De Feiten

Tanteke verdween, en niemand die het merkte

DIEST/ KEERBERGEN - Het winkeltje dat ze decennialang heeft uitgebaat in Schaffen is verdwenen. Er is, zelfs binnen haar eigen familie, geen foto van haar meer te vinden. En het is al elf jaar geleden dat iemand haar nog heeft gezien. Mariette Somers is niet alleen verdwenen, het lijkt wel alsof haar hele bestaan is uitgewist. 'Tanteke' zou nu 91 jaar moeten zijn, maar of ze dat ook echt is geworden? Geen mens die het weet, of wil zeggen... Door onze redacteur StevenDeBock

Op 27 mei 2005 viel er vreemde brief in de bus van het Leuvense parket. De familie van Mariette Somers, een op dat moment 86-jarige vrouw uit Schaffen bij Diest, liet weten dat hun tant al een jaar of vijf verdwenen was en wilde daar aangifte van doen. De brief was mee ondertekend door advocaat Karel Herbots, die zes jaar eerder door de vrederechter was aangesteld om over de rekeningen van Mariette te waken. Ook hij bleek al meer dan vijf jaar geen contact meer te hebben gehad met de oude vrouw. De brief betekende het begin van een bizar verdwijningonderzoek.

Het onderzoek heeft nu, vijf jaar na de start, nog altijd niets opgeleverd. Maar de Leuvense speurders hadden het dan ook niet gemakkelijk, want hoe vind je sporen van een oude vrouw die verdween ergens tussen maart 1999 en mei 2005 en al die tijd door niemand werd gemist?

Buurtwinkeltje

Het vreemde verdwijningsverhaal begint midden jaren negentig. Mariette Somers staat op dat moment nog altijd achter de toog van haar buurtwinkeltje in Schaffen, zoals ze dat al tientallen jaren doet. Het is zo'n winkeltje waar je nog snel een pak koffie gaat kopen, of het pakje boter dat je vergat mee te nemen in de supermarkt. Ze heeft de winkel van haar ouders geërfd en de geest van toen hangt er nog steeds. Rijk is ze nooit geworden van die pakken koffie en pakjes boter. Dat hoeft ook niet, want ze is alleen en ze heeft niet veel nodig.

Maar Mariette wordt stilaan te oud om die winkel nog langer te runnen. Ze is al ver in de zeventig. Haar benen willen niet meer mee. En ook geestelijk takelt ze af. 'Binnen de familie beseften we allemaal dat tant niet meer in die winkel kon blijven', zeggen Luc en Jo, twee zonen van Mariette's zus. 'We moesten een oplossing vinden. De winkel verkopen, een appartementje zoeken waar ze een rustige oude dag kon slijten. En toen kwam de oplossing plots uit de lucht vallen. Onze schoonzus Linda, de vrouw van ons broer Paul, wilde tant wel in huis nemen en voor haar zorgen.'

'Linda ging in die jaren sowieso geregeld langs bij tant. Haar kinderen speelden er in de winkel, zoals wij dat vroeger gedaan hadden. Ze had tant ook al enkele keren meegenomen op vakantie. En ja, we hadden wel onze reserves. Binnen de familie hadden we zo'n vermoeden dat het Linda vooral om het geld van tant te doen was. Maar anderzijds, ze zou haar in huis nemen en voor haar zorgen. Daar mocht iets tegenover staan. Op dat moment konden wij nog niet inschatten hoe hard Linda het zou spelen.'

Hovenier

Er zijn twee mensen die Mariette met spijt in het hart zien vertrekken uit Schaffen. Haar overburen, Rikske en Julienne. 'Ze was onze vriendin', zegt Rikske. 'Een leven lang hebben we tegenover elkaar gewoond. We zijn samen oud geworden, al was zij wat ouder dan wij. Mijn vrouw Julienne ging af en toe eens helpen in de winkel, zeker toen Marietta wat ouder werd. En ik was haar hovenier. Ik zorgde voor de groenten in de tuin, zodat ze die in haar winkel kon verkopen.'

'Een braaf, zorgzaam menske', noemen ze hun buurvrouw. 'Ze was wel een beetje bang, de laatste jaren. Zo gauw het donker werd, deed ze deur van de winkel dicht. Dan trok ze naar bed, met een pilletje en een poederke. Bij het krieken van de volgende dag deed ze weer open. Altijd. En als de deur al eens dicht bleef, dan wisten we dat er iets mis was en dan gingen we kijken.'

Linda kent hij ook, zegt Rikske. 'Via de verhalen van Mariette. Een kwaaie, noemde ze haar. Als Linda wit zei, dan moest het ook wit worden. Anderzijds was Mariette ook wel tevreden met de hulp die ze van Linda kreeg. Dat is nu eenmaal het lot van oude mensen. Op een bepaald moment word je hulpbehoevend, en vanaf dan moet je luisteren naar wat er over jou wordt beslist. En dus moest Mariette vertrekken.'

Maar de verhalen die ze nadien horen, maken hen ongerust. 'Niemand kon ons nog vertellen wat er van haar was geworden, hoe vaak we ook navraag deden. Ze was verdwenen, hoorden we zeggen. Dat kan toch niet zomaar.'

Vrederechter

Nadat Mariette bij Linda is ingetrokken, barst een bitter familiegevecht los om de controle over haar geld en rekeningen. Aan de ene kant de zus van Mariette, die zich al enkele jaren om de rekeningen bekommert om te voorkomen dat haar zus per ongeluk stomme dingen zou doen. Aan de andere kant Linda, die de volledige controle over het budget wil overnemen, en die de zus van Mariette en passant beschuldigt van diefstal. Het zorgt voor hoogoplopende ruzies, tot de zus van Mariette de beschuldigingen zo beu wordt dat ze Linda haar zin geeft.

De familie breekt. Tante Mariette woont vanaf dan in de villa van Linda en Paul in Keerbergen. Niemand ziet haar nog, ze bellen ook niet meer. De familie hoort via via dat de winkel van tanteke verkocht wordt, zonder dat ze daar enige inspraak in hebben.

Uiteindelijk is het de vrederechter van Haacht die in 1999 ingrijpt. De man stelt zich vragen bij de manier waarop Linda het geld van de inwonende oude vrouw beheert en stelt advocaat Karel Herbots aan als bewindvoerder. Maar zo gemakkelijk legt Linda zich daar niet bij neer. Als de advocaat zich aanmeldt bij de villa in Keerbergen om er met zijn cliënte te spreken, grijpt ze in. 'De vrouw verbood mij om binnen te komen. Dat zou Marietta Somers alleen maar in de war brengen', verklaart de advocaat veel later aan het gerecht. Linda laat zich - nog steeds volgens zijn verklaringen - bijstaan door twee honden, zodat hij wel moet afdruipen. Hij mag van Linda alleen eens wuiven naar de oude vrouw achter de venster. Het is het enige contact dat hij ooit met zijn cliënte zal hebben. Want kort na het bezoek van haar advocaat verdwijnt Mariette... naar Spanje.

'Ze is gevlucht', zegt Paul, de man van Linda, daarover. 'Ze was in paniek geraakt na het bezoek van de advocaat omdat die ermee had gedreigd haar in een home op te sluiten. En daarom wilde ze weg uit België. Mijn vrouw is zo vriendelijk geweest met haar mee te gaan.'

Plots was Marietta weg

De jaren verstrijken. Alle partijen leiden hun leven, zonder dat er iets speciaals lijkt te gebeuren. En tante Mariette? Die geniet van een rustige oude dag in Spanje, denkt haar familie.

Het is al 2005 als Luc nog eens een poging onderneemt om de breuk met zijn broer te lijmen. 'Ik heb Paul opgezocht om te vragen het contact met onze ouders te herstellen', vertelt hij. 'Tijdens dat gesprek kwam ook tant Mariette ter sprake. Paul vertelde dat hij eigenlijk geen idee had waar ze was. Onze tante was al jarenlang spoorloos. Maar niemand die daar iets van wist.'

De broers van Paul zijn zo verbijsterd door dat nieuws dat ze onmiddellijk in actie schieten. Ze schrijven die bewuste brief naar het Leuvense parket en zo start er jaren na de verdwijning van Mariette eindelijk een onderzoek.

'We vragen ons wel eens af wat er zou zijn gebeurd als wij die stap niet hadden gezet. We denken dat tant dan gewoon een administratief leven was blijven leiden', zegt Luc. Of misschien zou advocaat Herbots - hij wilde niet reageren 'want ik spreek niet over mijn dossiers' - op den duur toch in actie geschoten zijn. Hij stelt zich al vele jaren vragen over het lot van zijn cliënte. In het dossier zit een korte brief die hij in 2004 schreef aan Linda. Het is een brief met één zin: 'Kan u mij bevestigen of mevrouw Marietta Somers nog in leven is?' Hij wacht nog altijd op het antwoord.

Huisje in Torrevieja

De Leuvense onderzoekers, met de Cel Vermiste Personen in steun, schieten na de aangifte in actie. De familieleden van Mariette Somers worden allemaal verhoord. Ook Paul en Linda, die zelfs een nachtje in de cel moeten blijven. In hun villa in Keerbergen vindt ondertussen een grote zoekactie plaats om na te gaan of Mariette daar niet ergens begraven ligt. Het levert niets op.

Tijdens moeizame ondervragingen vertelt Linda wat er volgens haar met Mariette is gebeurd. Ze zegt - anders dan haar man Paul - dat het altijd al Mariette's grote droom was geweest om in Spanje te gaan wonen. Benidorm, dat was haar eerste keuze. Uiteindelijk werd het een huis in Torrevieja, omdat Benidorm zo druk was geworden.

Alles liep vlot, verklaart ze. Tot ze op een dag thuis kwam en tante Mariette nergens meer kon vinden. De zak met cash geld, die de oude vrouw had meegenomen naar Spanje, was ook verdwenen.

Ze is na een tijdje zelf teruggekeerd naar België omdat ze ervan overtuigd was dat Mariette dat ook wel gedaan zou hebben, verklaart ze ook. Maar dat is een verklaring die door haar schoonbroers Luc en Jo op grote schamperheid wordt onthaald. 'Hoe zou onze oude tante dat hebben kunnen doen? En waarom heeft Linda dan niets gedaan toen duidelijk werd dat tante ook in België nergens te vinden was?'

Voor de twee broers hangt het hele verhaal van hun schoonzus aaneen van de leugens. 'Alleen al de uitleg dat ze op vraag van onze tante naar Spanje zijn getrokken. Tant heeft nooit gesproken over uitwijken naar het zuiden. Het klopt gewoon niet dat het haar grote droom was. Dus waarom moest ze plots naar Spanje verhuizen?'

Ze hebben zich ondertussen burgerlijke partij gesteld en hebben daardoor het dossier kunnen lezen. 'Er staan schokkende dingen in', zegt Jo. 'Onder meer dat tante Mariette in Spanje werd opgesloten, zodat Linda ongestoord op de zwier kon gaan.' Het is een element dat het Leuvense parket niet kan/wil bevestigen.

Menslievendheid

Linda wil tegenwoordig niet meer spreken over de verdwijning. 'Het is al zwaar genoeg om te moeten leven met die onzekerheid. Ik hoop nog elke dag dat ze hier plots toch weer voor de deur zal staan.' En al die kritiek op haar manier van handelen vindt Linda 'schandelijk'. 'Want', zegt ze, 'ik heb altijd al het mogelijke gedaan om tante Mariette te helpen. Uit zorgzaamheid.'

Haar man Paul, die heel verveeld zit met het verhaal, wilde deze week wel praten. 'Ook ik heb jarenlang niet geweten dat tant Mariette verdwenen was', vertelt hij. 'Terwijl mijn vrouw met tant in Spanje woonde, bleef ik in België. Af en toe ging ik langs. Ik heb tant voor het laatst gezien in augustus 1999. Toen ik in de zomer van 2000 weer naar Spanje ging, was ze weg. Volgens mijn vrouw was ze ingetrokken bij vrienden, en ik vond dat we een aannemelijke uitleg. Waarom moest ik ook twijfelen aan het verhaal van mijn vrouw? Ze heeft dat twee jaar volgehouden. Toen bleek dat de waarheid anders was. Maar ik wil mijn vrouw niet afvallen. Ik denk dat ze de waarheid voor zichzelf verdrongen had.'

Op de vraag waarom hij dan nooit aangifte heeft gedaan van de verdwijning - ook niet toen bleek dat zijn vrouw hem een vals verhaal had verteld - heeft hij geen antwoord. 'Tja', zegt hij. 'Het was allemaal al zo lang geleden.'

En vanwaar komt dan die vreemde brief die ergens in 2002 binnenkwam bij het gemeentehuis van Keerbergen en waarin Mariette Somers - of iemand in haar naam? - vroeg om uitgeschreven te worden uit het bevolkingsregister?

'Tja, dat weet ik ook niet.'

Vragen blijven

Vijf jaar na de start van het onderzoek is het Leuvense gerecht er nog altijd niet in geslaagd de vele vragen rond de verdwijning van Mariette Somers te beantwoorden. Er is niemand in verdenking gesteld. Haar lichaam is nog altijd niet gevonden. Sterker zelfs: officieel leeft Mariette Somers nog altijd. Ze is op 1 mei 91 jaar geworden. En de staat stort nog elke maand haar pensioen op een rekening, die inmiddels wel geblokkeerd is.

In feite ligt het onderzoek al jaren stil. 'Het Spaanse gerecht heeft de zaak overgenomen', zegt parketwoordvoerder Patrick Vits. 'Omdat de verdwijning daar gebeurd is, wilden ze er een eigen onderzoek voeren.' In afwachting van de resultaten van dat Spaanse onderzoek ligt het Belgische dossier stof te verzamelen. Tot het ooit definitief kan worden afgesloten.

In Spanje maken ze geen haast. Hoewel er al drie jaar een onderzoek loopt, duurde het tot begin mei 2010 voor er een grondige huiszoeking gebeurde in het huis in Torrevieja. Maar tien jaar na de verdwijning van Mariette bleek daar geen enkel bruikbaar spoor meer te vinden.

'We kunnen alleen hopen dat onze vragen ooit toch nog een antwoord krijgen', zeggen Luc en Jo. 'Het kan toch niet dat iemand zomaar verdwijnt en dat ze nadien stilletjes vergeten wordt; gewoon tussen de bureaucratische plooien valt. Gerechtigheid, dat mogen we toch vragen? Als iemand tant kwaad heeft gedaan, dan moet die daarvoor boeten.'

Hun broer Paul denkt er anders over. Hij wil gewoon vergeten. 'Ik heb leren leven met de idee dat we de waarheid nooit zullen weten. Ik heb haar niet vermoord. Dat weet ik. Ze is weggelopen. Dat denk ik.'

Corrigeer

Doe de stemcheck van Het Nieuwsblad en ontdek met welke partij jij het best overeenkomt.

Auto's in de kijker

Vastgoed

Jobs in de regio