Vakantie

/ La ruta de Carlos V
Spanje

De laatste reis van de keizer

Spanjaarden komen graag naar Vlaanderen om in het spoor van keizer KarelV kunststeden als Gent en Mechelen te bezoeken. Plaza draaide de rollen om en reed in Spanje de Ruta de CarlosV, het traject van Karels laatste reis.

Na bijna vijftig jaar te hebben bestuurd over grote delen van Europa, Amerika en Azië besluit keizer Karel zich uit de politiek terug te trekken. In Brussel doet hij troonsafstand ten gunste van zijn zoon Filips II en zijn broer Ferdinand, en na een kort bezoek aan zijn geboortestad Gent neemt hij in september 1556 in Vlissingen de boot richting Spanje. Daar reist hij nog eens 700 kilometer over land om uiteindelijk in het klooster van Yuste van een rustige oude dag te genieten. Die lange tocht was een echte afscheidstournee voor de zieke keizer.

Geen probleem voor wie hem vandaag tijdens de vakantie achterna wil reizen: de Ruta de Carlos V is een zeer afwisselend traject door de drie boeiende Spaanse regio's Cantabria, Castilla y León en Extremadura. Keizer Karel reisde tegen een tempo van 30 kilometer per dag - gelukkig kan dat vandaag sneller met een huurwagen.

1Cantabria

Het officiële vertrekpunt is het badplaatsje Laredo , de plek waar keizer Karel er in het najaar van 1556 aan begon. De prachtige baai en het brede zandstrand lokken me meteen de zee in, maar echt onder de indruk raak ik van Laredo niet. De kustlijn is een haast ononderbroken muur van saaie appartementsblokken; alleen in het oude stadscentrum hangt wat authentieke sfeer. Veel verwijst in Laredo overigens niet naar de keizerlijke passage, tenzij een borstbeeld onder de arcaden van het stadhuis en het Casa Torre del Condestable , waar hij de nacht heeft doorgebracht.

Meer plezier beleef ik een dag later tijdens de verkenning van de streek rond Laredo, met onder meer een kort bezoek aan de Cantabrische hoofdstad Santander en een wandeling over de gezellige zeedijk van Santoña. In Escalante bots ik in het klooster van Montehano op het graf van Barbara Blomberg. Slechts voor even zou het Duitse meisje in de jaren 1540 de maîtresse van keizer Karel zijn geweest, maar de relatie was blijkbaar intens: ze beviel in 1547 van Karels bastaardzoon don Juan de Austria.

2Castilla y León

Helemaal in het noorden van Castilla y León, de grootste regio van Spanje, doorkruist de Ruta de Carlos V de nog vrij ongerepte streek van Las Merindades. Er staan amper huizen en de kleine dorpen zien er allemaal gelijk uit: een romaans kerkje, een buitenmaatse verdedigingstoren en haast niemand op straat. De hoofdstad van Las Merindades is Medina de Pomar , waar keizer Karel minstens 48 uur halt heeft gehouden. Dat was aanvankelijk niet de bedoeling, maar het eten smaakte er zo goed, dat de keizer veel te veel naar binnen speelde en met een indigestie moest worden afgevoerd. Het huis waar hij ging uitrusten, het Casa del Arco de la Cadena , is niet toegankelijk voor het publiek.

Heel wat toeristvriendelijker is het Ruta de Carlos V -feest. Honderden inwoners van Medina de Pomar verkleden zich dan als een personage uit die tijd. Met een lange parade wordt de aankomst van de keizer ieder jaar overgedaan. Dat feest gaat steeds gepaard met een enorm banket waar, net zoals in de tijd van de keizer, veel te veel gegeten wordt.

Mijn volgende stop is Burgos , waar ik verbroeder met de vele pelgrims op weg naar Compostela. Vanuit Burgos hebben die nog om en bij de 500 kilometer voor de boeg, maar ze nemen wel de tijd voor een bezoek aan de imposante kathedraal. Ook de zeer gelovige keizer is met zekerheid dit stukje werelderfgoed binnengestapt, al valt er in de kronieken meer te lezen over de ter ere van de keizer opgetrokken stadspoort Arco de Santa Maria en over het Casa del Cordón . In dat 15de-eeuwse paleis verbleef niet alleen Karel tijdens zijn laatste bezoek aan Burgos, jaren voordien was zijn vader Filips de Schone op deze plek overleden. Vandaag is het Casa del Cordón de zetel van een bankinstelling.

Voorbij Burgos loopt de Ruta de Carlos V door de Spaanse hoogvlakte, de zogenaamde meseta . Niet het meest attractieve decor, maar de ruigheid en de weidsheid van het landschap geven me het gevoel dat ik ergens op de Route 66 aan het rijden ben.

Met zijn 350.000 inwoners is Valladolid de grootste stad op de Ruta de Carlos V , maar over het laatste verblijf van de keizer valt er niet veel nieuws te rapen. Vreemd, want dit was de toenmalige hoofdstad van Spanje. Karel had in de jaren voordien een aantal spraakmakende bezoeken aan Valladolid gebracht. Zoals in 1518, toen hij hier als jonge gast zonder enige kennis van de Spaanse taal werd geconfronteerd met de adel van Castilië. Graag zagen die de jonge Vlaming niet komen, maar als rechtmatige troonopvolger werd hij in de Iglesia de San Pablo wel tot koning gekroond.

Bij een bezoek in het spoor van keizer Karel mag je in Valladolid zeker het Palacio de Pimentel niet vergeten. In dat stadspaleis werd in 1527 Filips II, zijn zoon en opvolger, geboren. In de inkomhal staat die gebeurtenis op mooie azulejos afgebeeld; de geboortekamer doet tegenwoordig dienst als conferentiezaal voor het provinciebestuur.

Ook zonder het verhaal van keizer Karel is het aangenaam om in Valladolid rond te lopen. In de buurt van de Plaza Mayor zijn er heel wat fijne restaurants en tapasbars, die elders langs de Ruta de Carlos V al eens ontbreken.

3Extremadura

Net ten zuiden van de Sierra de Gredos, een bergmassief met toppen boven de 2.000 meter, begint de Ruta de Carlos V in Extremadura aan haar finale luik. De natuur is hier op sommige plaatsen overweldigend mooi, maar daartegenover staat het soms extreme klimaat en de geïsoleerde ligging. In de zestiende eeuw was dat niet anders en het is echt verwonderlijk dat een machtig man als keizer Karel zich toen zo ver van de wereld heeft teruggetrokken. Was hij de politiek zo beu? Of was hij te oud om zich nog verder druk te maken?

Ik probeer het uit te zoeken vanaf Tornavacas . Voor de meeste reizigers op de Ruta de Carlos V is dat plaatsje in de Valle del Jerte niet meer dan een korte tussenstop; ze rijden van daaruit in een keer door naar het klooster van Yuste, het eindpunt.

Die laatste etappe - door achtereenvolgens de vruchtbare valleien van de Jerte en de Vera - is een rit van om en bij de 100 km, maar op aanraden van een plaatselijke gids kies ik om te voet in het spoor van de keizer verder te reizen. Ik begin aan de bewegwijzerde Ruta de Carlos Siglo XVI . Dat wandelpad van om en bij de 30 km, over de Collado de Las Yeguas en de Cerro de las Encinillas, tot in Jarandilla in de vallei van de Vera, zou overeenstemmen met het authentieke bergpad dat de keizer vijf eeuwen geleden heeft afgelegd. Niet het meest comfortabele traject voor een zieke man, maar hij spaarde er wel verschillende reisdagen mee uit. Bovendien vond de keizer in Tornavacas gewillige boeren die hem met bed en al de bergen hebben overgedragen.

Voor wie fit is en geregeld stapt, blijkt deze Ruta de Carlos Siglo XVI een haalbare wandeling. Althans bij mooi weer in de zomer. Samen met mijn gids laat ik me op een dag in april immers verrassen door sneeuw- en hagelbuien, waardoor de anders zo lieflijke bergriviertjes tot wilde stromen van ijswater transformeren. Verkleumd kom ik na acht uur stappen eindelijk aan in Jarandilla, in het historische decor van het Castillo de los Condes de Oropesa . Tot de verbouwingen in het klooster van Yuste klaar waren, tot begin 1557 dus, was dit het verblijfsadres van de keizer. Vandaag is het kasteel ingericht als stijlvol hotel en maakt het deel uit van het bekende netwerk van de paradores .

Vanaf Jarandilla de la Vera is het niet ver meer naar Cuacos de Yuste en het klooster waar de keizer de laatste achttien maanden van zijn leven doorbracht. Bij aankomst ben ik onder de indruk, al oogt het binnenin niet bepaald spectaculair. Bijzonder is dat de slaapkamer van de keizer, waar hij overleed aan de gevolgen van malaria, een soort uitkijk had op het altaar van de kloosterkerk.

Onder dat altaar bevindt zich de keizerlijke graftombe, maar het lichaam werd er enkele jaren na Karels dood in 1558 door Filips II weggehaald en naar het Escorial nabij Madrid overgebracht. Toch blijft de geest van de keizer vooral hier in Yuste voortleven. Zeker de volgende maanden, want op 21 september is het 450 jaar geleden dat de keizer gestorven is en dat wordt in Yuste met tal van evenementen herdacht.

Corrigeer

Het beste van Enkel voor abonnees