Fit & Gezond

Binnenblijven bij koorts? Niet nodig, zegt de specialist

NVT - Nu de (Mexicaanse) griep in het land is en bovendien half Vlaanderen heeft af te rekenen met ernstige en minder ernstige verkoudheden, is koorts een heet hangijzer. Professor Daniël Knockaert, diensthoofd van de afdeling Inwendige Geneeskunde aan het Universitair Ziekenhuis Gasthuisberg in Leuven, is de specialist terzake: hij geeft antwoord op de basisvragen en maakt komaf met de vooroordelen.

Wat is de beste plaats om koorts te meten voor een volwassen patiënt: mond, oksel, oor...?

Prof. dr. Daniël Knockaert: 'Het oor is theoretisch de beste plaats om te meten, maar in de praktijk is het helemaal niet makkelijk om het juist te doen. Je moet de oorthermometer op het trommelvlies richten en daarvoor moet je het oor naar boven trekken, zodat de gehoorgang zo recht mogelijk wordt. Als je dat niet correct doet, is de meting ook niet representatief.'

'Onder de oksel is het erg belangrijk om voldoende lang te meten en om de thermometer goed geklemd vast te houden, wat ook niet evident is voor iedereen. Daarom is - voor thuisgebruik - de thermometer in de mond de elegantste manier om te meten. Op voorwaarde natuurlijk dat je geen warme thee of koud fruitsap gaat drinken vlak voor je meet.'

Is het belangrijk om tot op het tiende van een graadje de koorts te kennen, om een ziekte op te volgen en te behandelen?

'Nee. Al is het ontoelaatbaar dat er zoveel speling zit op de eenvoudige digitale thermometers: of je nu 38,5 of 39 graden koorts hebt, dat maakt niet zoveel uit. Koorts is een signaal dat er iets aan de hand zou kunnen zijn. Koorts duidt vaak op een infectie en als dat een bacteriële infectie is, kunnen we die met antibiotica gaan behandelen. Maar of je nu hoge of lage koorts hebt, dat interesseert dokters eigenlijk niet. Er is ook geen enkele correlatie tussen de hoogte van de koorts en de ernst van het probleem.'

'Verhoogde temperatuur is trouwens maar één van de effecten die bepaalde stoffen op je lichaam hebben bij een infectie. Die stoffen doen vijf of zes verschillende dingen: ze werken ook in op je longen, op je bloedvaten, op je spieren - waardoor je spierpijn krijgt.'

Kan koorts niet gevaarlijk hoog oplopen?

'Nee. Het is een natuurlijk verdedigingsmiddel en dat loopt echt niet uit de hand. Koorts is een heel fijn afgesteld systeem, vergelijk het maar met de thermostaat in je huis. Door een infectie kan de thermostaat in je hersenen wat hoger komen te staan, bijvoorbeeld op 39 graden. Zolang je die temperatuur niet hebt bereikt, zal je je koud en rillerig voelen en moet je onder de dekens kruipen. Maar op een bepaald moment draait de thermostaat toch weer terug en ga je zweten om de warmte te verliezen, of moeten de dekens of de trui weer weg.'

'Belangrijk is dat je een normale hoeveelheid vocht gebruikt, dat je voldoende drinkt dus. Bij kleine baby's of oudere personen is het van belang om dat in de gaten te houden.'

Krijgen kinderen hogere koorts dan volwassenen? Of is dat een fabeltje?

'Dat is een fabeltje. Kleine kinderen moeten hun weerstand nog opbouwen en lopen daardoor veel vaker infecties op. Ze zijn dus vaker ziek en krijgen daarom vaker koorts, maar niet per definitie hogere koorts dan volwassenen.'

Moet ik mijn koortsig kind 'lastigvallen' met een rectale koortsmeting om op veilig te spelen?

'Nee. We moeten er echt van afstappen om naar die thermometer te kijken. Een kind kan 38 graden koorts hebben en erbij zitten als een vod. Maar het kan ook evenveel of meer koorts hebben en gewoon zitten spelen. Dan heeft die temperatuur geen betekenis.'

'Er is ook geen objectief punt waarop je koorts hebt. Je lichaamstemperatuur is individueel: ze hangt af van persoon tot persoon, en bovendien verschilt ze ook naargelang het tijdstip van de dag. Waarden van 35 met wat achter de komma tot 37 en nog wat meer, zijn allemaal normaal. De meetplaats maakt ook verschil uit: de temperatuur die onder je oksel wordt gemeten, kan makkelijk een graad onder je echte lichaamstemperatuur liggen.'

Kan je met je hand op het voorhoofd echt voelen of het koorts heeft, of is dat meer een troostend moedergebaar?

'We voelen aan het voorhoofd omdat dat plekje nagenoeg altijd bloot is, dat is handig. En je kan het ook echt voelen: ten tijde van de vogelgriep werd op sommige luchthavens een infraroodsysteem gebruikt om te voelen of passagiers koorts hadden. Als je aan het voorhoofd voelt, doe het dan niet met je handpalm, maar wel met de achterkant van je hand, want die is veel gevoeliger.'

Moet je binnenblijven als je koorts hebt?

'Nee, absoluut niet. Dat heeft geen enkele zin. Het idee bestaat wel, omdat veel koorts veroorzaakt wordt door luchtwegeninfecties. Als je dan van de warmte in de koude komt of omgekeerd, dan ga je een beetje hoesten, maar dat is helemaal niet erg.'

Is het goed om je koorts gewoon uit te zweten, of neem je toch beter een koortswerend middel?

'Het is zeker niet nodig om medicijnen te gebruiken gewoon en alleen maar omdát je temperatuur wat verhoogd is. Maar als je je niet goed voelt, dan mag je natuurlijk wel wat innemen om dat discomfort te behandelen. En bij personen met een beperkte reserve - bejaarden, kleine kinderen - is voorzichtigheid geboden.'

Wat is jouw belangrijkste advies over lichaamstemperatuur?

'De koorts zelf is echt niet gevaarlijk, ze heeft alleen een signaalfunctie voor een ander probleem dat behandeld moet worden. Maar hyperthermie of oververhitting is wél levensgevaarlijk. Bij zeer uitzonderlijke weersomstandigheden, bij abnormale omgevingsfactoren - denk aan een kindje in een auto in de zon - of bij een bijzonder grote inspanning zoals een marathon lopen in de hitte, kan je lichaam zodanig oververhit raken dat het zelf niet meer kan afkoelen. Dan moet je geen aspirientje slikken, maar ervoor zorgen dat je afkoelt, door middel van water of door een koelere plek op te zoeken.'

Corrigeer

Het beste van Enkel voor abonnees