenstrip. Hun functie is sindsdien overgenomen door de televisiesoaps. Maar Kiekeboe is wel het laatste volkse succes dat tot stand is gekomen zonder hulp van de tv. Kinderen lezen ook geen krant meer, zodat die amper nog een rol speelt voor de 'visibility van het product', zoals dat tegenwoordig heet. Wel of geen voorpublicatie zou nauwelijks een verschil betekenen voor de verkoop. Toen we verhuisden van Het Laatste Nieuws naar Het Belang van Limbug / Gazet van Antwerpen was Kiekeboe al een bekende strip. Dat ging vrij gemakkelijk, maar in nieuwe dingen investeren gebeurt niet meer. Kranten willen niet meer betalen voor strips, hoogstens gebruiken ze ze nog voor promotieacties, zoals men ook boeken of dvd's weggeeft. Bij het publiek bestaat ook de perceptie dat het allemaal niets mag kosten. Een Kiekeboe kost nu 4,50 euro en veel mensen vinden dat veel, terwijl ze probleemloos 2,50 euro neertellen voor een wenskaart, wat maar een eenzijdig bedrukt stukje karton is.''

Is uw grote frustratie dat Kiekeboe in het buitenland niet aanslaat? Enkele jaren geleden nog is het weer niets geworden in Nederland, waar de serie zelfs nog nadrukkelijker werd opgehangen aan de sexy Fanny, want ze heette er Fanny & Co.

,,Het is niet langer een frustratie. Ik heb me erbij neergelegd dat Kiekeboe is als een streekbier: dat wordt lokaal in groten getale geconsumeerd, maar nauwelijks buiten de regio. Er is ook amper nog een stripmarkt in Nederland. Als ik hier in de supermarkt kom, tel ik het aantal vakjes dat door Kiekeboe wordt ingenomen, terwijl er bij Albert Heijn alles samen misschien maar één meter boeken staat. Je moet er naar een speciaalzaak, en dat is toch een relatief beperkt distributiekanaal. Nederland is ook veel trendy'er dan Vlaanderen, dat veeleer trouw is, ook aan de series die al vijftig jaar lang lopen.''

'De wereld volgens Merho. Kiekeboe, verstripping van het dagelijks leven' loopt van 28 november tot 18 maart 2007 in het BCB, Zandstraat 20, Brussel. (02-219.19.80).

Corrigeer

IN HET NIEUWS

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees