Kempense historicus wijst graftombe aan als bergplaats van vermist Lam Godspaneel

,,Rechtvaardige Rechters liggen in het Sint-Baafs''

Als het van de Herentalse historicus J.T van Spurk (65) afhangt, kan het in 1934 gestolen en nooit teruggevonden paneel 'De Rechtvaardige Rechters' van het Lam Gods morgen zonder grote kosten worden geborgen. Volgens Van Spurk ligt het beroemde kunstwerk in een graftombe in het koor van de Gentse Sint-Baafskathedraal.

Met De Rechtvaardige Rechters is het zoals met het monster van Loch Ness: op geregelde tijdstippen duiken er nieuwe theorieën over op. Telkens weer gaan amateur-speurders met verdubbelde ijver op zoek, maar al meer dan zeventig jaar slaagt niemand erin de schuilplaats van het kunstwerk te ontdekken.

Daar komt straks aan einde aan, voorspelt J.T van Spurk, een gepensioneerde schooldirecteur uit Herentals zich voorlopig nog wil wegstoppen achter een schuilnaam. Van Spurk was tijdens zijn speurtocht vooral geïntrigeerd door één vraag: hoe komt het dat oud-politiecommissaris Karel Mortier en journalist Noël Kerckhaert na veertig jaar zoeken toch geen succes hebben geboekt? Ze hadden nochtan een massa aanwijzingen, tips en materiële gegevens bij elkaar gebracht.

,,Om op die vraag te kunnen antwoorden heb ik het dossier-Lam Gods binnenstebuiten gekeerd en elk woord onder een vergrootglas onderzocht'', zegt Van Spurk. De Herentalsenaar eigende zich daarvoor een geijkte Sherlock Holmesmethode toe: laat al het overbodige weg.

In zijn in boekvorm neergeschreven onderzoek veegt J.T. Van Spurk eerst alle andere theorieën over geheime bergplaatsen van tafel, om vervolgens uit te komen bij de plaats waar het beroemde paneel zich volgens hem zou bevinden: in het praalgraf van de Gentse kunstverzamelaar en mecenas bisschop Antoon Triest (1577-1657), in het koor van Sint-Baafs.

Code gekraakt

Van Spurk gaat er in zijn onderzoek van uit dat de dief van het kunstwerk, Arsène Goedertier uit Wetteren, een hoogbegaafde autist was. Die raakte door zijn mentale handicap verstrikt in zijn eigen geniale plan om het kunstwerk tegen een losgeld terug te bezorgen.

,,Er is een speciaal soort autisme dat bij hoogbegaafden voorkomt en dat men de Asperger-variant noemt, naar de Oostenrijkse ontdekker ervan'', zegt van Spurk. ,,Door mijn veronderstelling dat Arsène Goedertier aan dat syndroom leed, kregen heel wat van zijn uitspraken en schrijfsels voor mij plots een andere betekenis. Veel van wat hij schrijft en zegt, is de logica zelve voor een autist, maar daarom nog niet voor de rest van de wereld.''

,,Precies door zijn aparte manier van redeneren was zijn geniale plan gedoemd om te mislukken, want toen iedereen zich met het dossier ging bemoeien, verdwaalde hij in zijn eigen opzet. Zeker toen hij zich realiseerde dat hij De Rechtvaardige Rechters niet meer ongezien kon recupereren.''

Voor de Kempense kamergeleerde vielen de afgelopen twee jaar de stukjes van de puzzel één voor één op hun plaats. Het paneel moest zich nog in Sint- Baafs bevinden. Maar waar? Van Spurk had altijd al een vermoeden over de meest waarschijnlijke bergplaats gehad, maar anderhalf jaar geleden zag hij zijn veronderstellingen door een ware aha-erlebnis bevestigd: in een historisch boek over Sint-Baafs viel zijn oog op een Latijnse tekst die in de graftombe van monseigneur Triest staat gebeiteld: ,,Daarin trof ik de basiselementen van de fameuze D.U.A.-code aan, de cryptische handtekening waarmee Goedertier zijn afpersingsbrieven aan de bisschop van Gent besloot'', zegt de Herentalsenaar.

In die Latijnse tekst staan de letters DV gebeiteld. Dat betekent Deo Volente , ofwel: ,,Volgens Gods wil.''

Van Spurk: ,,Arsène Goedertier had, vanuit zijn basisopleiding Latijn tijdens zijn collegetijd, ook al het bekende AMDG ( Ad Majorem Dei Gloriam ) als aanhef van zijn brieven gebruikt. Omdat hij wist dat de letters V en U in het Latijn omwisselbaar zijn, was het volgens de logica van de hoogbegaafde, navelstarende autist handig om daar zijn eigen naam Arsène achter te plakken: D.U.A., oftewel: Deo Volente Arsenioque , ,,Volgens de wil van God en Arsène.''

Beschadigd

Er is één probleem met de theorie dat het paneel van De Rechtvaardige Rechters in het praalgraf van mgr. Triest ligt opgeborgen: de ruimte in de tombe is te klein. Maar volgens Van Spurk heeft Arsène Goedertier bij het opbergen van het paneel niet geaarzeld om het te breken: ,,Uit zijn opleiding als kunstschilder en uit een breuk van een ander paneel tijdens de evacuatie bij een brand in de kathedraal in de negentiende eeuw, wist hij dat zoiets perfect te restaureren is.''

Maar hoe kreeg één man dan het deksel met het beeld van Triest boven de graftombe opgelicht? Van Spurk: ,,Vergeet niet dat Goedertier technisch zeer onderlegd was. Hij was jarenlang leraar werktuigkunde geweest. Met de krik van zijn Chevrolet en een paar houten blokken moet dat voor hem een koud kunstje geweest zijn.''

In het manuscript van zijn flink onderbouwd boek rekent de Herentalse speurder voor dat Goedertier in zijn eentje het paneel op twintig minuten kon verwijderen en dat het hem een dik anderhalf uur gekost moet hebben om het deksel van het praalgraf te lichten en weer te sluiten.

,,Het is in die optiek'', redeneert J.T. van Spurk, ,,dat de woorden van Arsène Goedertier over de bergplaats van het paneel correct zijn, wanneer hij tegen een familielid opperde: ,,Er is geen diefstal. Van wie is het Lam Gods ? Van de staat. Dat zijn wij allemaal en als men iets verplaatst, dan is het niet gestolen.''

Van Spurk laat in zijn manuscript het laatste woord aan Arsène Goedetier zelf: ,,Aan een familielid zou Goedertier ooit hebben gezegd dat het paneel zich ,,tussen de engeltjes bevindt''. Welnu, links en rechts van de tombe van Antoon Triest staan twee engeltjes.''

De Kempense speurneus hoopt daarmee genoeg argumenten te hebben om de kerkelijke overheid en de dienst Monumenten en Landschappen te kunnen overhalen om in de tombe te gaan kijken. ,,Dan zijn de Rechtvaardige Rechters straks zonder kosten vrij.''

Corrigeer

IN HET NIEUWS

Verkiezingen in jouw gemeente:

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees