Waarom Ronaldo en co sporten met stukje plastic tussen hun tanden

Cristiano en de truc met het mondstuk

Cristiano en de truc met het mondstuk

Foto: ASSOCIATED PRESS

Rode Duivels Steven Defour en Moussa Dembélé hebben zich afgelopen maand geout als dragers van een mondstukje, in navolging van Cristiano Ronaldo en Kim Clijsters. Een stukje plastic tussen de tanden dat blessures kan voorkomen en genezen, het klinkt als hocus pocus, maar dat is het niet. De truc met het mondstuk ontdaan van zijn magie. Michaël Van Damme

Een maand geleden kreeg Rode Duivel Steven Defour bij zijn nieuwe club FC Porto bezoek van de Belgische pers. Terwijl hij wachtte tot de camera klaar was voor het interview duwde Defour met zijn tong een stukje plastic uit zijn mond. De nieuwsgierigheid was gewekt. 'Tijdens mijn medische tests bij Porto was de dokters opgevallen dat al mijn spierblessures zich rechts situeerden', aldus Defour. 'Dat heeft te maken met mijn kaak, die niet recht staat. Ik had altijd wat last aan mijn kuiten, enkel en onderrug, maar met dit mondstuk is dat voorbij.'

Eerder deze maand outte ook Moussa Dembélé zich als drager van een mondstukje, ook bite of bit geheten. 'Vraag me niet hoe het precies werkt, maar alles zou vanuit de kaak voortkomen. Dat zou problemen aan de heupen en knieën veroorzaken. Het belangrijkste is dat het opgelost is. En eerlijk gezegd loop ik ook makkelijker met dat bitje', aldus de aanvaller van Fulham.

Real Madridster Cristiano Ronaldo onthulde zijn mondstukje in de derby tegen Atletico (3-2-winst) twee seizoenen geleden. Hij verbeet er letterlijk zijn ontgoocheling op bij het missen van een kans. Wat doet dat stukje plastic?

Verbazende spiertests

Dembélé heeft er meer van begrepen dan hij zelf beseft, zo blijkt in de praktijk van Frédéric Van Burm, een Gentse osteopaat die zich sinds een interview in Humo met AC Milandokter Jean-Pierre Meersseman in 2003 in de problematiek verdiept.

Van Burm demonstreert met twee spiertests hoe zo'n mondstuk het onderstel van een sporter kan beïnvloeden (zie infografiek). Op zijn tafel ligt een ex-voetballer van Zulte Waregem. Van Burm pakt zijn voeten vast en draait ze naar binnen: scheef. Vervolgens moet het proefkonijn zijn linkerarm en rechterbeen evenwijdig in de lucht strekken. 'Kan je weerstand geven?', vraagt Van Burm terwijl hij het gestrekte been naar beneden probeert te duwen. Vrij snel moet de voetballer zich gewonnen geven en zakt zijn been naar beneden. Van Burm herhaalt de tests mét mondstukje. Nu draaien de voeten wel symmetrisch. En als de voetballer weerstand geeft, kan hij dit keer de druk van Van Burm weerstaan en blijft zijn rechterbeen evenwijdig met zijn linkerarm.

Slecht passende tanden

Daar moeten we even bij gaan zitten. Het probleem waar Defour, Dembélé en de ex-speler van Zulte Waregem mee worstelen, heet malocclusie, het slecht op elkaar passen van de tanden. De oorzaken zijn divers, van een slecht uitgevoerde vulling, ongelijke groei van de kaken tot een elleboogstoot. 'Om tandschade te voorkomen past ons systeem de stand van de kaken aan, een beschermingsreflex', zegt Van Burm. Maar ons lichaam haalt om in balans te blijven 30 tot 40 procent van zijn informatie uit de tanden, kaken en bovenste nekwervels. Die regio is voor ons lichaam wat een gyroscoop voor een vliegtuig is.

'Het onevenwicht in die zone heeft een weerslag op het evenwicht van je wervelkolom en je bekken', vult Jean-Pierre Meersseman aan. 'Heel de dynamiek raakt verstoord. Dat is vaak een eerste aanleiding tot zwakheden van spieren elders in de lichaam.' Het mondstukje verhelpt de malocclusie en herstelt zo het evenwicht in de kaken, de wervelkolom en uiteindelijk de spieren. Dat is dus de truc met het mondstukje.

Eerst in basketbal

Het stukje plastic werd in de jaren dertig uitgevonden, aanvankelijk om de tanden te beschermen tegen knarsetanden en om nek- en hoofdpijn te bestrijden. Jean-Pierre Meersseman introduceerde het eind jaren zeventig in het basketbal, bij de Italiaanse topclub Cantù. Intussen geldt hij als een autoriteit. In zijn praktijk in Como behandelde hij prominenten als Kim Clijsters en voetballers van AC Milan, waar hij clubarts was, met een mondstuk.

De West-Vlaamse chiropractor hoorde er in 1977 voor het eerst over tijdens een tandartsenconferentie in Los Angeles. 'Ik geloofde er geen snars van, maar twee maanden later kreeg ik toevallig een patiënt over de vloer met enorme rugpijn én problemen met zijn tandocclusie. Ik stak twee katoenrolletjes tussen zijn tanden en ogenblikkelijk minderde de pijn. Zo'n snelle reactie komt misschien in een van de tweehonderd gevallen voor, maar die dag gebeurde het.'

Klinische bewijzen

Niet iedereen is overtuigd van de werking van het mondstuk en met wetenschappelijke bewijzen konden ongelovige thomassen vooralsnog niet worden verjaagd. Met klinische bewijzen wel. 'Ik heb duizenden, misschien tienduizenden patiënten behandeld, vooral niet-sporters, en de resultaten zijn spectaculair. Ik geef een voorbeeld: als we honderd patiënten over de vloer krijgen met nekpijn die uitstraalt naar de arm, behandelen we er zo'n twintig met een bite. Achttien of negentien van hen zijn dan effectief geholpen. Maar wetenschappelijk hebben die resultaten geen waarde. Intussen kunnen we bepaalde gevallen wel al honderd procent zeker bewijzen', aldus Meersseman.

Ook Van Burm zet zich in om de toepassing van mondstukken in de sport een wetenschappelijke basis te geven. Hij voert met zijn collega Henny Sonneveld een studie om risicofactoren van tandproblemen voor voetballers wetenschappelijk in kaart te brengen, Blessurelab.eu geheten. Onder meer AZ, Twente, Genk, AA Gent en West Ham werkten mee. In de lente van 2012 hoopt hij met de eerste resultaten naar buiten te komen. Die beloven spectaculair te zijn.

Hype

De moeilijkheid aan de truc met het mondstuk is dat die een perfecte kennis van de tanden én het bewegingssysteem vereist. 'Om het cru te zeggen: tandartsen kennen niets van het bewegingssysteem en orthopedisten, chiropractors en kinesiologen kennen niets van de tanden', aldus Meersseman. 'Het is een zeer delicate, intensieve en moeilijke samenwerking. Momenteel worden bites vaak onoordeelkundig voorgeschreven omdat ze een hype zijn en er geld mee te verdienen valt. Eigenlijk moet je als chiropractor bijna getrouwd zijn met een tandarts. Mijn echtgenote ís ook tandarts, maar dat is puur toeval', lacht Meersseman.

Frédéric Van Burm werkt in Gent samen met Sofie Meersseman, nicht van en tandarts. 'Het is een intensieve wisselwerking met testen en hertesten, iets wat jammer genoeg niet door iedereen gebeurt. Ze vergeten dat de magie niet in het mondstuk zelf zit, maar in wat dat met het lichaam doet', aldus Frédéric Van Burm.

Corrigeer